Domena internetowa jest dzisiaj jednym z pierwszych miejsc, gdzie konsument styka się z marką. W jej adresie zazwyczaj zawarta jest nazwa przedsiębiorstwa. Rozpoznawalna domena często staje się łakomym kąskiem dla nieuczciwej konkurencji. Jednym z popularnych rozwiązań na jej ochronę jest rejestracja całego adresu w formie znaku towarowego. Niniejszy artykuł prezentuje wady i zalety takiej strategii.

Co można zastrzec jako znak towarowy?

Nie budzi wątpliwości fakt, że rejestracja znaku towarowego w Urzędzie Patentowym to optymalny sposób ochrony. Praktyka pokazuje, że bezpłatne rozwiązania ochronne przewidziane przez nasz porządek prawny bardzo często są niewystarczające, gdy dochodzi do sporu.

Łatwo powiedzieć, że markę chronimy w oparciu przepisy darmowe jak:

• prawo do firmy (art. 4310 Kodeks Cywilny);
• prawo do oznaczenia przedsiębiorstwa, prawo do oznaczenia towarów i usług (art. 5, art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji).

Trudniej wykazać w sporze, że zasięg tej ochrony jest ogólnopolski. Zazwyczaj działają dobrze tylko na lokalną konkurencję. Można to graficznie przedstawić tak:

::attachment{"type":"image","item_id":"975542", "alt":"zdjęcie", "title":"", "longSide":"900"}

Z tego powodu współczesnego przedsiębiorcy nie trzeba już szczególnie namawiać do rejestracji znaku towarowego. Czasami jednak trzeba nim odpowiednio pokierować. Problem pojawia się bowiem wtedy, kiedy musimy podjąć decyzję, co zgłosić do Urzędu Patentowego.

Przedmiotem rejestracji może być niemal wszystko: znak słowny, graficzny, kolor, dźwięk, a nawet zapach i smak. Najczęściej jednak w formie znaków zastrzega się nazwę i logo firmy. W formie znaku słownego można również zarejestrować adres domeny internetowej.

Zobacz również:

• Opisowa nazwa firmy. Przeczytaj dlaczego powinieneś jej unikać.

Czy warto zastrzec domenę internetową w Urzędzie Patentowym?

Odpowiedź na to pytanie będzie się różnić w zależności od samej nazwy zawartej w domenie. Można więc powiedzieć, że to zależy, choć osobiście uważam, że są lepsze sposoby na zapewnienie jej pełnej ochrony prawnej

Zacznijmy od tego, że polski porządek prawny nie przewiduje możliwości kupienia domeny internetowej, analogicznie jak ma to miejsce np. z samochodem. To, że płacisz za nią regularnie abonament, nie oznacza, że jesteś jej właścicielem. Masz możliwość jedynie jej odpłatnego i czasowego użytkowania – nic więcej.

O ile korzystasz z niej w sposób komercyjny, to być może nazwę zawartą w domenie będą chronić wspomniane przepisy darmowe. Zapamiętaj jednak, że z samego faktu, że zarejestrowałeś domenę i jesteś jej abonentem, nie można wywodzić żadnych praw do marki. Te masz zagwarantowane tylko po rejestracji znaku towarowego.

Rejestracja nazwy firmy ochroni też domenę internetową

Jeśli chcesz wzmocnić darmową ochronę domeny, pomyśl o zastrzeżeniu nazwy swojej firmy. Upieczesz w ten sposób dwie pieczenie na jednym ogniu.

Zyskasz w ten sposób monopol na korzystanie z zarejestrowanej nazwy w swojej branży. Ochrona będzie działała na terytorium naszego kraju, na obszarze całej Unii Europejskiej lub na terenie wybranego przez Ciebie kraju spoza wspólnoty. Świadectwo ochronne uzyskane na skutek rejestracji da Ci też niesamowitą przewagę w razie sporu sądowego o prawa do znaku.

Co najważniejsze takie prawo ochronne zabezpiecza również na podobieństwo. Innymi słowy, nie będzie żadnym obejściem prawa użycie nazwy różniącej się jedną literką, myślnikiem czy inną końcówką domeny. Chcę przez to powiedzieć, że jeden zastrzeżony znak słowny zabezpieczy Ci każdą domenę internetową. To rozwiązanie o wiele tańsze niż utrzymywanie co roku kilkudziesięciu domen.

