„Galicyjska kolej żelazna Nowy Targ - Sucha Góra” - to tytuł historycznej wystawy, która towarzyszyła w niedzielę otwarciu w Czarnym Dunajcu fragmentu „Historyczno - kulturowo - przyrodniczego szlaku wokół Tatr”.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"29494"}

Związek rowerzystów i kolei - jak pisze Robert Kowalski, prezes nowotarskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego - jest wbrew pozorom bardzo bliski. Otóż, po nasypie nieczynnej dziś linii kolejowej z Nowego Targu do Suchej Góry, otwartej równie uroczyście w lipcu 1904 r. przebiega obecnie szlak rowerowy. Ta malowniczo położona linia kolejowa odgrywała w przeszłości bardzo ważną rolę, stymulowała rozwój gospodarczy regionu ale również była jego oknem na świat. Koncepcjom i planom przebiegu drogi żelaznej przez Podhale towarzyszyły wieloletnie bardzo ożywione  spory,  których echa odnajdujemy zarówno na łamach lokalnej  jak i regionalnej prasy tudzież w stenogramach posiedzeń komisji Sejmu Krajowego we Lwowie. Warto w tym miejscu wspomnieć, iż istniały dwie koncepcie przebiegu tej trasy. Pierwszą tak zwaną południową proponował Hrabia Jan Zamojski właściciel linii z Chabówki do Zakopanego. 

Miała one biec ze stacji końcowej w Zakopanem przez Kościelisko - Witów - Chochołów do Suchej Góry. Drugi wariant tzw. północny lobbowany był przez władze starostwa i miasta Nowego Targu  i miał przebiegać po trasie Nowy Targ - Czarny Dunajec - Podczerwone do Suchej Góry. Jak bardzo obu stronom zależało na przeforsowaniu swoich koncepcji może świadczyć fakt, iż podczas wizyty Arcyksięcia Ferdynanda Rainera Habsburga na Podhalu w 1899 r.,  sprawa ta była podnoszona zarówno podczas nieoficjalnych rozmów w zaciszu gabinetów,  ale przede wszystkim w czasie oficjalnych spotkań. 

W Nowym Targu była ona przedmiotem „deputacji” podczas uroczystego przyjęcia zorganizowanego na część znamienitego gościa, tudzież w Zakopanem w trakcie oficjalnej kolacji kończącej pobyt arcyksięcia na Podhalu. Ostatecznie względy wojskowe w tym m.in. powstanie poligonu artyleryjskiego w Czarnym Dunajcu oraz plany przedłużenia linii do Nowego Sącza, zdecydowały o wyborze wariantu północnego. 

Na wystawie, którą można było obejrzeć na przyszkolnym placu, znalazło się szereg interesujących informacji ukazujących dzieje linii kolejowej od jej powstania w 1904 r. aż do ostatecznego jej zamknięcia w 1991 r. Na dziesięciu tablicach opisano wszystkie stacje, przystanki osobowe oraz mosty, jakie na owej trasie wybudowano. Całość wzbogacono unikatowymi archiwalnymi dokumentami, wycinkami z galicyjskiej prasy oraz licznymi - niejednokrotnie pokazywanymi po raz pierwszy - fotografiami. Nie zabrakło także reprodukcji biletów, listów przewozowych oraz rozkładów jazdy pociągów z różnych okresów funkcjonowania linii kolejowej. Materiały na wystawę pozyskano z zasobów archiwów państwowych, zbiorów własnych nowotarskiego PTH,  ale przede wszystkim od szeregu osób prywatnych. 

Wystawę  opracował zespół historyków, architektów i studentów pod kierunkiem Roberta Kowalskiego z Polskiego Towarzystwa Historycznego w Nowym Targu tj.: Natalia Strączek, Karol Wojtas i Zbigniew Sułkowski. Została ona przygotowana w ramach programu edukacyjno - naukowego pn. „Historia pod kołami, kilem i skrzydłami” pod patronatem honorowym marszałka Małopolski Marka Sowy, a naukowym - Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Ekspozycję dofinansował nowotarski magistrat i urząd gminy Czarny Dunajec.

Wszyscy zainteresowani będą mogli ponownie obejrzeć wystawę 18 października, podczas jubileuszu Szkoły Podstawowej w Rogoźniku. 

oprac. pd