Region

Zamknij

Tajemnica nazistowskich badań na Podhalu

Beata Zalot 21:46, 27.05.2009
Treść artykułu pod wideo ↓

Naziści podczas okupacji przeprowadzali badania rasowe nad mieszkańcami Podhala. Tylko w Szaflarach żyje jeszcze ok. 50 górali, którzy zostali im poddani. Spotkanie z nimi odbyło się w ubiegłym tygodniu.

W Szaflarach zostało przebadanych podczas okupacji ponad 1000 osób. W ekipie przeprowadzającej badania byli najprawdopodobniej lekarze, antropolodzy, tłumacz. – Badania były wykonywane na plebanii. Trwały około miesiąca. Były obowiązkowe. Każdy musiał rozebrać się do naga, był obfotografowany ze wszystkich stron – opowiada dr Stanisława Trebunia-Staszel z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ, która stara się dotrzeć do Podhalan, którzy zostali poddani takim badaniom. W tym celu odbyło się w ubiegłym tygodniu spotkanie w urzędzie gminy. Przyszło na nie ok. 300 szaflarzan urodzonych w latach 1914-1930. Jak się okazało, 20 z przybyłych osób uczestniczyło w takich badaniach w czasie wojny, w sumie w samych Szaflarach żyje jeszcze ok. 50 osób pamiętających tamte zdarzenia. Do każdej z nich osób dr Stanisława Trebunia-Staszel zamierza dotrzeć jak najszybciej. – Nie wiemy jeszcze, czemu miały służyć te badania, przypuszczamy, że miały związek z antropologią nazistowską. Jesteśmy na początku rozwiązywania tej zagadki. Moim zadaniem będzie dowiedzieć się podczas wywiadów w terenie – jak dokładnie wyglądały te badania, jakie towarzyszyły im emocje. Z dotychczasowych rozmów wiem, że ludzie byli nimi zażenowani. Bali się, szczególnie o dzieci, najmłodsi badani szaflarzanie mieli wówczas 2 lata. Łączyli je też z akcją Góralenvolk, choć najprawdopodobniej nie miały z nią nic wspólnego – opowiada dr Staszel.

Najszerzej badania nazistowskie wykonywane były w Szaflarach, ale miały miejsce także w Witowie (tam wśród mieszkańców powyżej 18 roku życia), pojedyncze przypadki odnotowano także w Zakopanem, Bukowinie Tatrzańskiej i Poroninie. W Witowie żyją jeszcze 3 osoby, które w nich uczestniczyły.

Skąd nagle zainteresowania tymi badaniami? Na unikatowe nazistowskie archiwa, w których były też ślady badań przeprowadzanych na Podhalu, trafiła kilka lat temu przez przypadek w Waszyngtonie amerykańska antropolog dr Gretchen E. Schafft. W ubiegłym roku, po żmudnych negocjacjach i staraniach strony polskiej, trwających od 2003 roku, materiały te wróciły do Polski i stały się własnością Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Badania, o których mowa, są plonem Instytutu Niemieckiej Pracy Wschodniej (IDO), powstałym w 1940 roku w Krakowie, po zamknięciu UJ. Decyzje o jego utworzeniu podjął sam Hans Frank, szef Generalnego Gubernatorstwa. IDO posiadał 11 sekcji, w tym rasową i ludoznawczą, która podjęła między innymi ekspedycję badawczą na Podhalu.

W 1944 roku, gdy klęska wojsk niemieckich była już przesądzona, zbiory IDO zostały ukryte w 2 bawarskich zamkach – Zandt i Miltach, część, która pozostała w Polsce, weszła w skład kilku polskich instytucji archiwalnych. Gdy armia amerykańska zajęła Bawarię, zbiory IDO przetransportowano do USA. Część z nich wróciła potem do Niemiec, część przez 50 lat znajdowała się między innymi w Smithsonian Instytution w Waszyngtonie. Tu natrafiła na nie przez przypadek dr Gretchen E. Schafft.

W 75 pudłach, które w ubiegłym roku wróciły do Krakowa, są między innymi fotografie, slajdy, negatywy, rysunki, ankiety z danymi osobowymi, antropologicznymi, genealogicznymi, medycznymi, opisy gospodarstw, informacje, czym się badane osoby zajmowały, gdzie wyjeżdżały itp.

