To historyczny moment. Od 1 stycznia 2023 r. Czarny Dunajec staje się miastem.

Jedni się cieszą, inni narzekają, większość obawia się podwyżek podatków.

- Na pewno zyskamy na prestiżu - przekonuje Marcin Ratułowski, dziś jeszcze wójt, ale niedługo już burmistrz. Przypomina, że Czarny Dunajec stracił prawa miejskie w 1933 r., gdy po pandemii hiszpanki gwałtownie zmalała liczba mieszkańców. Wynikało to z ówczesnych przepisów, mówiących, że miejscowości liczące poniżej 3 tys. mieszkańców nie mogą być miastem.

Otworzą się też nowe możliwości pozyskania finansów, będzie można korzystać z puli przeznaczonej dla miast. A to według wójta szansa na kilkadziesiąt dodatkowych milionów złotych z unijnych funduszy w nowej perspektywie na lata 2023-2027. Będzie też łatwiej zamieniać grunty rolne na budowlane, które przez to będą droższe. - Rozwój Czarnego Dunajca będzie znaczący, skorzystają z tego także inne miejscowości w naszej gminie - nie ma wątpliwości przyszły burmistrz. W starym budynku sądu powstanie Centrum Nauki i Techniki, w dawnej synagodze - Centrum Dialogu Międzynarodowego - Muzeum Miasta Czarny Dunajec i Okolic. Już na przełomie lutego i marca mieszkańcy cieszyć się będą z otwarcia miejskiego żłobka. W planach jest też modernizacja stadionu, a nawet Park Miejski z amfiteatrem i strefą rekreacji pomiędzy Czarnym Dunajcem i Podczerwonem. Na przełomie grudnia i stycznia rozpoczną się konsultacje miejskie z mieszkańcami w sprawie projektu parku.

Rynek bez Orlenu

Budynek dawnej stacji kolejowej też będzie remontowany, znajdzie tam siedzibę centrum obsługi ruchu rowerowego. Po tym, jak Czarny Dunajec już miastem był, pozostał Rynek. Jeśli Ratułowski zostanie burmistrzem na następną kadencję, z centrum miasta zniknie stacja paliw, której umowa dzierżawy kończy się w 2026 r. - Ja na pewno jej nie przedłużę - deklaruje. A o tym, co znajdzie się w sercu miasta, zadecydują mieszkańcy podczas konsultacji. - Dzięki temu, że będziemy miastem, łatwiej będzie nam starać się o obwodnicę, która omijałaby centrum Czarnego Dunajca w drodze z Nowego Targu w kierunku Chochołowa.

Z jakimi minusami po 1 stycznia muszą liczyć się mieszkańcy? Wójt ich nie widzi. Nawet nauczyciele nie stracą swojego dodatku wiejskiego, bo Czarny Dunajec ma 3,8 tys. mieszkańców, a finansowa dopłata jest dla nauczycieli, którzy pracują w miejscowościach do 5 tys. mieszkańców. Nie będzie też trzeba wymieniać swoich dokumentów. - Nie będzie automatycznego wzrostu podatków z powodu zmiany statusu wsi na miasto. To, czy ich wysokość się zmieni, będzie zależeć od decyzji radnych - tłumaczy wójt.

Czy po mieście wypada biegać?

A co o tej zmianie sądzą sami mieszkańcy? - Ja już byłam mieszczanką, bo jestem z Nowego Targu. Wydałam się do Czarnego Dunajca i mieszkam tu od 50 lat - mówi 75-letnia Janina Tokarczyk. Fakt, że znowu będzie mieszczanką, zupełnie ją nie emocjonuje. - Co mi to da? - pyta. - Zdrowia mi nie wróci - puentuje.

Dziewięcioletnia Natalka jest wręcz zmartwiona. - Wolę wieś, należę do klubu sportowego i bardzo lubię biegać. Jak będę mieszkać w mieście, to już nie da się biegać tak jak po wsi - tłumaczy. Dodaje, że jej brat cieszy się z tej zmiany.

- Czarny Dunajec będzie co najwyżej mieścinką, miasto to Nowy Targ, Zakopane - śmieje się 24-letnia Katarzyna Gil, która pracuje w kwiaciarni w galerii handlowej przy Rynku. - Nie wiem, czy coś się zmieni. Będę żyła jak dotychczas. Wiem jednak, że starsi mieszkańcy są niezadowoleni, nie lubią zmian - mówi.

- Nie cieszę się, trzeba nam tego jak psa. Wymyślili nam to biurowcy - oburza się starszy mężczyzna, stojący przed jednym ze sklepów. Macha ręką i odchodzi.

Paweł, który na Rynku mieszka i ma swój sklep, gdzie można kupić choinki i ozdoby świąteczne, obawia się większych podatków, ale i liczy na więcej klientów. Podczas referendum był za miastem. - Może w końcu zlikwidują tę szpetną stację paliw i zrobią porządek na Rynku, żeby był ładniejszy, taki jak w miastach - mówi, choć przyznaje, że stacja miała jeden plus - było gdzie w niedzielę kupić papierosy.

Byle tak nie śmierdziało

- Niech najpierw zlikwidują smród w Czarnym Dunajcu, a nie robią miasta - denerwuje się 80-letnia Zofia. - Tam, przy moście, mamy "smołowisko", z drugiej strony skóry kuśnierskie wyprawiają. Niech tym się władze zajmą, bo nas tymi smrodami wykończają, nie ma czym oddychać - mówi starsza pani.

- Nie wiem, czy wiele się zmieni. Na pewno ceny nieruchomości, gruntów wzrosną - liczy 33-letnia Barbara Tyza. Ale i wzrostu podatków się obawia. - Głosowałam za miastem, może młodzi będą mieli lepiej. Wszystko wyjdzie w praniu - twierdzi 50-letnia Beata.

W to, że Czarny Dunajec tylko skorzysta na zmianie, nie wątpi Józef Szaflarski, lokalny poeta i pasjonat historii. - To prestiż i szansa na pieniądze, szybszy rozwój  gospodarczy - uważa. Przypomina, że według niektórych historyków Czarny Dunajec był już w średniowieczu miastem królewskim, biegł tędy ważny szlak kupiecki. Warto też pamiętać, że podczas zaborów Austriacy potwierdzili prawa miejskie 19 sierpnia 1853 r. Szaflarski przypomina, że Czarny Dunajec był wtedy siedzibą powiatu, miał sąd powiatowy, przemianowany potem na grodzki, który istniał do 1950 roku. - O miejskim charakterze mówi Rynek, układ ulic, zabytkowe domki w stylu dworkowym, które można jeszcze zobaczyć na ul. Kmietowicza czy Tetmajera - przypomina Szaflarski.

73-letnia Genowefa Wnęk widziała trochę świata. Pracowała w Austrii, Grecji. Przyznaje jednak, że w Czarnym Dunajcu jest jej najlepiej. Dostrzega pozytywne zmiany, jakie zachodzą w jej miejscowości. Cieszy się, że będzie mieszkać w mieście.

...

O tym, że Czarny Dunajec będzie miastem, zdecydowali sami mieszkańcy podczas społecznych konsultacji w zeszłym roku, choć wielu naszych rozmówców podkreślało, że w nich nie uczestniczyło. Frekwencja wyniosła wtedy 30,2 %. Prawnie decyzja zapadła po podpisaniu przez premiera rozporządzenia rady ministrów w sierpniu tego roku. Faktycznie nowe przepisy wchodzą w życie 1 stycznia 2023 r.

Beata Zalot