Helena Łaś, stulatka z Gronkowa, dostała na urodziny najpiękniejszy prezent - prawnuczkę, w dodatku o tym samym imieniu.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"120688"}

Trudno zliczyć wszystkie prawnuki, wychodzi, że jest ich 52, ale może któryś został pominięty. Część z nich mieszka razem z panią Heleną, część w pobliżu, więc koło stulatki jest zawsze dziecięcy świergot. - Dla nich jeszcze chciałabym pożyć - uśmiecha się pani Helena. Uśmiech zresztą nie znika z jej twarzy ani na moment.

- Mama jest bardzo pogodna, humor jej nie opuszcza, nawet nam śpiewa czasem - opowiada Feliks.

- Lubimy być przy prababci i słuchać jej opowieści o dawnych czasach - mówi Krzysiu, wnuk Feliksa.

Pani Helena mieszka z synem Jakubem i jego rodziną. To jego synowa - Małgosia opiekuje się stulatką. - Tyle, co ona jej daje miłości, jak się o nią troszczy, to nawet żadna córka. Jest na każde zawołanie - chwali synową Jakub.

To właśnie Małgosia urodziła 17 lipca Helenkę, prawie w urodziny prababci. Ta setne urodziny obchodziła kilka dni później - 24 lipca.

Dzieciństwo na bosaka

Pani Helena nie miała łatwego życia. Pochodzi z Leśnicy, od Budzyka. Ojciec był we wsi wójtem. Ona była najstarsza z sześciorga rodzeństwa. Mimo że uczyła się bardzo dobrze, rodzice nie pozwolili jej się kształcić. Skończyła edukację na podstawówce.

- Do taty przyszedł nawet list, żeby mnie wysłał do szkół, ale tata był chory na serce, trzeba było pomagać na gazdówce, opiekować się młodszym rodzeństwem - opowiada. - Biednie było, boso się chodziło. Kapce my szyli z sukna, mama robiło płótno i szyła nam ubranie. Nie było zabawek ani słodyczy. Nie to, co dziś - podkreśla.

Niemcy zabierali wszystko

Miała 15 lat, gdy wybuchła wojna. Pamięta wejście Niemców i Słowaków i ten strach, co to będzie. - Żołnierze szli z Łysej Polany, od Białki - wspomina.

Kolejny zapamiętany obrazek to wejście na wieś i zabieranie wszystkiego przez Niemców - krów, świń, owiec, mąki, ziemniaków. Nawet płótno zrobione przez matkę. - Szli od domu do domu i ładowali wszystko na wóz. Mieliśmy cztery krowy, tata zdążył tylko jedną, cielną schować do lasu, resztę zabrali - opowiada. - Wszystko brali, nawet kiernicki z masłem - dodaje.

U Jędrola było radio, ludzie chodzili słuchać, żeby wiedzieć, co się dzieje w świecie. - Jasiek schował to radio na żerdce i Niemcy zrobili rewizje, znaleźli radio i Jaśka zabrali - mówi smutno.

Helena została zabrana przez Niemców do budowania okopów. - Gdy chciałam się na chwilę wyprostować, to tak dostałam kulą w kość, że do dziś boli to miejsce - opowiada.

Męża wybrał ojciec

- Bronka na męża wybrał mi ojciec. Spodobał się mu, dogadali się, mnie o zdanie nikt nie pytał - opowiada. - A powodzenie miałam, przychodzili ku mnie kawalerzy nie tylko z Leśnicy, ale i Gronkowa, Gliczarowa - wspomina.

Dziś podkreśla, że lepszego męża nie mogła sobie wymarzyć. - Dobry był chłop, nigdy my na słowo nie przyszli. Nigdy ręki na mnie nie podniósł - podkreśla. - Bronek został sierotą, jak miał 14 lat. Cieszył się, że ma w końcu kogoś bliskiego, kto mu poradzi coś, bo zawsze ze wszystkim był sam jak palec - opowiada.

Dzień ślubu uważa za najpiękniejszy w swoim życiu. Miała wtedy 22 lata, mąż - 27. Urodziła siódemkę dzieci.

Mieli gazdówkę. Mąż najpierw jeździł na Słowację, później pracował przy drogach. Na koniec skończył kurs palacza i to było już jego zajęcie do emerytury.

- Ja też trochę przepracowałam. Pięć lat, a może i więcej. Najpierw w winiarni, a  potem w paczkarni - opowiada. - Całe moje życie to ciężka praca. Na gazdówce, przy dzieciach - nie miałam nikogo, żadnej babci, która by mi pomogła. Brałam jedno dziecko na rękę, łańcuch z krową do drugiej ręki, a drugie dziecko trzymało się spódnicy. I tak szłam z Gronkowa do Leśnicy - opowiada.

Praca, praca, praca

- Sami my budowali dom, a potem następne dzieciom. Feliks i Jasiek mieli już swoje domy za kawalera. Marysi w mieście też my pomogli, Jance przy remoncie i Józi na Bukowinie - wymienia. Zosia pojechała do Ameryki, a Jakub został w domu. - Pustaki sami żeśmy robili na podwórku. Całe życie człowiek oszczędzał, żeby dzieciom pomóc - podkreśla.

Pani Helena wybawiła też sporą część swoich wnuków. Trzy razy była w USA. - Nie znam bardziej pracowitej kobiety, zawsze była w ruchu, nie pamiętam, żeby odpoczywała - podkreśla Feliks.

- Nie warto marnować życia na byle co - uważa stulatka. - Trzeba patrzeć swojej roboty i modlitwy, nie oglądać się na innych - uważa.

Żyję dla prawnuków

Dziś rodzina się już mocno rozrosła, pani Helena ma 29 wnuków, 52 prawnuki i dwa praprawnuki.

Z powodu urazu biodra jest przykuta do łóżka, Na stołku obok różaniec, z którym się nie rozstaje. - Mama się dużo modli, czasem włączymy jej telewizor. Lubi też wspominać - opowiada Jakub. - Nie nudzi się, bo w domu zawsze ruch - dodaje.

- Rano daję babci banany, lubi też musy, danonki, gotuję jej mięso, a wieczorem zawsze grysik - zdradza menu stulatki Małgosia, synowa Jakuba, która opiekuje się panią Heleną.

- Dziś mam już tylko jedno marzenie, żeby się dostać ku mężowi, żeby go jeszcze zobaczyć - mówi. - Ale jeszcze nie chcę umierać, jeszcze trochę chcę nacieszyć się tymi małymi - mówi, patrząc wymownie na gromadkę prawnuczków, które ją otaczają.     

Beata Zalot