Bez Polan i decyzji ich przywódcy Mieszka, który postanowił ochrzcić siebie i całą swoją wspólnotę, nie byłoby Polski. Znaki chrześcijaństwa odnajdujemy na każdej karcie historii naszego państwa i narodu, a w szczególnie dużym natężeniu - w samych ich początkach. Przedstawiamy kluczowe fakty i dowody na chrześcijański charakter tych wydarzeń.

Mieszko i Polanie, czyli kiedy Słońce było jeszcze bogiem...

Polanie byli jednym z zachodniosłowiańskich plemion zamieszkujących obszar dzisiejszej Polski. Wraz z Wiślanami z południa, stanowili najmocniejsze, najlepiej bitne z grup etnicznych okresu połowy X wieku. Obok nich, na terenach dzisiejszej Polski można w tym okresie wymienić jeszcze Pomorzan, Mazowszan, Ślężan i Lędzian.

Przed przyjęciem chrześcijaństwa, Polanie wyznawali politeistyczną wiarę, czcili różne bóstwa i praktykowali rytuały związane z naturą. Było to plemię wyróżniające się na ten czas na terenach środkowej Europy, ale z pewnością ustępujące pola księstwom skupionym w Rzeszy Niemieckiej. Niższy poziom cywilizacyjny, kilkukrotnie mniejsza liczebność, wreszcie różnice w wyznawanych wierzeniach - to wszystko zmuszało Mieszka to myślenia o swym rodzącym się państwie w kategoriach pokoleniowych.

Chrześcijaństwo zbliżało się do Polan jako nieunikniony kierunek rozwoju cywilizacyjnego i zarazem wizja nowego świata. Pozwalało człowiekowi odczuwać opiekę Kościoła na ziemi i Boga w Niebie, wskazywało, że za dobre uczynki jest przewidziana nagroda w istniejącym, pozagrobowym życiu. Mieszko wiedział o tych walorach, jak też i o ekspansji instytucjonalnej Kościoła, nadchodzącej z ziem niemieckich. W 961 r. zapadła decyzja o powstaniu biskupstwa w Magdeburgu, które miało objąć zwierzchnością biskupstwa sięgające aż nad Odrę.

Chrzest Polski – tego nie da się wymazać

Dlatego też Mieszko zwrócił się do cesarza o przysłanie na polskie ziemie misji ewangelizacyjnej. Równocześnie zaś, pielęgnując ówcześnie dobre stosunki polityczne z Czechami, sam wziął ślub z czeską księżniczką Dobrawą. Przybyła ona na jego ziemie w roku 965, wraz z misjonarzami.

Tradycyjnie, data chrztu Polski uznawana jest za rok 966, choć datę tę można traktować symbolicznie. Zgodnie z podaniami, Mieszko I przyjął chrzest wraz ze swym dworem i ludem, co miało miejsce najprawdopodobniej na Ostrowie Lednickim. Kronika Galla Anonima, która powstała w XII wieku, zawiera opis wydarzeń z czasów panowania Bolesława Chrobrego, syna Mieszka I, i odnosi się do przyjęcia chrześcijaństwa. Inne źródła historyczne, takie jak "Roczniki" czy "Żywoty Świętych", również zawierają informacje na temat chrztu Polski.

Po tym historycznym wydarzeniu, nastąpił na ziemiach polskich rozwój struktur kościelnych. W 1000 roku, w Gnieźnie, powstała pierwsza polska diecezja, a arcybiskupstwo gnieźnieńskie stało się siedzibą prymasów Polski.

Święci wyrośli z ziem polskich

Z tego właśnie okresu datujemy pierwszych świętych, związanych już bezpośrednio z chrześcijańskimi ziemiami państwa polskiego:

• Święty Wojciech (Adalbert z Pragi) był biskupem praskim, który poniósł śmierć męczeńską podczas próby chrystianizacji plemion pruskich. Jego kult rozwinął się szybko w Polsce, gdzie sprowadzono relikwie zmarłego biskupa.
• Święty Stanisław ze Szczepanowa był biskupem krakowskim, zabitym przez króla Bolesława II w afekcie. Jego kult i popularność kościoła na Skałce wyrósł do ogromnych rozmiarów, co zaowocowało później jego kanonizacją.

Te wydarzenia i postacie stanowią ważny etap w historii Polski, świadcząc o związku państwa z chrześcijaństwem oraz o rozwoju struktur kościelnych i kultu świętych w średniowiecznej Polsce. Dodajmy, struktur wówczas niezależnych od wielkiego imperium, które wyrosło kilka stuleci wcześniej za Odrą i Nysą.

Ale to tylko fragment ogromnej bazy faktów, relacji, świadectw. W sposób systemowy zebrał je, opisał i skomentował red. Krystian Kratiuk w książce „Jak Kościół Katolicki stworzył Polskę i Polaków”. Znany z mediów prowadzonych przez Stowarzyszenie Kultury Chrześcijańskiej dziennikarz (PCh24.pl, Polonia Christiana), dobitnie wykazuje, że polskość to misja, która wymaga kontynuacji. Jej odrzucenie oznaczałoby kres wiary i zarazem państwowości polskiej. Autor dowodzi, że troska o katolickie dziedzictwo w Polsce nie jest tylko kwestią osobistą każdego z nas, ale zadaniem społecznym oraz prawnym.

Pytanie, na ile mamy świadomość tego bogactwa cywilizacyjnego i szans, jakie kryją się za korzystaniem z niego? Czy pedagogika wstydu znów zatriumfuje nad świadomością miejsca naszej ojczyzny w Europie i świecie?