Obecnie trwają badania nad odzyskanymi materiałami – pracują nad nimi między innymi historycy oraz zespół z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ pod przewodnictwem dr Małgorzaty Maj. Jednocześnie analizowane są publikacje antropologii nazistowskiej, które być może pomogą w rozwikłaniu zagadki.

– Za pośrednictwem Tygodnika Podhalańskiego apeluję do Podhalan, a także górali mieszkających w USA, którzy uczestniczyli w tych badaniach, o kontakt w celu przeprowadzenia z nimi wywiadu na ten temat – prosi dr Stanisława Trebunia-Staszel (informacje na ten temat można przysyłać mailowo – tp@tygodnikpodhalański.pl – kontakty przekażemy do Instytutu).

Beata Zalot
(Beata Zalot)

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (14)

makowapanienkamakowapanienka

0 0

Szanowni Panstwo
moja babka, wowczas mloda kobieta dostala serie zastrzykow
gdy urodzila syna , dziecko okazalo sie zbyt chore na przerozne choroby
nigdy nie wystepujace w rodzie.Dziecko zmarlo w ogromnych cierpieniach po paru latach , dlatego apeluje do wszystkich aby zglaszali
czy ich rodzice i dziadkowie nie nalezeli do tzw. experymentow Nazistow ,ktorych celem byla exterminacja rodowitych Polakow.
Zaznaczam ze 80% tych ludzi objetych experymentem zmarlo na min. na raka.
Czas wreszcie spojrzec w akta co rzeczywiscie bylo nam aplikowane.

06:12, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

yaleyale

0 0

W czasach kiedy Niemcy dają nam pracę, sprzedają nam samochody. piszą na nowo historię i budują Zjednoczoną pod swoim kierownictwem Europę nie wypada wyciągać tych upiorów przeszłości.

08:41, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

wisienkawisienka

0 0

Samochody? przedają stare graty i cieszą się, że pozbywają się śmieci. Budują potęgę, żeby w przyszłości zawładnąć światem, skoro już parę razy im się nie udało. A jeśli chodzi o pracę , to Polak robi to czego Niemiec nie chce - brudna , ciężka robota przy azbeście, albo innym świństwie. Właśnie dlatego, że Niemcy są potęgą, a będą jeszcze większą - należy głośno mówić o tym, na czym tę swoją potęgę zbudowali - na cierpieniu i tragedii.

09:51, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

makowapanienkamakowapanienka

0 0

przepraszam
rabnelam sie na slowie eksterminacja

10:00, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

wirnikwirnik

0 0

Z tego co babka godało to zaroz po tych zastrzykach ludzie chorowali i umierali Jakisi doktór ich ratowol co to mioł dawać zaszczyki a nie dawoł ......ale nie pamiętom nazwiska , Ale i ksiądz pomogol zgony małych dzieci wypisywali coby ich nie scypieli a dzieci po rodzinie siedziały coby sprawa przycichła........i mogli dalej zyć. Ale nie wszystkim sie udalo bo to przecie strach był cy kto nie doniesie

