– Nie jesteśmy przeciwko ochronie torfowisk i obszarom Natura 2000. Trzeba je nie tylko chronić, ale też w końcu udostępnić. Mamy przecież coś pięknego w skali światowej i nikt o tym nie wie! – przekonuje Tadeusz Czepiel z Załucznego.

Na razie o Torfowiskach Orawsko-Nowotarskich można powiedzieć jedynie, że są. Przeciętni turyści, a bywa, że i mieszkańcy Podhala – mają kłopoty z ich lokalizacją. A tych, którzy przemierzyli je wzdłuż i wszerz, można by niemal na palcach zliczyć.

Tymczasem unikalne w skali europejskiej torfowiska wysokie obejmują teren ponad 7 tys. ha pomiędzy Czarnym Dunajcem a Nowym Targiem. Jak wyliczają naukowcy, bagna zawierają blisko 50 mln m sześc. wody. Botanicy wypatrzą tu owadożerną rosiczkę, ale też zachwycą się storczykiem. Zoolodzy przychodzą, by podglądać głuszce i cietrzewie, wydry i gronostaje oraz rzadkie motyle.

Niestety, torfowiska wykorzystywane były przez lata jako zagłębie surowca opałowego i składnika ziemi doniczkowej. Ekolodzy biją na alarm, że żwirownia oraz system melioracyjny obniżają poziom wody. Jeśli ten proces nie zostanie zatrzymany, to za kilkadziesiąt lat torfowisko zamieni się w pospolitą łąkę.

Przyrodnicy robią więc wszystko, by teren chronić. Ma temu pomóc m.in. zaliczenie go do obszaru Natura 2000. Mieszkańcy jednak boją się, że ograniczenia i biurokracja, zamiast ich wspomóc i rekompensować straty, namnożą jedynie paradoksalnych zakazów. – Przecież to nie jest normalne, jeśli rolnik, by dostać 1,5 tys. zł na wykaszanie swych działek, musi wydać 2 razy tyle na sporządzenie operatu i skompletowanie wszystkich dokumentów! Prawdę mówiąc nie ma nawet szczegółowych map określających, dokąd sięga chroniony obszar – irytuje się Tadeusz Czepiel.

Uciążliwy jest też zapis określający, że dotację można otrzymać na każdy kawałek gruntu, jednak musi mieć on powierzchnię co najmniej 10 arów. Tymczasem charakterystyczne dla Podhala rozdrobnienie działek powoduje, że osoby mające znacznie większe obszary mają je w porozrzucanych, mniejszych fragmentach.

W październiku zarejestrowane zostało stowarzyszenie mające reprezentować właścicieli tych terenów: Wspólnota Torfowisk Gminy Czarny Dunajec.

Tadeusz Czepiel, który jest jego przedstawicielem, przekonuje, że nie zrzesza ono jedynie protestujących przeciw „Naturze 2000” górali. Podkreśla wręcz, że sprawy ekologii leżą im również na sercu, chcą przy tym doprowadzić do turystycznego udostępnienia „puścizn”, co przyczyni się do rozwoju leżących wokół miejscowości. – Marzą mi się ścieżki rowerowe, by turysta mógł objechać torfowiska. Przy okazji można by wysypać je w niektórych miejscach żwirem, żeby w razie pożaru mogły tu dojechać samochody straży pożarnej. Bo teraz to niemożliwe, a ogień pojawia się tu coraz częściej, siejąc ogromne zniszczenia – dodaje.

Józef Figura