Brat senatora Skorupy sprowadził do Podczerwonego cuchnące osady z oczyszczalni ścieków na Słowacji.

Mieszkańcy są oburzeni i przerażeni. Na łąkach w Podczerwonem brat senatora składuje cuchnące osady ze Słowacji. - To kompostownik, musi śmierdzieć - przekonuje Jan Skorupa.

Sprawa wyszła na jaw, gdy w wodociągach w Czarnym Dunajcu odkryto bakterię coli. Sanepid, po czwartkowej kontroli, zakazał używać wody nawet po przegotowaniu. Od tygodnia blisko 1,5 tysiąca ludzi skazanych jest na beczkowozy.

W tym samym czasie jeden z mieszkańców poinformował nowosądecki oddział Wojewódzkiego Inspektoratu Sanitarnego w Krakowie o niepokojących hałdach, które wyrosły na łąkach w Podczerwonem. Mieszkańcy podejrzewają bowiem, że hałdy mogą mieć związek z zatruciem wodociągu. - Smród koło nich, że przejść się nie da - starsza kobieta, którą spotykam przy jednej z kilku potężnych hałd, jest zdenerwowana. - Jak można coś takiego wysypać na łąki, gdzie pasą się krowy? - pyta retorycznie. Dodaje, że wielkie kupy czarnej mazi zwożono tu nocą. Skąd się wzięły?

Senatorskie tropy

- Jeszcze w sobotę wozili, auto za autem - mówi jeden z mieszkańców. Od razu jednak zastrzega, że nie poda swojego nazwiska. Boi się zemsty senatora, który mieszka w Podczerwonem i, jak twierdzi góral, „wszystko może”. Dodaje, że wszyscy wiedzą, kto woził te odpady i, że przyjechały do nas ze Słowacji. Ale każdy milczy.

Formalnie senator Prawa i Sprawiedliwości nie ma nic wspólnego z firmą Usługi Transportowe „Skorupa”. Odkąd został wybrany do Senatu, właścicielami spółki stała się jego żona Anna i brat - Jan Skorupa. W biurze spółki w Podczerwonem drzwi są zamknięte na klucz. Po chwili otwiera je postawny mężczyzna. - Nie wiem, czy brat będzie z panem rozmawiać. Poza tym, nie ma o czym. Ja te odpady woziłem, ja mam firmę transportową - stwierdza Jan Skorupa. Mówi, że ze Słowacji przywiózł około 200 ton świetnego nawozu.
Tłumaczę, że trudno przejść koło śmierdzących hałd, a ludzie są zaniepokojeni tym, co trafiło na łąki. Biznesmen odpowiada, że „gnój też śmierdzi”. - A ludzie go wożą na pola i nikt nie alarmuje - dodaje Jan Skorupa. O szczegółach nie chce rozmawiać. Nie chce nawet powiedzieć, kto mu sprzedał taki „kompost”. Zasłania się tajemnicą handlową.

Kontrola za kontrolą

W poniedziałek na hałdach zjawili się inspektorzy ochrony środowiska. Przyjechali z asystą policji, która pomagała zebrać jak najwięcej danych. Już na pierwszy rzut oka inspektorzy stwierdzili, że hałdy wyglądają na odpad z oczyszczalni ścieków. Tego samego dnia sekretarz gminy Czarny Dunajec wysłał do Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska pismo z prośbą o kontrolę składowanych w pryzmach odpadów. - Otrzymaliśmy zawiadomienie o sytuacji w Podczerwonem - potwierdza Ewa Gondek, kierownik nowosądeckiej delegatury WIOŚ.

- Prośba dotyczy kontroli kilku hałd w związku z wystąpieniem poważnego zagrożenia przedostania się bakterii do wód gruntowych. Kontrolujący składowiska pobrali próbki we wtorek. Badane są pod kątem zawartości metali ciężkich i bakterii. Sprawdzana jest dokumentacja. - Chcemy się dowiedzieć, skąd ta ziemia - bo tak określa ją właściciel - trafiła na łąki. Otrzymaliśmy dokumenty, są w języku słowackim. Ich przetłumaczenie zajmie trochę czasu - tłumaczy Ewa Gondek.
Jak udało nam się ustalić, „kompost” trafił na łąki w Podczerwonem z Liptowskiego Mikulasza.
 
Słowacka wyprawa

W poniedziałek po południu docieramy do Duszana Smitka, który sprzedał osad firmie Skorupy. Słowak twierdzi, że nie zna się z senatorem Skorupą. Ale z jego bratem handluje drewnem. Przyznaje, że odbiera osady z oczyszczalni ścieków w Liptowskim Mikulaszu. Woził je do swojego lasu. Ostatnio kupili w Chlebnicach na Słowacji. A teraz osad udało się sprzedać do Podczerwonego. Tłumaczy, że to żaden odpad: osad jest wzbogacany i może użyźniać glebę.

