Czy bacowanie uda się wpisać na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa?

- Bacowanie to nie tylko wypas owiec, ale też bogata kultura. Baca to człowiek w drodze. Każdego roku na wiosnę wraz z budzącą się przyrodą zawiązuje wspólnotę pasterską. Należą do niej właściciele owiec i ziemi, juhasi, owce, psy - podkreślał podczas cyklicznych spotkań z bacami i hodowcami Józef Michałek z Istebnej, regionalista, który jest upoważniony przez baców i Związek Podhalan do przygotowania wniosku, aby bacowanie znalazło się na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Jest też zaangażowany w prace Szlaku Kultury Wołoskiej, który jest szlakiem dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego związanego z tradycjami wołoskimi w Karpatach.

Od kilku lat toczą się dyskusje o kulturze pasterskiej, bacowaniu i zwyczajach z nim związanych. - Nie można zapominać, że bacowanie jest to podhalańska kultura. W Polsce mamy już wytyczony szlak kultury wołoskiej od Śląska po Bieszczady, ale chcemy, żeby ciągnął się dalej przez Ukrainę w stronę Rumunii. Już się włączyli Słowacy i Czesi. Pasterstwo rozwijało się też na Bałkanach. Szlak Kultury Pasterskiej powinien być wizytówką Karpat - przekonuje Józef Michałek. Podkreśla, że do pomocy na bacówkach przyjeżdżają pasterze z Ukrainy, głównie Huculi, u których dawniej pasterstwo było podstawą bytu. - Potęgą jest Rumunia. Tam mają 15 mln owiec - przypomina regionalista. Od kilku lat bacowie w Małopolsce i województwie Śląskim uczestniczą w różnych programach pomocowych.

Józef Michałek uważa, że jest coraz większe zainteresowanie pasterstwem czy pracą na bacówkach, ale bardziej pod względem kulturowym. Turyści zjeżdżają na jesienne redyki, których jest coraz więcej, a ten najsłynniejszy w Szczawnicy. - Chcemy wpisać bacowanie na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, na której znajdują się najbardziej wartościowe przejawy działania kulturowego w Polsce. Na liście znalazła się gra na dudach podhalańskich. Na wpis czeka wyrób łapawic, czyli rękawic furmańskich. Tym zajęli się działacze z okolic Piwnicznej - tłumaczy Józef Michałek.

We wniosku znajduje się nie tylko sam wypas owiec, ale również cała "otoczka" z nim związana, między innymi redyk, muzyka i śpiew juhaski, stare zwyczaje i obrzędy, szałaśnictwo. - Na listę będą wpisywane gminy czy wioski, w których odbywa się bacowanie. Będziemy mocno współpracować ze Związkiem Podhalan. Chcemy skupić i zjednoczyć baców wokół tych różnych programów - mówi regionalista.

jof