Ratownicy tatrzańscy chcą uczcić stulecie TOPR wyprawą na siódmy co do wysokości szczyt świata – Dhaulagiri (8167 m). Wyprawa ma wyruszyć w Himalaje w marcu, ale już od kilku miesięcy trwają intensywne przygotowania.

Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe zostało zatwierdzone przez galicyjskie Namiestnictwo we Lwowie 29 października 1909 roku. Było wówczas czwartą na świecie organizacja ratownictwa górskiego, a pierwszą w krajach pozaalpejskich. Głównymi inicjatorami powołania organizacji niosącej pomoc ofiarom wypadków w Tatrach byli działacze Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego Mariusz Zaruski, późniejszy naczelnik Straży Ratunkowej, i Mieczysław Karłowicz, który nie doczekał tego historycznego wydarzenia, gdyż zginął kilka miesięcy wcześniej w lawinie śnieżnej pod Małym Kościelcem.

Stulecie TOPR to wydarzenie nie tylko w skali naszego kraju, ale również na forum IKAR-CISA. Organizowane będą zawody w ratownictwie, spotkania, ukażą się publikacje, a główne uroczystości jubileuszowe planowane są na październik. Zorganizowanie himalajskiej wyprawy przez ratowników TOPR jest jednym z głównych elementów tego jubileuszu.

Dlaczego Dhaulagiri? Ze szczytem tym związane jest nazwisko Jerzego Hajdukiewicza, wybitnego alpinisty, ratownika TOPR i lekarza GOPR, który jako pierwszy Polak uczestniczył w wyprawie przed 50 laty na dziewiczy wówczas ośmiotysięcznik, jakim była Dhaulagiri. Dwa lata później, tym razem z Adamem Skoczylasem, brał udział w zakończonej powodzeniem wyprawie międzynarodowej pod kierownictwem Maxa Eiselina. Był to przedostatni z 14 głównych ośmiotysięczników, zdobyty przez człowieka – ostatnim cztery lata później była Shisha Pangma. Tylko tym dwom Polakom dane było uczestniczyć w zdobywaniu dziewiczego ośmiotysięcznika, w tym Jerzemu, który – dzięki swoim licznym przyjacielskim kontaktom z alpinistami szwajcarskimi i austriackimi – został na te wyprawy zaproszony. Hajdukiewicz był pierwszym Polakiem, który wszedł na wszystkie czterotysięczniki w Alpach, jako lekarz naczelny TOPR a potem GOPR działał na forum IKAR, czynił skuteczne starania o wyposażenie TOPR w nowoczesny sprzęt do ratowania ludzi w górach, m.in. w Zestaw Gramingera. Publikował na tematy z zakresu ratownictwa i medycyny górskiej w czasopismach krajowych i zagranicznych. Jest też autorem książek „Himal Cu-Cu-Ra”, „Dhaulagiri zdobyte” i „Góry mojej młodości”. W lipcu przypada 20. rocznica jego śmierci.

Na pomysł zorganizowania wyprawy ratowników na ten szczyt w stulecie TOPR wpadł Ryszard Gajewski. Wcześniej rozmawiał o tej górze z Arturem Hajzerem, który w ubiegłym roku wraz z Robertem Szymczakiem weszli na Dhaulagiri normalna drogą. Inicjatywą tą udało mu się zainteresować kilku ratowników i tak powstał zespół, będący połączeniem osób z doświadczeniem himalajskim: Ryszard Gajewski, Maciej Pawlikowski i Roman Mazik, z młodymi, dobrymi technicznie wspinaczami i ratownikami: Edward Lichota, Grzegorz Bargiel, Andrzej Mikler i Tomasz Witkowski. Ten ostatni zajął się prężnie sprawami organizacyjnymi. By nie obciążać budżetu TOPR, powołana została fundacja: „Wyprawa na 100-lecie TOPR”, która może gromadzić na ten cel środki finansowe i wydawać je. