OSP Szaflary od lat modernizuje swą siedzibę. Inwestuje w infrastrukturę i w wyposażenie, także to bojowe. To podczas tych prac dokonano przypadkowego odkrycia rzeźby św. Floriana, wykonanego przez słynnego Wojciecha "Wawrzyńcoka" Kułacha, zwanego Leonardem da Vinci z Gliczarowa.

Zanim jednak do tego doszło, przez lata strażacy remontowali swą siedzibę. Wsparcie otrzymali z wielu źródeł. Na początek w 2016 roku zmodernizowali kotłownię przy wsparciu Urzędu Gminy Szaflary i Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, rok później został wymieniony komin, a w 2018 roku stolarka okienna i wykonano monitoring obiektu, wszystko w ramach finansowania z urzędu gminy. W 2020 została zmodernizowana kuchnia za środki z Podhalańskiej Lokalnej Grupy Działania, o które zabiegała gmina. W 2022 roku ruszyła modernizacja za środki z urzędu gminy i własne strażackie. Z kolei w ubiegłym roku udało się pozyskać fundusze na termomodernizację. Fundusze przekazała gmina, urząd marszałkowski, środki pochodziły też z programu „małopolskie remizy”.

- O remont naszej remizy zaczęliśmy zabiegać, gdy się okazało, że ze starej boazerii na sali do talerzy spadał nam taki piasek jak pieprz dosłownie - mówi Józef Szlembarski, długoletni naczelnik OSP Szaflary. Dodaje, że to wówczas zapadła decyzja, że remiza potrzebuje gruntownej modernizacji. - Dotacje na remont wnętrza dostawaliśmy z urzędu gminy. Także w termoizolacji samego obiektu bardzo finansowo pomógł nam wójt i urząd gminy - mówi Józef Szlembarski.

Pomogli też strażacy, którzy dzień w dzień po swej pracy zawodowej przychodzili, aby zdążyć w terminie wykonać zaplanowane roboty. W ramach podpisanej umowy mieli na wykonanie prac zaledwie… 90 dni. 

- Chłopaki pracowali do 23 godziny, kładąc np. kable elektryczne, ale nie tylko - mówi naczelnik OSP i wyjaśnia, że wśród strażaków są doskonali fachowcy, także właśnie elektrycy. Dodaje, że wykonawcą była firma Pattern Mularek, fundusze pochodziły natomiast m.in. z programu małopolskie remizy, z WFOŚiGW w Krakowie. 

Podczas prac zapadła decyzja, że trzeba wyjąć z wnęki kapliczki nad głównym wejściem do remizy rzeźbę św. Floriana. - Była bardzo zniszczona, ale pomyśleliśmy, że to przecież nasza historia, taki skarb wiejski, bo kiedyś tę rzeźbę fundowali nasi przodkowie, nasi strażacy, druhowie. To dlatego postanowiliśmy, że trzeba ją odnowić i z powrotem wstawić do wnęki. Zdecydowaliśmy więc, że nie będziemy kupować innej - mówi Józef Szlembarski.

Przypomina, że obok remizy strażacy mają też dwa inne ważne pamiątkowe obiekty. Jest to odzyskana najstarsza na Podhalu sikawka strażacka, ufundowana dla najstarszej na Podhalu straży ogniowej w Szaflarach w 1886 roku, teraz odremontowana i zabezpieczona. Stoi tu także pomnik św. Floriana wykonany przez artystę rzeźbiarza Marka Szalę z Szaflar, z wiązu górskiego, który był zasadzony po odzyskaniu przez Polskę niepodległości jako „drzewo wolności”. Wiąz niestety usechł, ale drewno wykorzystano jako materiał na rzeźbę patrona strażaków. 

- Figurkę wyjęliśmy i o renowację poprosiliśmy Marka Szalę, który nie tylko robił dla nas św. Floriana, ale i jest honorowym strażakiem. To wtedy on nam powiedział, że to rzeźba słynnego „Wawrzyńcoka” - wyjaśnia Józef Szlembarski.

-Z racji wieloletnich kontaktów i współpracy ze mną komendant Józef Szlembarski poprosił mnie o ocenę wartości estetycznej i opinię na temat konserwacji obiektu. Po wstępnej analizie porównawczej z jedyną zachowaną figurą św. Floriana w domu potomków Kułacha „Wawrzyńcoka”, którą konserwowałem 3 lata temu, okazało się, że rzeźba jest dziełem tego samego autora - mówi Marek Szala, artysta rzeźbiarz i konserwator zabytków.

