Regularne badanie ciśnienia tętniczego krwi to jeden z najprostszych sposobów na wczesne wykrycie problemów z układem krążenia. Pomiar jest szybki i łatwy - trwa zaledwie kilka minut i można wykonać go samodzielnie w domu. Niepokojące wyniki wskazują zwykle na rozwój nadciśnienia tętniczego, które - w wielu przypadkach - może przez długie lata nie dawać żadnych objawów, jednocześnie doprowadzając do uszkodzeń i dysfunkcji układu sercowo-naczyniowego. W jakich okolicznościach u pacjenta rozpoznaje się nadciśnienie? Dlaczego warto regularnie kontrolować ten parametr i na co zwrócić uwagę przy pomiarze, by uzyskane wyniki były wiarygodne?

::attachment{"type":"image","item_id":"235187", "alt":"zdjęcie", "title":"", "longSide":"900"}

Prawidłowe ciśnienie krwi – czyli jakie? Kiedy rozpoznaje się nadciśnienie i czym grozi ta choroba?

Za optymalne wartości ciśnienia tętniczego krwi u dorosłych uznaje się pomiar poniżej 120/80 mmHg. Ciśnienie określane jako prawidłowe mieści się z kolei w przedziałach 120-129/80-84 mmHg. Gdy wynik pomiaru przekracza 140/90 mmHg i utrzymuje się na takim poziomie przez dłuższy czas (to jest w następujących po sobie pomiarach, wykonywanych w odstępach kilku dni lub tygodni), wówczas mamy do czynienia z nadciśnieniem.

Regularny pomiar ciśnienia tętniczego krwi służy przede wszystkim wykryciu nadciśnienia. Tak, jak zostało to wspomniane we wstępie – omawiane schorzenie może przez wiele lat nie dawać żadnych objawów, a skutki nieleczonego nadciśnienia są bardzo poważne i często nieodwracalne. Przede wszystkim zwiększa się ryzyko udaru mózgu oraz zawału serca – to właśnie podwyższone ciśnienie może przyczynić się do uszkodzeń ścian naczyń krwionośnych, do zwężenia ich światła, a tym samym – do utrudnienia prawidłowego przepływu krwi do mózgu oraz do mięśnia sercowego. Niestety, zarówno udar, jak i zawał nie są jedynymi powikłaniami nieleczonego nadciśnienia o charakterze nagłym. Wśród takich powikłań wyróżnia się także rozwarstwienie aorty – stan zagrażający życiu i wymagający szybkiej pomocy medycznej, w którym dochodzi do pęknięcia ściany największego naczynia krwionośnego w organizmie.

Nieleczone nadciśnienie może prowadzić także do powikłań o charakterze przewlekłym – za takie uznaje się między innymi przerost lewej komory serca (a tym samym obniżenie wydolności tego organu), pogorszenie widzenia (za sprawą rozwoju retinopatii nadciśnieniowej) czy uszkodzenie i niewydolność nerek.

Jak powinien wyglądać prawidłowy pomiar ciśnienia krwi i dlaczego warto wykonywać go regularnie?

Pomiary najlepiej wykonywać w domu, przy użyciu sprawdzonego ciśnieniomierza automatycznego z mankietem zakładanym na ramię (modele nadgarstkowe bywają niestety mniej dokładne). Urządzenie można kupić w aptece lub sklepie ze sprzętem medycznym. Pomiar warto wykonywać:

• w przypadku pomiaru pierwszorazowego – na obu ramionach, a później – na ramieniu, na którym uzyskany wynik okazał się wyższy;
• najlepiej zawsze o tej samej porze dnia (na przykład rano przed śniadaniem lub wieczorem przed snem);
• w pozycji spoczynkowej – czyli po co najmniej 5 minutach odpoczynku w pozycji siedzącej;
• w spokojnym otoczeniu, w temperaturze pokojowej, bez rozmów i napięcia mięśni,
• z łokciem opartym wygodnie na stole, z ramieniem na wysokości serca.

Należy tutaj dodać, że pomiaru nie można wykonywać bezpośrednio po posiłku, po stresującej sytuacji czy po wypaleniu papierosa. Dobrą praktyką jest dwukrotne zmierzenie ciśnienia w odstępie 1-2 minut i zapisanie średniej uzyskanych wyników. Dzienniczek pomiarów można prowadzić w zwykłym zeszycie lub w specjalnej aplikacji – ułatwia to lekarzowi ocenę sytuacji podczas ewentualnej wizyty kontrolnej.

Osoby zdrowe mogą badać ciśnienie raz na kilka tygodni, natomiast osoby z czynnikami ryzyka – takimi jak otyłość, cukrzyca, choroby serca w rodzinie czy stresujący tryb życia – powinny mierzyć ciśnienie co najmniej 2–3 razy w tygodniu.

Źródła:

1. med. K. Rewiuk, dr hab. J. Gąsowski, Jak mierzyć ciśnienie tętnicze? [w:] Medycyna Praktyczna, 18.06.2014
2. Kabat, A. Prejbisz, A. Januszewicz, W. Leśniak, Kliniczny (tradycyjny) pomiar ciśnienia tętniczego [w:] Interna – Mały Podręcznik Medycyny Praktycznej online, weryfikacja hasła: 15.07.2024
3. W. Pęksa, Prawidłowe wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego [w:] Lekarz POZ 2/2022
4. dr hab. n. med. D. Czarnecka, lek. J. W. Pęksa, Pomiary ciśnienia tętniczego – zalecenia ESH z 2021 r. [w:] Medycyna po Dyplomie 05/2022
5. A. J. Sałacki, Nadciśnienie tętnicze [w:] Medycyna po Dyplomie 10/2017
6. Olszanecka, M. Stopa, Pomiary ciśnienia tętniczego krwi w codziennej praktyce – omówienie i komentarz do praktycznych wytycznych na temat gabinetowych i pozagabinetowych pomiarów ciśnienia tętniczego krwi Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego [w:] Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce, tom 7, nr 2 (2021)
7. Szyndler, Jak interpretować wyniki ambulatoryjnego pomiaru ciśnienia tętniczego (ABPM)? [w:] Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce, tom 8, nr 1 (2022)