Występy „Zielonego Jawora” to nie tylko estetyczna przyjemność, ale także świetna lekcja dawnych spiskich obrzędów, zwyczajów, a nawet historii tego ciekawego regionu. W przyszłym roku zespół z Krempach będzie świętował jubileusz 20-lecia.

Marii Wnęk, która wyniosła z domu zamiłowanie do śpiewu i tańców spiskich, bardzo brakowało we wsi zespołu. Dlatego już w klasie maturalnej namówiła starsze koleżanki i kolegów, by założyć zespół. Było kilka prób, udział w przeglądzie, ale – jak wspomina – później przyszły żniwa i zespół się rozleciał. Nie poddała się i w kolejnym roku – 1989 – podjęła znowu próbę założenia zespołu. Rekrutacja tym razem odbyła się wśród krempaskich uczniów. Na pierwsze spotkanie przyszło aż 60 dzieci, z czasem zostało w zespole 26.

Próby odbywały się w miejscowym domu kultury, dwa razy w tygodniu. Początki były trudne. Brakowało strojów, muzykantów. Krempaszańskie babcie powyciągały z kufrów dawne stroje spiskie, w których do dziś tańczą członkowie zespołu. Można ich zobaczyć nawet w XIX-wiecznych oryginalnych strojach. Z czasem jednak na wzór tych dawnych zaczęli szyć nowe.

– Chodziłam po starszych osobach we wsi i zbierałam stare nuty, teksty przyśpiewek, pytałam o dawne obrzędy. Na podstawie tych nagrań i notatek tworzyłam programy artystyczne dla zespołu – wspomina Maria Wnęk, która od początku prowadzi zespół. To ona jest autorem choreografii i scenariuszy do wszystkich programów zespołu.

Pierwsze występy były przed miejscową publicznością. Potem zaczęli pokazywać się na imprezach w innych miejscowościach, W 1992 roku wystąpili na prestiżowym Międzynarodowym Festiwalu Dietwa na Słowacji. Tych zagranicznych wojaży było potem o wiele więcej. Węgry, Litwa, Czechy, Francja, Niemcy, Chorwacja, Rumunia. Dziś trudno wymienić wszystkie kraje, gdzie byli.

Pierwsi członkowie „Zielonego Jawora” dorośleli, więc w 1995 roku były w Krempachach już dwa zespoły – dla młodzieży i dorosłych oraz dziecięcy. Obydwa prowadzi Maria Wnęk i cały czas próby odbywają się dwa razy w tygodniu.

Klepany, niedźwiedź, chodzony, kotecka, mietlorz, czardasze czy spiskie polki – to nazwy tańców, które zespół ma w swoim repertuarze. Ich występy nie tylko dostarczają doznań estetycznych, ale są też świetną lekcją dawnych obrzędów, zwyczajów, a nawet historii. Przypominają, jak dawniej wyglądały prucki, cepowiny, polywacka, ogrywanie moi, a nawet „werbunk”, czyli rekrutacja do wojska.

W swoim repertuarze mają także tańce węgierskie i słowackie. – Ciągle zmieniam repertuar, układy taneczne – młodzież nie lubi robić ciągle tego samego – mówi Maria Wnęk. Dziś w zespole są 34 osoby, z dużą przewagą kobiet, oraz kapela.

Łucja Łukasz tańczy w „Zielonym Jaworze” od 8 lat. – To moja pasja, nasz zespół jest jak rodzina, spotykamy się nie tylko na próbach. Oczywiście, najmilsze są wyjazdy, poznawanie nowych ludzi, miejsc – mówi. Mariusz Zygmunt także nie wyobraża sobie życia bez zespołu, zresztą wcześniej tańczyły w nim 2 jego siostry, na próby chodzi także młodszy brat. Mówi, że to rodzinna pasja.

Trudno wymienić wszystkie sukcesy zespołu, lepiej zresztą pamięta się różne wpadki i śmieszne sytuacje. – Na festiwalu w Stiebie, podczas występu trzem dziewczynom jednocześnie spadły spódnice, zostały tylko w „spodkach”, czyli halkach – ze śmiechem wspomina Mariusz. – Poszło to w słowackiej telewizji – wtrąca pani Maria. – A w Łopusznej Natalka podczas tańca spadła ze sceny – przypomina sobie Łucja. – Chłopakom nieraz, jak skakali, trzaskały portki – dorzuca kierownik zespołu.

Beata Zalot