To był wyjątkowy wieczór pełen refleksji i zadumy nad trudnymi wyborami, nad okrucieństwem wojny oraz ceną, jaką przychodzi płacić za wierność wartościom.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"136301"}

Wydarzenie pn. „Opowiem Ci o Sprawiedliwych – Rodzina Ulmów – Świadkowie nadziei” było dla mieszkańców Szaflar niezwykłą okazją do poznania prawdy historycznej w kontekście własnych rodzinnych wspomnień oraz doświadczeń czasów zagłady i holokaustu.

– Wojna to zło – mówił wójt Rafał Szkaradziński, dodając, że cieszy go spotkanie z mieszkańcami tak licznie zgromadzonymi na tak ważnym wydarzeniu w życiu gminy. – Już niedługo spotkamy się podczas kolejnego istotnego wydarzenia związanego z rodziną Ulmów – zapowiedział wójt. – Dziś najważniejsze jest, abyśmy razem wsłuchali się w słowa dyrektora Fundacji Rodziny Ulmów SOAR, Bogdana Romaniuka, podczas prelekcji, oraz w przesłanie koncertu beatyfikacyjnego rodziny Ulmów – dodał.

Prelekcja pn. „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – Błogosławiona Rodzina Ulmów”, wygłoszona przez dyrektora Fundacji SOAR, była podróżą do czasów II wojny światowej, jej okrucieństw i trudnych decyzji. – Adwent to czas wyborów między dobrem a złem – mówił Bogdan Romaniuk, podkreślając swoje zainteresowanie rodziną Ulmów. Wyjaśniał, że już w 2007 roku pojawił się pomysł pokazania tej rodziny w kontekście innych rodzin, które narażały życie swoje i najbliższych, ratując Żydów podczas II wojny światowej.

Przypomniał, że Polska pod niemiecką okupacją była jedynym krajem, w którym za pomoc Żydom groziła kara śmierci nie tylko dla pomagającego, ale również dla jego całej rodziny. Pomimo tego Józef Ulma wraz z żoną Wiktorią, mając sześcioro małych dzieci: Basię, Stasię, Marysię, Władzia, Franciszka i Antosia, nie odmówili, gdy pewnego dnia zapukało do ich drzwi ośmioro Żydów. Udzielili im schronienia, kierując się przypowieścią o „Miłosiernym Samarytaninie” – fragment Biblii odnaleziony w Piśmie Świętym należącym do rodziny Ulmów.

Bogdan Romaniuk opowiadał również o długiej drodze do powstania muzeum oraz o pomocy w tym dziele ze strony Mateusza Szpytmy, obecnego wiceprezesa IPN, powiązanego rodzinnie z rodziną Ulmów. Dodał, że w 2023 roku Ulmowie zostali beatyfikowani przez papieża Franciszka: Józef, Wiktoria i ich siedmioro dzieci, w tym jedno jeszcze nienarodzone. – Często pada pytanie, czy Józef Ulma miał prawo narażać własną rodzinę, przyjmując ośmioro Żydów. Odpowiedź na to pytanie dał Kościół, beatyfikując całą rodzinę Ulmów. Józef kierował się miłością do drugiego człowieka i miłosierdziem, jak Samarytanin.

Nieprzypadkowa jest też nazwa fundacji SOAR – nawiązuje do biblijnego miasta, do którego podążał Lot ze swoją rodziną w czasach zagłady Sodomy i Gomory, będącego symbolem ukrycia i ocalenia.

Geneza wydarzenia w Szaflarach

– Powiem o genezie dzisiejszego wydarzenia. Narodziło się ono podczas wizyty delegacji samorządowej w Ogrodach Watykańskich – mówił artysta Marek Szala, „Zasłużony dla gminy Szaflary”. To wtedy, obok pomnika „Giewontu”, symbolizującego Podhale i będącego jedyną polską rzeźbą w Ogrodach Watykańskich, autorstwa Marka Szali, szaflarzanie dostrzegli drzewko Ulmów. Tego samego dnia drugie zobaczyli w klasztorze Zmartwychwstańców w Rzymie. – Wtedy narodziło się pragnienie, aby drzewko Ulmów, jako symbol heroicznego losu tej rodziny, posadzić w sercu Podhala, w Parku Cysterskim, obok pierwszej jabłoni posadzonej wspólnie przez wójta i Cystersów przed blisko dwoma laty.

Rozpoczęły się starania o drzewko Ulmów dla Szaflar. – Kwintesencją naszych intencji był ostatni akapit pisma skierowanego przez wójta do władz województwa podkarpackiego, w którym czytamy: „Pragniemy, aby pośród kwitnących jabłoni Cysterskich, wydających odwieczny owoc ‘modlitwy i pracy’, zakwitły drzewa Ulmów, wydając owoc miłości i miłosierdzia”. Na tę prośbę władze województwa podkarpackiego odpowiedziały: „Zgodnie z życzeniem przekażemy Państwu siedem sadzonek jabłoni” – mówił Marek Szala. Dodał, że uroczyste posadzenie drzewek przewidziano na 24 marca, w dzień śmierci rodziny Ulmów, który został ustanowiony przez Parlament w 2018 roku Narodowym Dniem Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. – Ceremonia odbędzie się po uzyskaniu akceptacji Kancelarii Prezydenta z udziałem prezydenta RP Karola Nawrockiego – podkreślił Marek Szala.

Koncert i wystawy

Wydarzeniu towarzyszył wyjątkowy koncert pieśni i psalmów w wykonaniu scholi „Bogu miłe” z Bańskiej Niżej oraz zespołu „Tadaam” z Szaflar. W hali sportowej wspólnie odśpiewano również słowa psalmu Dawidowego: „Powiedział Pan ustami Syna: Pokój niech zawsze będzie z wami, niech brat nie zginie z rąk Kaina. Niech świat nie niszczy się wojnami”.

Mocnym akcentem była projekcja koncertu beatyfikacyjnego „Rodzina Ulmów – Sprawiedliwi z Markowej”, w którym wystąpili m.in. bracia Golcowie, Barbara Giewont, Piotr Rubik, Andrzej Lampert, Izabella Szafrańska oraz Avraham Frie z Nowego Jorku. Wydarzenie uzupełniała przejmująca wystawa „Rodzina Ulmów. Honorując Sprawiedliwych”, prezentowana wcześniej m.in. na Papieskim Uniwersytecie Urbaniana w Watykanie oraz w licznych placówkach dyplomatycznych na świecie.

Wydarzenie „Opowiem Ci o Sprawiedliwych” zgromadziło licznych mieszkańców gminy Szaflary, przedstawicieli stowarzyszeń i organizacji gminnych oraz zaproszonych gości, w tym opata Szymona Warciaka z klasztoru Cystersów w Szczyrzycu. Obecni byli także parlamentarzyści oraz liczni duchowni.

Organizatorem wydarzenia była Gmina Szaflary „Serce Podhala” wraz z Gminnym Centrum Kultury, Promocji i Turystyki w Szaflarach, przy współudziale parafii z terenu gminy.

Tekst i fot. Beata Szkaradzińska