Po trzynastu latach archeolodzy wrócili do Jaskini Obłazowej koło Nowej Białej. Czy wykopaliska mogą przynieść kolejne niespodzianki?

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"1444"}

Badaniami kieruje prof. Paweł Valde Nowak z Uniwersytetu Jagiellońskiego. To pod jego przewodnictwem prowadzone były wykopaliska w latach 1985-95, które zakończyły się odkryciami rangi światowej (m.in. znalezieniem najstarszego na świecie bumerangu). Zostały wtedy przerwane z powodu groźby zawalenia się groty i braku funduszy.

Archeolodzy wrócili do jaskini dzięki przyznanemu przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego grantowi w wysokości 200 tys. zł. Rok temu jaskinia została zabezpieczona. Na początku lipca tego roku rozpoczęły się badania archeologiczne. W Obłazowej pracuje 25-osobowa grupa studentów z archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i antropologii z Uniwersytetu Wrocławskiego. Nad znaleziskami pochodzenia zwierzęcego czuwa prof. Adam Nadachowski, paleontolog.

Kierujący całością badań prof. Valde Nowak zamierza dotrzeć do skalnego dna, by uzyskać pełny profil jaskini.

– Miejsce badań zostało rozszerzone. Chcemy poznać jeszcze lepiej wnętrze jaskini, ale też zejść głębiej, niż w 1992 roku – wyjaśnia archeolog. Wtedy najstarsza warstwa, do której dotarli archeolodzy, i ślady człowieka datowane były na 80-100 tys. lat temu, czyli początek ostatniego zlodowacenia. Krakowski archeolog liczy, że zejście głębiej pozwoli znaleźć jeszcze starsze poziomy kulturowe. – Te pierwsze dni to dla wszystkich była ciężka praca fizyczna, ale już zaczynamy odkrywać pierwsze zabytki. Wczoraj znaleźliśmy piękny, kompletny nóż krzemienny, tzw. \"jednozadziorzec\", charakterystyczny dla kultury hamburskiej lub magdaleńskiej (12 tys. lat temu), to pewne zaskoczenie. Znaleźliśmy też kilka dużych kości, między innymi nosorożca włochatego – relacjonuje archeolog.

Metoda jest identyczna jak kilkanaście lat temu. Polega na dosłownym \"przesypywaniu\" jaskini przez własnej roboty sita (o prześwicie 0,1 mm). – Mamy jedynie lepszy sprzęt do dokumentacji i agregator prądotwórczy, bez którego pracowaliśmy za poprzednim razem – dodaje prof. Paweł Valde Nowak.

Poniedziałek przyniósł kolejne niespodzianki. – To kość nosorożca albo mamuta ze śladami obgryzienia przez hienę – prof. Adam Nadachowski ogląda znalezioną chwilę wcześniej w jaskini kość. – A to paliczek kończyny dzikiego konia. To są szczątki co najmniej sprzed 25 tys. lat. Hieny wymarły 20 tys. lat temu, więc same ślady ich zębów na kościach wskazują na wcześniejszy okres – tłumaczy paleontolog.

Wykopaliska potrwają przez cały lipiec, uzyskany grant pozwoli na ich kontynuację za rok. O wynikach tegorocznych odkryć napiszemy po ich zakończeniu.

Beata Zalot

***

Badania w Obłazowej koło Nowej Białej były prowadzone pod kierownictwem prof. Pawła Valde Nowaka już w latach 1985-1995. Archeolodzy znaleźli wtedy najstarszy na świecie bumerang i narzędzia górnicze, a także najstarsze dotąd szczątki ludzkie, znalezione w Polsce.

Badania radiowęglowe, wykonane w Oxfordzie, określiły wiek tych wszystkich przedmiotów na mniej więcej 30 tys. lat. Kolejne, trwające kilka lat badania laboratoryjne wykazały, że jaskinia Obłazowa dla ówczesnego człowieka była miejscem rytualnym, czymś w rodzaju sanktuarium. Wskazywał na to specyficzny układ znalezionych przedmiotów, ich wartość, a także fakt, że nie znaleziono w jaskini tzw. \"odpadków\", będących inwentarzem codziennego życia.