11:09, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

spiwokspiwok

0 0

Bardzo zdziwiła mnie zamieszczona w artykule uwaga, iż \"nie wiadomo po co Niemcy przeprowadzali na Podhalu badania, antropologiczne\". Jak to nie wiadomo.? Komu nie wiadomo? Chciałoby się zapytać? Antropologom z UJ? Nie wierzę. Szanowny pan dr. Staszel nie wie?
Niemcy głolsili teorię iż lud Podhala to potomkowie germańskiego plemienia Markomanów, które to miało jakoby zamieszkiwać te tereny. Tezy swoje opierali na widocznej gołym okiem pewnej odrębności kulturowej górali, a także na pewnych charakterystycznych ( aczkolwiek wystepujących nie tylko naPodhalu)cechach wyglądu zewnetzrnego górali ( ostre wydatne nosy, długie czszki etc)
Oczywiście to byly naciągane tezy , pod które usiłowano stworzyć \"materiał naukowy\" potwierdzający je. Czyli typowe szukanie bazy materialnej pod stworzoną uprzednio pseudoanukową teorię. Lud Podhala jako allochtonicznego pochodzenia posiada bowiem wszystkie możliwe cechy antropologiczne występujące w środkowej i wschodniej Europie. Na co zwracali zresztą już uwagę pierwsi badacze naszego regionu. Markomanowie bowiem mieszkali krotko na terenach dzisiejszej Słowacji i Moraw, Pewnie ślady antropologiczne ( nikłe) mogą byc i po naszej stronie Karpat, nie znaczy to jednak, że Górale są ich potomkami. Sprawa ta jak najbardziej miała związek także z Górallenfolkiem i cała tą z wiązaną z tym hucpą. Pamiętajmy, że hitlerowcy wysiedlili swego czasu z Zakopanego i okolic wszystkich tych, którzy nie byli \"rodowitymi \" góralami i mieszkali na naszym terenie krócej niż jak o ile się nie mylę( proszę mnie poprawić)25 lat Ludzi tych potraktowano jako element na Podhalu obcy, niepożądany z punktu widzenia rzekomej dbałości o rasową czystość nowopowstałego Gorallenfolku. Nie zapominajmy również o próbach ( jedynych na rdzennych ziemiach polskich) utworzenia \"Legionu Góralskiego SS\", które to zakończyły się całkowitym fiaskiem. W obozie szkoleniowym w Trawnikach (Ukraina) doszło do awantur pomiędzy zwerbowanymi góralami a Ukraińcami( i Rusnakami), po których \"Legion\" rozwiązano, a jego członków aresztowano i wywieziono w większości do obozów koncentracyjnych oraz obozów pracy.
Słowem z całym szacunkiem dla kolegi dr Staszla, ta wspomniana przeze mnie uwaga, to chyba raczej błąd dziennikarski.

12:01, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

wirnikwirnik

0 0

No to po tajemnicy śpiewok wszystko wyjaśnił.

13:05, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

Konto usunięteKonto usunięte

0 0

W 1935 roku Hitler upoważnił Fredericka Hielschera do założenia organizacji Ahnenerbe -Niemieckiego Dziedzictwa Przodków,na czele z pułkownikiem Wolframem von Sieversem,w późniejszym czasie organizacją kierował profesor Walther Wüst. Jej zadaniem m.in. było odnalezienie ojczyzny rasy aryjskiej i pochodzenie swastyki (góralska swastyka występuje np. w Tybecie jak i na Podhalu).Poszukiwania prowadzono w Tybecie,być może,że i badania antropologiczne na Podhalu były związane z tym wątkiem.

13:42, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

wirnikwirnik

0 0

Hitler mioł świra na punkcie tej swastyki wszystko możliwe....Ino po co te zastrzyki w takim razie były .Co to ludzie po nich umierali jak muchy

13:51, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

MurzasichlanczykMurzasichlanczyk

0 0

Bardzo ciekawy material, dzieki takim pubkliacjom prasa regionalna jet duzo ciekawsza niz centralna, „yale” powyżej napisal, ze „nie wypada wyciągać tych upiorów przeszłości”; wypada, wypada i jak najbardziej wypada, „gruba kreska” to było dobre dla komuny, a nie dla ludzi wolnych, lepiej jak „makowapanienka” sięgać do pamieci rodzinnej, bo to skarb wielki. Zydzi maja szacunek do historii i wyciagaja od Niemcow odszkodowania w takiej sumie o jakiej się Polsce nigdy nie marzylo. Szacunek może jest szczególnie do odszkodowan, bo zarazem nie szanuja tradycji i dziejow Zydow polskich, pomstuja na „jidysz” i na zycie na kolanach. Niemcy chcieli oderwac od II Rzeczpospolitej Zydow i Gorali, Sowieci Litwinow, Ukraincow, Białorusinów tworząc rzekome niepodlegle sowieckie republiki, nastepny okupant – komuniści – chcieli oderwac od polskości ludzi majętnych, by wszystko w rownej nedzy pozostwalo. Warto pamiętać o tym oporze na Podhalu, bo gory jak mowil Jan Pawel II tworza ludzi wolnych, a wolność to roztropność bioraca się z pamieci. W Zakopanem odbyla się jeszcze w 1939 r. wspolna konferencja Gestapo i NKWD (były i nastepne), do tej pory nie odnaleziono materiałów, po owocach tych zbrodniczych organizacji tylko można rekonstruowac, ze zapewne radzili jak rozbic panstwo polskie odrywajac kawalek po kawalku, a przede wszystkim niszczac tych, co maja lepsza pamiec i wiecej rozsadku, bo głupich można latwiej niszczyc.
Murzasichlanczyk

17:32, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

AntekAntek

0 0

Prostemu człekowi wystarczy zastrzyk wody w d... i kilka słów na temat, któremu nierozumie, by stał sie kimś innym. Jest mozliwe, ze Niemcy chcieli zrobić małpe z człowieka (a ze akurat najblizej górale byli...).

