Już od ćwierć wieku w Czarnym Dunajcu odbywa się Muzykowanie „Na Duchową Nutę” – przegląd tekstów i muzyki znanego podhalańskiego twórcy, nauczyciela i wychowawcy – Andrzeja Knapczyka Ducha.

Tegoroczna XXV Muzykowanie rozpoczęło się w piątek 23 stycznia od otwarcia okolicznościowej wystawy, poświęconej patronowi imprezy. Można na niej oglądać dokumenty archiwalne i zdjęcia ukazującej historię imprezy. W sobotę swoimi umiejętnościami chwaliły się dzieci i młodzież, a w niedzielę występowali dorośli. Zgodnie z regulaminem, w przeglądzie mogły brać udział muzyki, instrumentaliści, śpiewacy soliści i zespoły śpiewacze. Honorowa komisja oceniając uczestników przeglądu brała pod uwagę między innymi wierność tradycyjnemu muzykowaniu i śpiewowi góralskiemu, wierność oryginalnym nutom i tekstom pieśni Duchowych, czystość brzmienia nuty i wykonania śpiewu.

W kategorii dziecięcej przyznano następujące nagrody i wyróżnienia:

1. Grupy śpiewacze:

I miejsce – „Mali Białcanie” z Białki Tatrzańskiej
II miejsce – „Mali Dzianisianie” z Dzianisza i „Tatry” z Ratułowa
III miejsce – „Mali Skrzypnianie” ze Skrzypnego
wyróżnienie – „Siumni” z Chochołowa

2. Śpiewacy soliści:

I miejsce – Michał Zubek z Brzegów
II miejsce – Katarzyna Cudzich z Białego Dunajca
III miejsce – Kinga Nowak ze Starego Bystrego i Maria Dziur ze Spytkowic

3. Muzyki:

I miejsce – Muzyka TCKiS „Jutrzenka”
II miejsce – „Serdocki” z Podszkla
III miejsce – Muzyka z Działu

4. Instrumentaliści:

I miejsce – Anna Trebunia Tutka z TCKiS „Jutrzenka”
II miejsce – Marcin Jarząbek z Czerwiennego
III miejsce – Paweł Pluta z Pieniążkowic
wyróżnienie – Paweł Hosaniak z Podszkla

W kategorii młodzieżowej – wiek do 21 lat – nagrodzono:

1. Grupy śpiewacze:

I miejsce – „Żeleźnica” z Pieniążkowic
II miejsce – „Tatry” z Ratułowa i „Krzesani” ze Spytkowic
III miejsce – „Sykowni” z Załucznego

2. Śpiewacy soliści:

I miejsce – Renata Fudala ze Starego Bystrego
II miejsce – Anna Rusnak z Poronina

3. Muzyki:

I miejsce – „Mietusianie” z Miętustwa
II miejsce – Muzyka z TCKiS „Jutrzenka” w Zakopanem

4. Instrumentaliści:

I miejsce – Anna Mrożek z Nowego Targu
II miejsce – Tomasz Chlebek z TCKiS „Jutrzenka” w Zakopanem i Dawid Czernik z Poronina
III miejsce – Edyta Pisarska z TCKiS „Jutrzenka” w Zakopanem i Katarzyna Miętus z Miętustwa

W kategorii dorosłych komisja przyznała następujące nagrody i wyróżnienia:

1. Muzyki:

I miejsce – Muzyka Piotra Hazy z Olczy
II miejsce – Muzyka z Ochotnicy Górnej

2. Instrumentaliści:
wyróżnienie – Krzysztof Bukowski z Czarnego Dunajca i Jan Jasień z Działu
wyróżnienie specjalne – Florian Walkosz z Zakopanego Olczy za bogactwo prezentowanej twórczości muzycznej

3. Soliści śpiewacy:
wyróżnienie – Władysław Basiorka z Cichego i Anna Jakubiec z Cichego

4. Grupy śpiewacze:
I miejsce – Zespół studencki „Skalni” z Krakowa
II miejsce – Zespół z Ochotnicy Górnej

5. Muzyki rodzinne: I miejsce – Muzyka Czechów z Czarnego Dunajca

Słowo o Duchu

Andrzej Knapczyk Duch urodził się 31 stycznia 1866 roku w Cichem. W rodzinie od pokoleń pielęgnowano muzykę i śpiew góralski, który z biegiem czasu wyodrębnił się swoistym stylem, charakterystycznym dla rodziny Knapczyków, do których za sprawą wyczynu Jędrzeja Knapczyka – dziadka Andrzeja, przylgnął przydomek „Duch”. Chodziło o zakład z dziedzicem dzianiszańskiego dworu, że Jędrzej zjawi się w jednym z pokoi dworskich, nie korzystając z drzwi lub okien. Tak się stało, gdyż sprytny góral wykorzystał do tego celu obszerny komin. Dziedziczone po przodkach uzdolnienia muzyczne młodego Andrzeja Knapczyka Ducha objawiły się wcześnie. Jędruś zaczął grać na małych gęślikach, mając 4 lata, a rok później zagrał pierwszy raz z ojcem na weselu. Uczył się w Szkole Ludowej w Nowym Targu, potem w Gimnazjum św. Jacka. W 1906 roku wstąpił do Seminarium Nauczycielskiego w Cieszynie, egzamin dojrzałości zdał w Gimnazjum w Kętach. Przez cały czas towarzyszyły mu gęśle, według tradycji rodzinnej należące niegdyś do zbójnika Matei i przechowywane w rodzinie Duchów jako cenny skarb rodzinny.

Pracował jako nauczyciel w Radziechowach, Murzasichlu i Międzyczerwiennem (dzisiejsze Czerwienne), gdzie był także kierownikiem szkoły.

Słynną Muzykę Duchów tworzyli bracia Knapczykowie – Andrzej i Józef oraz Zygmunt Miętus. Później grali w niej bracia Jarząbki Chrapki z Czerwiennego, Zygmunt Konopka z Ratułowa i Andrzej Magdziak ze Skrzypnego. Muzyka Duchów była znana i ceniona nie tylko na Podhalu. Jako jedna z pierwszych wystąpiła w Warszawie, Lwowie, Poznaniu i Krakowie. W 1943 roku okupacyjne władze niemieckie wyrzuciły Andrzeja Knapczyka Ducha z posady – bezpośrednim powodem była odmowa grania z muzyką góralską podczas wizyty Himmlera i gubernatora Franka w Zakopanem.

Zmarł w zapomnieniu, po dwuletniej chorobie, 16 lipca 1946 roku. Pozostawił niezapomniane nuty góralskie i teksty.

zebrał: Wacław Sajdak