- Franek podbija serce Krystyny, a ona znowu go nie chce, bierze go na przetrzymanie - opowiada o uszatkach Daniel Urbaniak, podhalański znawca przyrody.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"105144"}

Gniazdo uszatek do ostatniej gałązki rozebrały gawrony, by pozbyć się w okolicy drapieżników. Daniel zawiesił dla nich kosz lęgowy licząc, że go zagospodarują. Krystynę obserwuje już od dziewięciu lat. Jej pierwszy samiec został sześć lat temu uderzony przez samochód. Żeby samica z młodymi przetrwała, Daniel kupował myszy i podrzucał uszatkowej rodzinie. Kolejnym partnerem Krystyny jest Franek, który co roku na nowo musi walczyć o jej względy.

Daniel Urbaniak uwielbia tę porę roku. Ptaki są bardzo aktywne. Pierwsze puszczyki w lasach są już opierzone. Ten gatunek wysiaduje jaja najwcześniej - już w lutym, a za dwa, trzy tygodnie będzie już można spotkać podlota. Już teraz Daniel apeluje, by nie zabierać podlotów do domu, bo to nigdy dla ptaków nie kończy się dobrze.

Przyleciały już pierwsze bociany. - Spieszą się, bo kto pierwszy, ten lepszy, ten zajmuje gniazdo - opowiada Daniel. Gdy jesienią wylatują z Polski, podróż do Afryki zajmuje im około trzech miesięcy. Wiosenna podróż do Europy, na swoje rewiry lęgowe, trwa dwa miesiące. Zasiedlone jest już gniazdo przy ul. Kasprowicza w Nowym Targu, pomiędzy Nowym Targiem i Gronkowem oraz kilka innych. - Okolice Gronkowa, Waksmunda czy Ostrowska to świetne tereny dla bocianów, stołówka jest na wyciągnięcie ręki.

Niektóre bociany w ogóle nie opuszczały naszego kraju. Na szczęście tej zimy na Podhalu pozostał tylko jeden bociek - w Rabce. - To niestety skutek niefrasobliwej ludzkiej pomocy  - bocian był dokarmiany i przyzwyczaił się - twierdzi Daniel Urbaniak. - Jeżeli już dokarmiamy ptaki, to tak, żeby się z nimi nie spoufalać - radzi.

Za oknem słychać już miłosne trele. Swoich wybranek szukają kosy, szpaki, szczygły. - Od dwóch tygodni słucham też skowronka - opowiada Daniel. - To niesamowite ptaki. Wiszą jak na sznurku, wymachując szybko skrzydłami. Potrafią tak śpiewać całymi godzinami bez picia i jedzenia - opowiada.

Ptaki szukają swojego rewiru lęgowego, który musi się spodobać wybrance. Można im jeszcze pomóc zawieszając budkę lęgową. - Musi być wysoko, tak by drapieżniki nie miały do niej dostępu. Nie powinna być na południe, bo ptaki by się w niej usmażyły, najlepiej w lekko zacienionym miejscu - radzi Daniel. Jest szansa, że swoje lokum znajdą w niej sikorki czy szpaki.

Kosy, które są teraz na etapie szukania partnerki, budują gniazda otwarte. Piękne konstrukcje, zazwyczaj pod strzechami, wykonują rudziki. - Sąsiadka codziennie wietrzy na balkonie baranie skóry. Obserwuję jak kosy i szpaki podlatują i wyrywają z nich kłaki, którym wyścielą swoje gniazda. To znak, że już znalazły swoje partnerki i ścielą im gniazda - mówi przyrodnik.

Kosa łatwo odróżnić od innych ptaków. Samiec ma kruczoczarne piórka i charakterystyczny pomarańczowy dzióbek. Kosy świetnie potrafią naśladować różne dźwięki. - Pod moim blokiem kos naśladuje dźwięk alarmu w samochodzie. Gdybyśmy przy otwartym oknie wielokrotnie słuchali jakiegoś ulubionego utworu muzycznego, byłaby duża szansa, że kos w swoje miłosne trele wplecie mały fragment naszej piosenki.

Pracowicie spędzają czas na budowaniu gniazd gawrony, które można podglądać między innymi w okolicach nowotarskiej siedziby policji, przy ścieżce nad Dunajcem, gdzie rosną rzędem topole. - Samce noszą gałązki na gniazdo, a samice śpiewają, jakby chciały w ten sposób podziękować - opowiada Daniel. - To nie jest tak, że samce śpiewają tylko, gdy walczą o partnerkę - podkreśla Daniel. - Gdy samica siedzi na jajach, a samiec krąży wokół, zdobywając pożywienie, także śpiewa. Ona czuje się wtedy bezpiecznie. Gdy samiec milknie, to dla niej znak, że zbliża się jakieś niebezpieczeństwo - tłumaczy zachowania ptaków.

Oryginalne "werblowanie" to znak, że w pobliżu jest dzięcioł. - Pięknie teraz werblują - zachwyca się przyrodnik. - To taki charakterystyczny dźwięk, starają się w ten sposób podbić serca swojej wybranki - tłumaczy Daniel, który wraz ze swoim 11-letnim asystentem Sebastianem Dewerą prowadzą w Gorcach monitoring rzadkich gatunków dzięciołów - trójpalczastego i białogrzbietego.

Niedługo przylecą jeżyki. To bardzo pożyteczne ptaki, codziennie zjadają mnóstwo komarów.

Gorący czas jest nie tylko u ptaków. Jelenie zrzuciły poroża, wyglądają teraz śmiesznie. Łanie za kilka tygodni będą rodziły. Obudziły się już borsuki, można je zaobserwować między innymi w Harklowej, gdzie pobudowały swoje nory na jednej ze skarp. Są trudne do obserwacji, bo uaktywniają się w nocy.

Daniel spędza teraz dużo nad Dunajcem, któremu chce poświęcić swój kolejny film. Są tu już czaple, kormorany, zimorodki, pliszki. Cały rok były tu pluszcze. -To bardzo ciekawe ptaki, z mchu i patyków budują niesamowite budowle pozawieszane na skarpach, tak że młode prosto z gniazda wpadają do lodowatej wody Dunajca - opowiada Daniel. To ptaki, które świetnie pływają, nurkują, żerują pod powierzchnią wody.

Daniel zachęca do podglądania zwierząt, ale tak, by im nie szkodzić. - Nie płoszymy ich, nie nęcimy, nie przeszkadzamy - mówi. Filmy Daniela Urbaniaka o podhalańskim świecie przyrody można znaleźć na kanale "Gorce dla Zielonych" - na Facebooku, Instagramie i YouTube.

Beata Zalot

Fot. Daniel Urbaniak