20:24, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

AntekAntek

0 0

Kurcze, wyszko to nie tak jak chciałem. Myślałem, ze w pogoni za \"aryjska rasa\" potrzebowali urosłego silnego chłopa z gór... z biała czupryna. A takie niemczury były na wyginieciu.

20:28, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

yoyo

0 0

Zapraszam do Onetu,może tam coś dopiszecie,bo nie zorientowane w sprawie cepry wypisują takie bzdury,że palce na klawiaturę opadają....

21:07, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

Konto usunięteKonto usunięte

0 0

\"Yo\" to póki co wojna z wiatrakami.Tak naprawdę wiele mogło by wyjaśnić fachowe opracowanie na temat niemieckich badań na Podhalu jak i sprawy dotyczącej Goralenvolku (wpisy na Onecie).Może wówczas mniej było by takich głupawych wpisów jak na Onecie.Jak widać wiele spraw nie odeszło do historii i chyba najwyższa już pora rozstrzygnąć i wyjaśnić je do końca żeby nie była pożywką dla ludzkiej niewiedzy i złośliwości.

21:48, 01.06.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu 24tp.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OGŁOSZENIA PROMOWANE

  • budowlane

    22.12.2025

    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.

  • ogloszenie

    29.05.2026

    Austria! Praca dla MURARZY, CIEŚLI, STOLARZY, SPAW...

  • budowy

    02.06.2026

    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DAC...

  • praca

    02.06.2026

    Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122....

  • ogloszenie

    27.05.2026

    Poszukujemy osoby na stanowisko SPRZEDAWCA / DORAD...

  • ogloszenie

    19.05.2026

    KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę prze...

  • biznes

    02.06.2026

    Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy...

  • domy

    02.06.2026

    Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum...

  • 01.06.2026

    ZLECĘ WYKONANIE PRAC WYKOŃCZENIOWYCH: SUCHE TYNKI,...

  • 01.06.2026

    ZATRUDNIĘ DO KARCZMY i PENSJONATU W KOŚCIELISKU. 6...

  • 01.06.2026

    DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38m2 i 55m2 w CENTRUM NOWE...

  • ...

    01.06.2026

    DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o...

  • SZCZ

    01.06.2026

    SZCZENIAKI BORDER COLLIE RASOWE. 791 669 932.

  • ...

    29.05.2026

    RESTAURACJA CZERWONE KORALE Zakopane, ul. Zamoyski...

  • 26.05.2026

    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMO...

  • 26.05.2026

    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM: KELNER/-KA - DLA ...

  • 26.05.2026

    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM DLA UCZNIÓW, STUDE...

  • 25.05.2026

    URZĄD GMINY KOŚCIELISKO zatrudni INSPEKTORA ds. po...

  • ...

    25.05.2026

    ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHA...

  • ...

    22.05.2026

    RESTAURACJA REGIONALNA w Zakopanem zatrudni KUCHAR...

  • domy

    14.05.2026

    Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum...

  • LAS

    21.05.2026

    Sprzedam DOM i LAS - Spytkowice. 732 810 638.

  • praca

    14.05.2026

    Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122....

  • budowy

    14.05.2026

    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DAC...

  • biznes

    14.05.2026

    Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy...

  • budynek

    12.05.2026

    Sprzedam lub wynajmę BUDYNEK HANDLOWO-USŁUGOWY 500...

  • ...

    28.04.2026

    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 69...

  • pożyczki

    23.04.2026

    PROVIDENT. 571 240 909.

  • usługi

    17.04.2026

    OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. ...

  • ...

    07.04.2026

    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY...

  • ...

    07.04.2026

    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: ...


POLECAMY

0%