Pierwszy ze zgłoszeniem zyskuje najwięcej

Znaki towarowe rejestrowane są na wniosek zainteresowanego podmiotu. Trzeba przy tej okazji wnieść stosowne opłaty urzędowe. W pierwszym etapie Urząd Patentowy weryfikuje czy nazwa, którą chcesz chronić, nie jest opisowa. Nie da się zastrzec określenia „pizzeria Toruń” na restaurację. Są też inne ograniczenia, jak zakaz umieszczania w znaku np. symbolu Polski Walczącej, flag RP, godła czy czerwonego krzyża.

Co ważne, urzędnik nie sprawdza, czy ktoś wcześniej nie zgłosił już do rejestracji takiego samego oznaczenia, co Twoje. Ewentualnie czy ktoś na rynku nie działa pod identyczną nazwą. A wiele osób w to wierzy. Wychodzą potem z założenia, że skoro ochronę otrzymali, to jest to potwierdzenie, że nie łamią prawa. To błąd, który może doprowadzić do sporów sądowych.

W Urzędzie Patentowym panuje zasada „kto pierwszy ten lepszy”. Nie warto więc zbyt długo zwlekać z decyzją o zastrzeżeniu znaku towarowego. Jeżeli z wnioskiem wyprzedzi Cię konkurent, będziesz miał ogromne problemy. Jak właśnie napisałem, od strony formalnej ekspert rozpatrujący zgłoszenie sam z siebie nie odmówi mu ochrony. Możesz jedynie sam próbować zablokować wniosek, zgłaszając sprzeciw. Rozstrzygnięcie będzie jednak po kilkuletnim sporze.

Aby takich zagrożeń uniknąć, powinieneś najpierw zweryfikować, czy istnieją jakieś przeszkody rejestracji, czy konkurencja dysponuje prawami, które nieświadomie naruszasz. Tutaj przydaje się pomoc rzecznika patentowego, który poza badaniem może zająć się dla Ciebie rejestracją.

::attachment{"type":"image","item_id":"975560", "alt":"zdjęcie", "title":"", "longSide":"900"}

Jak silna jest ochrona zarejestrowanego znaku towarowego?

Zastrzeżenie znaku towarowego w Urzędzie Patentowym sprawia, że w sposób formalny zostają uregulowane Twoje prawa do marki. Świadectwo ochronne, które otrzymasz w wersji papierowej jest niczym akt notarialny. Potwierdza bowiem, że monopol prawny na daną nazwę i logo masz Ty.

Po przejściu całej procedury możesz też legalnie posługiwać się symbolem R w kółku. To międzynarodowy znaczek informujący, że dana marka korzysta z najsilniejszej możliwej ochrony prawnej. Jest więc ostrzeżeniem dla nieuczciwej konkurencji, aby nie używała identycznej ani podobnej nazwy.

Efekt tego jest taki, że możesz nawet nie zauważyć ile problemów Ci to rozwiąże. Zastrzeżona nazwa firmy odstrasza osoby, które chciałyby o nią zawalczyć. Działając bez rejestracji były wspólnik czy pracownik może taki zgłoszenie zrobić na siebie. To zresztą bardzo częsta praktyka. Ludzie naiwnie myślą, że wystarczy markę zastrzec, aby wygrać każdy spór. Są nawet tzw. trolle od znaków towarowych, które wyszukują podmioty, które nie chronią swoich marek.

O naruszeniu praw do zarejestrowanego znaku będzie można mówić, gdy podobieństwo spornych oznaczeń będzie prowadziło do konfuzji. W związku z tym, nie tylko wejście przez inny podmiot w taką samą nazwę będzie naruszeniem. Analogicznie sprawa będzie wyglądać z nazwą podobną, o ile istnieje ryzyko, że przeciętny konsument może się pomylić.

Kiedy adres domeny internetowej będzie naruszał prawo?

Spory o domeny internetowe są na tyle specyficzne, że zdecydowano się powołać specjalny organ, którzy orzeka w ich sprawie. Z dorobku orzeczniczego Sądu Polubownego ds. Domen Internetowych można dowiedzieć się m.in. jak oceniać  podobieństwo domeny względem zastrzeżonego znaku towarowego.

Okazuje się, że dodatkowe elementy domeny tj. oznaczenie serwera „www”, czy też końcówki „pl”, „com” itp. zdaniem Sądu nie powinny być brane pod uwagę. Wynika to z tego, że te człony znajdują się w każdej domenie i nie świadczą w najmniejszym stopniu o oryginalności.

