– Trzeba umieć się dogadać i wykorzystać nawzajem swoją wiedzę – przekonuje Maciej Kopytek. Z prezesem Fundacji Rozwoju Regionu Rabki, która wygrała konkurs na zorganizowanie wypasu kulturowego owiec, rozmawia Józef Figura.

– Hodował pan kiedykolwiek owce?

– Nie, kiedyś ojciec kupił zamiast kosiarki, ale to ciężkie przeżycie dla właściciela przydomowego skrawka ziemi. Mieliśmy je przez sezon.

– To nie zna się pan na hodowli?

– A powinienem?

– Pańska organizacja wygrała już drugi raz konkurs na organizację wypasu kulturowego owiec.

– I po raz drugi pokazujemy, że nie trzeba znać się na owczarstwie, by wspomóc hodowców. A że sami się nie znamy na wypasie, to skorzystaliśmy z pomocy osób, które siedzą w temacie – przede wszystkim Kazimierza Furczonia, który odpowiedzialny jest za merytoryczną część wniosku. Nasze doświadczenie i wiedza sprowadza się do pisania projektu i jego rozliczenia. I to się sprawdza.

– A czy hodowca nie mógłby tego zrobić sam?

– Warunki konkursu precyzują, że wniosek może złożyć organizacja pozarządowa. I my ten wymóg spełniamy.

– Czyli pomysł pożenienia hodowców, którzy mają wiedzę merytoryczną, z praktykami od unijnych wniosków powiódł się.

– To przykład, do czego takie organizacje, jak nasza, powinny służyć. Nie chodzi o to, by do każdego problemu powoływać nową organizację, ale umieć się dogadać i wykorzystać nawzajem swoją wiedzę. Takim problemem jest owczarstwo – to nie tylko kwestia wypasu i utrzymania bioróżnorodności, przeciwdziałanie zarastania halom, ale i promocja oscypka jako atrakcji turystycznej.

– Ale zwykły gazda pomyśli sobie, że znowu ktoś na tym zarobi…

– My na tym nie zarabiamy. Zyska województwo, bo projekt wspomaga tych hodowców, którzy oddają owce bacom, mającym prawo do produkowania produktu tradycyjnego. Wzrośnie ich liczba. W minionym roku było ich niewielu – do czerwca zarejestrowany był tylko Kazimierz Furczoń. Teraz będzie ich więcej

- Ilu?

– Liczymy, że około 30.

– Zdążą?

– Część już ma odbiory, z kolejnymi będziemy sukcesywnie podpisywać umowy. Zdążymy.

– A sama dopłata?

– Cały projekt opiewa na 300 tys. zł do podziału, prawie dwa razy więcej, niż przed rokiem. Czyli zapewnimy dopłaty dla 10.630 owiec – po 25 zł od sztuki.

– Hodowcy i bacowie narzekają na coraz trudniejsze warunki. Wszystko drożeje, poza cenami skupu.

– Najgorsze jest położenie hodowcy. On musi przezimować, wykarmić owce, różnie układa mu się wiosną z jagnięciną, która albo mu się sprzeda, albo nie. Baca przyjmuje owce na wypas i wytwarza sery, z których zaspakaja większość kosztów.

– Dopłaty wesprą więc hodowców.

– Ale tych, którzy spełnią wymogi i oddadzą owce do bacy, wypasającego blisko szlaków turystycznych i w miejscach związanych kulturowo z wypasem. I będziemy chcieli wyprowadzić hodowców z szarej strefy – zwierzęta muszą być kolczykowane.

– A kiedy pieniądze trafią do hodowców?

– Mam nadzieję, że na początku czerwca.

– To wystarczająca pomoc?

– W tegorocznym projekcie nastawiamy się na utrzymanie wypasu na polanach, ale w przyszłym roku chcemy powalczyć o kolejne środki, choćby na remonty bacówek. Bo jeśli wypas owiec ma stanowić atrakcję turystyczną, to wędzarnia nie może być obita deskami i folią. Powinny iść też kolejne, równoległe działania – promocja baraniny jak i wykorzystanie produktów poubojowych. A na Podhalu nie ma w ogóle ubojni. Cena baraniny nie powinna być tak zaporowa, jak teraz.

– Jan Janczy, prezes Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz, przekonuje, że wyjściem byłoby wywalczenie dopłat rządowych do sprzedawanej jagnięciny.

– To żadne wyjście. Trzeba zapewnić normalny mechanizm rynkowy. Bo w momencie, gdy dopłaty się skończą, owczarstwo upadnie. Zresztą to zbyt duże pieniądze, a do tego dlaczego zaraz potem hodowcy warchlaków nie mieliby powiedzieć, że chcą dopłat? Tu trzeba konkretnej koncepcji, jak uzdrowić owczarstwo, a nie jak pozyskać dopłaty.