Jedną z najczęstszych przyczyn bólu stawów jest choroba zwyrodnieniowa stawów, czyli artroza. Do rozwinięcia się stanu chorobowego dochodzi na skutek uszkodzenia chrząstki stawowej oraz pozostałych struktur tworzących staw. Nieleczone zwyrodnienie stawów może przyczyniać się do ograniczenia sprawności i tym samym obniżenia jakości życia.

Choroby zwyrodnieniowej stawów nie da się wyleczyć. Istnieją jednak sprawdzone metody, które skutecznie hamują dalszy postęp choroby, przyczyniają się do poprawy ruchomości stawów, a w konsekwencji poprawiają jakość życia pacjentów.ⁱ

Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów i co sprzyja jej rozwojowi?

Choroba zwyrodnieniowa stawów to przewlekłe schorzenie stawów, w którym dochodzi do stopniowej degradacji chrząstki stawowej. Postępująca choroba obejmuje swym zasięgiem cały staw. W wyniku zwyrodnienia chrząstki stawowej może dojść do stwardnienia części podchrzęstnej kości, a następnie do przebudowy kości, co może skutkować wytwarzaniem się wyrośli kostnych brzeżnych.

Częstotliwość występowania zwyrodnienia stawów zwiększa się wraz z wiekiem pacjentów. Zgodnie z danymi epidemiologicznymi, choroba zwyrodnieniowa stawów może dotykać nawet połowy osób powyżej 40 roku życia, niezależnie od płci. Nieleczone zwyrodnienie stawów może prowadzić do ograniczenia sprawności chorych, a w niektórych przypadkach również do niepełnosprawności.

Wśród głównych przyczyn wystąpienia zwyrodnienia stawów wymienić można takie czynniki, jak:

• wiek – wraz z upływem lat chrząstka stawowa w naturalny sposób traci swoją elastyczność i zdolność do regeneracji, co sprzyja rozwojowi choroby,

• płeć – choć choroba zwyrodnieniowa stawów dotyka pacjentów niezależnie od płci, to kobiety po menopauzie są bardziej narażone na rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów, a jej przebieg jest zwykle cięższy, co może być związane ze zmianami hormonalnymi w organizmie,

• uwarunkowania genetyczne – pewne predyspozycje genetyczne mogą wpłynąć na zwiększenie ryzyka rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów, a ryzyko wystąpienia choroby zwiększa się, jeżeli w rodzinie pacjenta występowały przypadki choroby,

• otyłość – waga znacznie przewyższająca zalecaną normę istotnie obciąża stawy, szczególnie kolanowe i biodrowe,

• praca fizyczna – zawody wymagające intensywnej pracy fizycznej, w tym dźwigania ciężarów i powtarzania określonych ruchów,

• uprawianie niektórych sportów, w szczególności tych uprawianych wyczynowo,

• urazy mechaniczne stawów w wyniku wypadku, uprawiania sportu, czy podczas pracy fizycznej mogą przyspieszać proces degeneracji chrząstki,

• niektóre choroby współistniejące, w tym cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów oraz nagromadzenie złogów wapnia w chrząstce stawów,

• zaburzenia budowy stawów, w tym wrodzona dysplazja biodra.

ⁱⁱ

NLPZ w łagodzeniu bólu przy zwyrodnieniach stawów

Pacjenci, u których występuje zwyrodnienie stawów, objawiające się uporczywym bólem w obrębie zajętego przez proces chorobowy stawu, powinni w pierwszej kolejności rozważyć kurację farmakologiczną. Odpowiednio dobrane preparaty zawierające substancje należące do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, nie tylko pozwalają uśmierzyć ból, ale dodatkowo łagodzą stan zapalny, co może sprzyjać również zahamowaniu progresji choroby.

Mechanizm działania leków należących do grupy NLPZ polega na odwracalnym blokowaniu enzymu cyklooksygenazy, odpowiadającego za przekształcanie kwasu arachidonowego do prostaglandyn i leukotrienów. Prostaglandyny są substancjami, które odpowiadają m.in. za wystąpienie stanu zapalnego oraz dolegliwości bólowych.

W przypadku utrzymujących się dolegliwości bólowych, będących wynikiem zwyrodnienia stawów, konieczne jest odpowiednie dobranie kuracji farmakologicznej. Jako leczenie pierwszego rzutu, w szczególności w łagodnej i ograniczonej (np. do kolan, nadgarstków) chorobie zwyrodnieniowej, zalecane jest stosowanie NLPZ działających miejscowo.