O podobieństwie może natomiast przesądzać już samo fonetyczne brzmienie nazw zawartych w adresach porównywanych domen. Oznacza to, że nawet pisownia obu nazw może być inna. Ważne, że dla polskiego odbiorcy wymowa obu nazw jest taka sama i stwarza ryzyko pomyłki. Podobieństwo zawsze ocenia się więc z punktu widzenia przeciętnego konsumenta.

Przypominam również, że skuteczna rejestracja nazwy firmy jako znaku słownego nie daje monopolu absolutnego. Oznacza to, że właściciel takich praw może próbować przejąć tylko taką domenę, która jest używana komercyjnie i to w zakresie towarów lub usług, na które ma wyłączność. Na rynku mogą istnieć firmy o identycznych nazwach pod warunkiem, że funkcjonują w zupełnie innych sektorach. Np. producent bielizny Atlantic i producent zegarków Atlantic.

Podejdź optymalnie do prawnej ochrony firmowej domeny

Wiesz już w jaki sposób działa ochrona uzyskana na skutek rejestracji znaku towarowego. Mam nadzieję, że jesteś przekonany o tym, że jest to słuszna decyzja. Pozostaje zatem wybrać formę oznaczania, które zgłosisz do rejestracji. Każdy przypadek jest inny, więc jeśli nie wiesz co wybrać, skonsultuj się z rzecznikiem patentowym.

Być może w Twoim przypadku wystarczy zastrzeżenie tylko znaku słownego. A może rodzaj prowadzonej przez Ciebie działalności przemawia za rejestracją wyłącznie firmowego logo? Rzecznik słuchając Twoich potrzeb, dobierze optymalny parasol ochronny.

Jednym  z gotowych rozwiązań, które sprawdzają się niemal w każdym przypadku jest zastrzeżenie firmowej nazwy, logo i sygnetu. Będzie to wymagać osobnych opłat, ale w zamian zabezpieczysz każdą płaszczyznę swojej marki. Co najważniejsze, już sama ochrona znaku słownego zabezpieczy Twoją domenę i domeny podobne.

Nie każdą domenę ochronisz w Urzędzie Patentowym

Zdolności rejestrowej nie mają m.in. znaki towarowe opisowe. Są to wszelkie oznaczenia, które wprost wskazują na rodzaj oferowanych produktów lub usług. Problem opisowości odnosi się także do domen internetowych. Przekonali się o tym użytkownicy domen „samochody.eu”, czy „winda.com”. Ich wnioski spotkały się z odmową rejestracji.

Zastrzeżenie takich domen przyznałoby ich użytkownikom monopol na powszechne słowa, a w konsekwencji całkowicie sparaliżowałoby to rynek. Nikt inny nie mógłby się posługiwać tymi określeniami. Opisowość jest tutaj widoczna gołym okiem. Z łatwością ocenisz, czym zajmuje się użytkownik domeny „winda.com”.

Nie zawsze jest to tak proste. Dlatego też zanim wystąpisz z wnioskiem rejestrowym, zasięgnij porady rzecznika. Może okazać się, że Twoje oznaczenie ma charakter opisowy i nawet o tym nie wiesz. Często wystarczy dobrać oryginalną szatę graficzną, by uniknąć zarzutu opisowości na etapie postępowania zgłoszeniowego. Tutaj przyda się pomoc doświadczonego specjalisty z zakresu praw własności przemysłowej.

Co należy zrobić aby zarejestrować nazwę ogólnoinformacyjną?

Od strony prawnej powinieneś wykazać, że nazwa, którą się posłujesz, nabyła wtórną zdolność odróżniającą. Powinieneś w tym celu przedstawić badanie opinii publicznej, z którego będzie jasno wynikać, że Twoi potencjalni klienci kojarzą Twoją nazwę i traktują ją jako markę handlową.

To absolutnie wyjątkowa sytuacja kiedy monopolizujesz określenie będące wcześniej w domenie publicznej. Najbardziej znanym przykładem jest skuteczna rejestracja znaku Booking.com. Na polskim rynku również są firmy, których nazwy odruchowo każdy wymienia w formie domeny internetowej. Mówię o Pyszne.pl czy Pracuj.pl.

O ile możesz się cieszyć tak gigantyczną popularnością i udziałem w rynku jak te podmioty, to śmiało powalcz o rejestrację znaku słownego. To jedyna sytuacja kiedy warto robić zgłoszenie pełnego adresu domeny, a nie tylko samej nazwy. Wynika to z tego, że to domena jest traktowana jako marka. Wracam jednak do tego, że rejestracja tego typu nazw jest ekstremalnie trudna i mało komu się udaje.