– Jak tak można? Przecież gnój wpuszczają prosto do rzeki i nic! Ani kary, ani konsekwencji. To sprawa dla prokuratury – denerwuje się pan Bogdan, strażnik rybacki, wskazując na Młynówkę, przepływająca przez centrum Czarnego Dunajca.

Przeciskamy się przez zarośla nad wodną strugą. Wybetonowane brzegi sprawiają wrażenie, że nic z zewnątrz nie może tu wyciec. Pozory. – Proszę spojrzeć – nad samą woda stoi wychodek,  obok gnojowisko. I wszystko przecieka dołem między kamieniami. I do z tego, że właściciel wywiózł gnój po kontroli, jak tu trzeba zrobić szczelne szambo! A tu, spod ogrodzenia kolejnej posesji uchodzą ścieki z szamba. Zbiornik ma przebitą ścianę i wszystko uchodzi do Młynówki! – pokazuje wędkarz.

Miejsce nielegalnego zrzutu zakryte jest dla niepoznaki kamieniem. Idziemy dalej, a pan Bogdan pokazuje jeszcze jedną posesję, z której ścieki mają uchodzić do wody. Właściciel tłumaczy, że to nieprawda, że ma szambo na podwórku Ale wędkarz przekonuje, że na tak małej działce byłoby widać właz do zbiornika. A nie widać.

Tę samą drogę pokonali jeszcze w czerwcu urzędnicy z referatu ochrony środowiska, wędkarze w asyście policjanta. Kontrola czarnodunajeckiej Młynówki przyniosła efekt w postaci wykrycia czterech nielegalnych ujść cieków do potoku. – Pewnie byłoby więcej wykrytych przypadków, ale ogłosiliśmy w kościele, że będzie sprzątanie Młynówki, więc ludzie pewnie poukrywali dzikie ujścia. Przecież tu się czasem cuda działy, ludzie po nocach przepompowywali ścieki z szamba prosto do wody. Ale kto to udowodni, kto ich złapie za rękę? – denerwuje się wędkarz.

Komisja przeszła, jej członkowie porobili zdjęcia, policjant spisał raport. Podejrzani o nielegalne spuszczanie ścieków dostali informacje o zarzutach. Jeden z czterech właścicieli oczyścił się, przedstawiając dokumenty o podłączeniu do kanalizacji i opłacone rachunki. Rura wychodząca spod posesji to prawdopodobnie tylko drenaż. Co z resztą?

– Zorganizujemy jeszcze jen obchód, by stwierdzić, czy właściciele posesji cokolwiek zrobili – podkreśla Michał Jarończyk, szef referatu ochrony środowiska urzędu gminy. – Jak nie, to skierujemy sprawę do nadzoru budowlanego i policji. Na razie potraktowaliśmy sprawę prewencyjnie, dając miesiąc na uregulowanie nieprawidłowości.

Jak podejrzewa pan Bogdan, właściciel wychodka prawdopodobnie raczej nie zrobi nic, bo nie ma pieniędzy. Wielodzietna rodzina i tak ledwie wiąże koniec z końcem, a budowa nowego szamba to dla nich kosmiczny wydatek. Zdaniem Jarończyka, ochrona środowiska nie ma pieniędzy na dofinansowanie szamba, bo wszystkie środki przeznacza na likwidację azbestowych dachów. Radzi więc zwrócić się z tą sprawą do opieki społecznej.

Nikt nie potrafi określić, jaka jest skala zjawiska na terenie gminy. Do ochrony środowiska wpływają jednostkowe zgłoszenia, najczęściej od wędkarzy lub sąsiadów, którzy sami często też mają podobne wykroczenia na koncie. – Jak dostajemy zgłoszenia, to jedziemy – przekonuje szef referatu środowiska. – Najwięcej przypadków było w Piekielniku, Starem Bystrem i Cichem. Bywa, że jak stan wody jest niski, to kontrolujemy wszystkie posesje – jak wzdłuż Młynówki w Chochołowe. Ale to było parę lat temu.

Józef Figura