Po aplikacji odpowiedniej dawki preparatu substancja lecznicza wchłania się do organizmu, osiągając stężenie terapeutyczne w obrębie okolicznych tkanek. Co szczególnie istotne, stosowanie preparatów zawierających NLPZ o działaniu miejscowym sprawia, że stężenie substancji w surowicy krwi jest znacznie mniejsze, niż w przypadku takich samych preparatów, stosowanych doustnie, czego skutkiem jest mniejsze ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Z tego samego powodu – mniejsze jest również ryzyko wystąpienia interakcji z innymi lekami. Miejscowe stosowanie preparatów zawierających NLPZ ma więc szczególne zastosowanie w przypadku osób starszych, obciążonych chorobami towarzyszącymi oraz u pacjentów przyjmujących inne leki.ⁱⁱⁱ

Jednym z częściej stosowanych miejscowych NLPZ jest diklofenak. Przykładem leku z miejscowym diklofenakiem jest żel Mel Max Actigel (1 gram żelu zawiera 20 mg diklofenaku sodowego). Zawarta w Mel Max Actigel substancja czynna wykazuje potrójne działanie - przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwobrzękowe, a więc nie tylko zmniejsza ból w stawach, ale również redukuje stan zapalny i zmniejsza obrzęk w obrębie bolesnych stawów.^iv

Jak wspomagać leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów?

Aby leczenie dolegliwości związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów przyniosło jak najlepsze efekty, poza podstawową kuracją farmakologiczną, warto wspomagać leczenie stosując również metody niefarmakologiczne.

Gorące i zimne okłady

Jednym ze sprawdzonych sposobów łagodzenia bólu jest stosowanie gorących lub zimnych okładów w obrębie bolesnego stawu. Zimne okłady szczególnie polecane są w przypadku wystąpienia stanów zapalnych, którym towarzyszy obrzęk i rozszerzenie naczyń krwionośnych. W celu przygotowania okładu można skorzystać z gotowych kompresów żelowych lub sięgnąć po kostki lodu owinięte w ściereczkę.

Jeżeli dolegliwościom bólowym nie towarzyszy obrzęk, wówczas warto zastosować ciepłe okłady. Odpowiednio stosowane, pozwolą poprawić ukrwienie tkanek, łagodząc ból i wspomagając procesy regeneracyjne.^v

Aktywność fizyczna w chorobie zwyrodnieniowej stawów

Zgodnie z obecną wiedzą, ćwiczenia fizyczne odgrywają istotną rolę w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów. Szczególne znaczenie mają ćwiczenia kinezyterapeutyczne, w tym w szczególności ćwiczenia wzmacniające, ćwiczenia rozciągające oraz ćwiczenia aerobowe.

Odpowiednio dobrane ćwiczenia wzmacniające pozwalają zwiększyć zakres ruchu, zwiększają siłę mięśniową, wytrzymałość oraz poprawiają koordynację nerwowo-mięśniową. Ćwiczenia rozciągające pozwalają zwiększyć zakres ruchu w stawie, z kolei ćwiczenia aerobowe stymulują układ krążeniowo-oddechowy do większej aktywności i wyższej wytrzymałości na wysiłek fizyczny, oddziałując wszechstronnie na wszystkie układy organizmu.^vi

Mel Max Actigel, 20 mg/g, żel. Skład: 1 gram produktu Mel Max Actigel zawiera 20 mg diklofenaku sodowego (Diclofenacum natricum). Postać farmaceutyczna: Żel. Wskazania do stosowania: Mel Max Actigel jest wskazany do stosowania u osób dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 14 lat. Produkt działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Stosowany jest w miejscowym leczeniu: Dorośli i młodzież w wieku powyżej 14 lat: pourazowych stanów zapalnych ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów (np. powstałych wskutek skręceń, nadwyrężeń lub stłuczeń), bólu pleców, ograniczonych stanów zapalnych tkanek miękkich takich, jak: zapalenie ścięgien, łokieć tenisisty, zapalenie torebki stawowej, zapalenie okołostawowe. Dorośli (w wieku powyżej 18 lat): ograniczonych i łagodnych postaci choroby zwyrodnieniowej stawów. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

i Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza) | Reumatologia - mp.pl, dostęp z dnia 16.07.2024 r.

ii Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza) | Reumatologia - mp.pl, dostęp z dnia 20.07.2024 r.

iii Zastosowanie miejscowo działających niesteroidowych leków przeciwzapalnych w chorobach reumatycznych - Praktyczna Ortopedia i Traumatologia (praktyczna-ortopedia.pl), dostęp z dnia 20.07.2024

iv Na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego Mel Max Actigel

v Zwyrodnienie stawów – domowe sposoby na ulgę w bólu - Portal Fizjoterapeuty, dostęp z dnia 20.07.2024 r.

vi Jakie ćwiczenia fizyczne pomagają w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów kończyn dolnych? | Reumatologia - mp.pl, dostęp z dnia 20.07.2024 r.