Wyjaśnia, że opinię wydał na podstawie porównania układu kompozycyjnego, identycznie rozwiązanej atrybucji, takiej jak: strój, chorągiew cebrzyk, a także sposobu rzeźbiarskiego, opracowania detali twarzy, dłoni i draperii. - To z tego wszystkiego można było wnioskować o niewątpliwym autorstwie rzeźby.

Marek Szala podkreśla, że dodatkowe informacje przyniosła analiza tzw. „wydrążonych pleców”, które Wojciech Kulach standardowo wykonywał w swoich rzeźbach charakterystycznym profilem dłuta, identycznym w wielu oglądanych obiektach. Konserwator wyjaśnia, że cechą charakterystyczną technologii Wojciecha Kułacha było również wędzenie wydrążonego kloca, które było starożytną metodą zapobiegającą procesom gnilnym i insektom.  

- Po usunięciu 2 warstw farby olejnej udało się odsłonić częściowo zachowane warstwy pierwotnego gruntu oraz oryginalną kolorystykę daleko odbiegającą od wieloletnich przemalowań i złuszczeń. Po wykonaniu zabiegów wzmacniających strukturę, uzupełnieniu ubytków i pęknięć rzeźba odzyskała swój pierwotny wygląd i jest pokryta warstwami gruntu i nowej polichromii.

Poza niewątpliwą wartością estetyczną rzeźba posiada szczególnie cenne walory historyczne. Jest bowiem nierozerwalnie związana z historią najstarszej strażnicy ogniowej na Podhalu istniejącej już w 1886 roku. Wszystko, zdaniem konserwatora, świadczy o tym, że została ona wykonana pomiędzy rokiem 1886, a 1892, czyli rokiem śmierci Kułacha. Skąd takie datowanie? Otóż, jak wynika z dokumentów "straży ogniowej w Szaflarach", 12 lutego 1886 roku podczas posiedzenia rady gminy, w „przedmiocie obrad” - jak to sfomułowano - zapadła jednogłośna decyzja o zakupie sikawki strażackiej. Druga z uchwał z 9 września 1886 roku dotyczyła z kolei uzgodnień związanych z budową studni na rynku pomiędzy kościołem a spichlerzem gminnym. To w tej uchwale nakazano wykopać studnię, a do finansowania tych robót z funduszu gminnego upoważniono wójta  Wojciecha Kamińskiego, który miał wypłacić zapłatę robotnikom, murarzom, cieślom, a także sfinansować narzędzia i materiały do wykończenia studni.

Tak jak studnia, tak stojąca we wnęce kapliczki rzeźba św. Floriana, która początkowo zdobiła - jak podają przekazy - pierwszą drewnianą strażnicę, gdzie przechowywano sprzęt i konną sikawkę, są świadkami historii Szaflar. Co istotne jest to prawdopodobnie najstarsza zachowana figura św. Floriana na Podhalu.

- W ostatnich latach nasza remiza w Szaflarach zyskała nowy wygląd, zmieniła się zupełnie na miarę XXI wieku. Wszystkie prace ze wskazaniem zasad i sposobu ich realizacji były uzgadniane najpierw ze strażakami, a potem przez lata, krok po kroku realizowane. Środki pochodziły z gminy, ale też z urzędu marszałkowskiego, były też własne środki strażaków - mówi wójt Szaflar Rafał Szkaradziński.

Dodaje, że nie tylko remiza jest już teraz bardzo nowoczesna, ale udało się też pozyskać nowy sprzęt strażacki. W 2020 roku zakupiono ciężki samochód scania, fundusze pochodziły z kilku źródeł. Były to pieniądze z urzędu gminy, własne strażaków, a także UMWM, MSWIA i ZP. Rok później za fundusze gminny i UMWM zakupiono urządzenia hydrauliczne, a w 2022 -wyposażenie strażackie za środki z urzędu gminy i urzędu marszałkowskiego. W 2023 roku zakupiono nowy lekki samochód, wsparcia udzieliła gmina i KPRM, a w tym roku - średni samochód za fundusze z urzędu marszałkowskiego i urzędu gminy.   

Teraz OSP Szaflary będzie mieć kolejny powód do dumy. Już 29 marca decyzją władz OSP Szaflary odnowiona figura po uroczystym akcie poświęcenia zostanie ponownie umieszczona w odnowienie kapliczce. - Będziemy mieć wtedy zebranie sprawozdawcze z udziałem władz gminy na czele z wójtem i władz kościelnych na czele z proboszczem i naszym kapelanem, to podczas niego zostanie poświęcona figura - wyjaśnia Józef Szlembarski. To dzięki temu św. Florian w kapliczce przy wejściu do remizy, tym razem stosownie zabezpieczony, przez kolejne lata będzie patronować tym, którzy działają „Bogu na chwałę, a ludziom na pożytek”.

Beata Szkaradzińska