"Umarłych wieczność dotąd trwa, dokąd pamięcią im się płaci" - to słowa Wisławy Szymborskiej, które stały się mottem tegorocznych obchodów wybuchu Powstania Chochołowskiego, od tego wydarzenia mija dokładnie 178 lat.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"115281"}

Pierwszym punktem obchodów tegorocznej rocznicy wybuchu Powstania Chochołowskiego była Msza św. w kościele parafialnym św. Jacka w Chochołowie, potem uczestnicy obchodów złożyli kwiaty pod pamiątkowym obeliskiem na placu przed świątynią, zapłonęły także znicze pamięci. 

Do Chochołowa przybyli przedstawiciele władz samorządowych z Miasta-Gminy Czarny Dunajec na czele z przewodniczącym Rady Gminy Tadeuszem Czepielem i radnymi, przewodniczącym Rady Powiatu Nowotarskiego Tadeuszem Rafaczem. Przybył również Bronisław Stoch z nowotarskiej Delegatury Małopolskiego Kuratorium Oświaty. Dyrektor Gminnego Zespołu Oświatowego Iwona Wontorczyk odczytała list od burmistrza Marcina Ratułowskiego. 

Przed programem artystycznym, który odbył się w szkole Joanna Kowalik zwracając się do dzieci - uczniów SP Chochołów, zaznaczyła, że ich przodkowie z roku 1846 mieli inne marzenia, inne plany, inne doświadczenia, inny los stał się ich udziałem. - Chcieli poprawić swoją dolę, dochodzili swoich praw, a uświadamiani przez organistę Jana Kantego Andrusikiewicza i ks. Józefa Leopolda Kmietowicza zapragnęli też ślebody, uwolnienia od zaborców, zapragnęli, by w dźwierze zaburzyła Polska. Stanęli do nierównej walki i zostali pokonani. Za swój wolnościowy zryw zapłacili bardzo wysoką cenę. Los chochołowian z XIX wieku to cierpienie, ból, wieloletnie bezwzględne kary nakładane na tych, co przeżyli, na ich spadkobierców i rodaków. Ale pamięć o nich zawsze pozostanie - podkreśliła. 

Zauważyła ponadto, że wspominanie minionych lat staje się powszechne i popularne. - Zobaczcie, jak często w mediach społecznościowych - kształtujących świadomość i wiedzę o świecie dla zbyt wielu osób - pojawiają się fotografie w sepii, zdjęcia z przeszłości, na których rozpoznajecie swoich dziadków, krewnych, rzadziej pradziadków. Dołączcie do tych wspomnień także naszych patronów - zachęcała Joanna Kowalik, dyrektor SP Chochołów. 

Uroczystości uświetniła kapela regionalna, delegacje z pocztami sztandarowymi, przybyli także przedstawiciele Straży Granicznej i Muzeum Tatrzańskiego. Nie zabrakło też mieszkańców Chochołowa. Wszystkim za obecność, przygotowanie i pomoc w organizacji podziękowała Joanna Kowalik. Wymieniła m.in. nauczycieli, Radę Rodziców i pracowników obsługi. 

Podczas tegorocznych obchodów Powstania Chochołowskiego rozdano nagrody laureatom w Gminnym Konkursie Recytatorskim Regionalnej Poezji Patriotycznej pod hasłem Moja Mała Ojczyzna - Podhale. 

Ważnym punktem 178. rocznicy Powstania Chochołowskiego będzie jeszcze promocja książki pt. "Pogniywany Nepomuk", która odbędzie się w sobotę 24 lutego w sali widowiskowej Centrum Kultury i Promocji w Czarnym Dunajcu. Do wzięcia udziału w tym spotkaniu zapraszał wydawca Rafał Monita. 

***

178 lat temu mieszkańcy Chochołowa i sąsiednich miejscowości stawili czynny opór austriackiemu zaborcy, organizując Powstanie Chochołowskie potocznie nazywane "Poruseństwem". Miało być częścią ogólnopolskiego powstania. Niestety data jego wybuchu została przesunięta bez wiedzy górali, toteż powstanie bardzo szybko upadło. "Poruseństwo" w Chochołowie rozpoczęło się 21, a zakończyło się już 23 lutego 1846 r.

Mieszkańcy Chochołowa wspierani przez sąsiadów z Cichego, Dzianisza i Witowa, w sumie ok. 500 osób, pod przywództwem miejscowego organisty Jana Kantego Andrusikiewicza i wikarego z Chochołowa ks. Józefa Leopolda Kmietowicza, poety Juliana Goslara, wikarego z Poronina ks. Michała Głowackiego i wikarego z Szaflar ks. Michała Janiczaka, walczyli z zaborcą o niepodległość Polski.

Powstanie ostatecznie upadło, a przywódcy i uczestnicy ponieśli surowe kary. Wielu z nich znalazło się w więzieniach Spielbergu, Kufsteinu i Wiśniczu. Ksiądz Kmietowicz otrzymał wyrok śmierci, zamieniony później na wieloletnie więzienie. Andrusikiewicza i innych pojmano i skazano na kary ciężkiego więzienia. Wszystkich uwolniła rewolucja 1848 roku zwana "Wiosną Ludów".

jg