- Teraz jest składowany na łące, a jesienią może być rozprowadzony po całym terenie, ok. 40 cm grubości na hektar - wyjaśnia Duszan Smitek. Zapewnia, że posiada certyfikat wydany w Bratysławie, z zeszłoroczną datą. - Sprzedałem Skorupie jakieś 450 ton - wylicza Duszan Smitek. - Skorupa płaci za wyrób, a ja płacę za transport. Całą rozmowę nagraliśmy i prezentujemy w najnowszym wydaniu wiadomości telewizyjnych Tygodnika Podhalańskiego na naszej stronie internetowej (www.tygodnikpodhalanski.pl).

- Co ja panu powiem? - Andrzej Styrczula, sołtys Podczerwonego, niechętnie wypowiada się na temat łąkowego składowiska. Może to sprawa sąsiedztwa? - mieszka obok firmy przewozowej i senatorskiego gospodarstwa. Podkreśla, że początkowo nikt nie spodziewał się żadnych problemów. - To wyglądało fajnie, jak taka czarna ziemia, ale teraz? - Andrzej Styrczula boi się, jakie będą wyniki kontroli. A przede wszystkim, co powiedzą badania wykonane przez sanepid i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Nowym Sączu. Czy hałdy rozwiezione po polach to faktycznie nawóz, czy może groźna bomba biologiczna.

Tajny dokument

- Nie wysypywałem odpadów na żaden teren, poza swoim - stanowczo stwierdza Jan Skorupa.
- Mamy tam łąki, kosimy i suszymy siano. Dodaje, że część „kompostu” przekazał też koledze, który chciał nawozić swoje pole. Zaprzecza, żeby w jakikolwiek sposób słowackie odpady mogły wpłynąć na ujęcie wody pitnej w Czarnym Dunajcu. - Mam na wszystko słowacki certyfikat. Wszystko zostało przebadane.
Proszony o pokazanie zaświadczenia certyfikatu, odmawia. Tłumaczy, że pokazał go odpowiednim służbom. Udało nam się jednak obejrzeć dokument wydany przez instytut w Bratysławie. W piśmie jest adnotacja, że odpady spełniają normy, a certyfikat jest ważny do 2014 r.

Jak poinformowano nas w nowosądeckim WIOŚ, żeby wwieźć z zagranicy osady pościekowe do Polski, potrzebna jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Obojętnie, czy osady pochodzą z Unii Europejskiej, czy nie. - Jeśli takiej decyzji osoba wwożąca nie posiada, grożą za to sankcje finansowe rzędu kilkudziesięciu tys. zł - wyjaśnia kierownik Ewa Gondek. - Kara zależy też od ilości wwiezionego osadu. A tu nie mówimy o paru kilogramach nawozu, tylko o setkach ton. Poza karą finansową, wójt gminy powinien wydać nakaz usunięcia niebezpiecznych osadów. Dodaje, że jeśli faktycznie słowacka oczyszczalnia ścieków pozbyła się w ten sposób osadów, to powinna posiadać kartę przekazania osadu.

- Osady ściekowe nie zamieniły się w ziemię przez fakt przekroczenia granicy - mówi ironicznie Ewa Gondek. - Można je wykorzystywać jako kompost, ale po odpowiednim przetworzeniu. Prosty rolnik też wie, że obornik wysypuje się w określonych porach roku na pola - podsumowuje kierownik WIOŚ.

Jakub Dzioboń, prezes zarządu wodociągowej spółki SEWiK uważa, że wykorzystywanie tego typu osadu w rolnictwie to pomyłka. Powstają bowiem szczepy szkodliwych bakterii  i może dochodzić do zakażeń wód, cieków. - Dodatkowo powstają nieprzyjemne odory, które są bardzo uciążliwe dla ludności - podkreśla Jakub Dzioboń -  a w odorach mogą też unosić się różne wirusy i drobnoustroje.

Prywatna inicjatywa

Poprosiłem o komentarz senatora Tadeusza Skorupę. Początkowo odmówił.  - Nic nie wiem na ten temat - stwierdził. Prosił, by już do niego nie dzwonić, bo jest w podróży. Następnego dnia całkowicie zaprzeczył, jakoby firma jego żony i brata miała coś wspólnego z przewożeniem i składowaniem śmierdzących odpadów. - Brat to przewoził prywatnie, żona o niczym nie wiedziała - senator zapewnia, że hałdy nie mają żadnego wpływu na zanieczyszczenie wodociągu bakterią coli.

Ostrożnie na ten temat wypowiada się Michał Jarończyk, sekretarz gminy. - Trzeba poczekać na wyniki badań z WIOŚ. Ale to nie jest raczej żaden humus, tylko zwykły osad pościekowy, potwierdzili to oceniający na miejscu inspektorzy. Bakterie na pewno w tym są, bo nawet humus nie jest wolny od bakterii. Michał Jarończyk też jest mieszkańcem Podczerwonego. Pytany, czy widział kto i jakimi samochodami przewozi setki ton osadów na łąki, zaprzecza. Pociesza mieszkańców, że najprawdopodobniej z końcem tygodnia w odkażonych chlorem wodociągach popłynie woda.

Rafał Gratkowski

Współpraca: Beata Denis, Jarek Jastrzębski

Reporterski materiał o skażeniu wody w Czarnym Dunajcu i nagromadzonych w Podczerwonem odpadów prezentujemy w internetowej telewizji na stronach www.tygodnikpodhalanski.pl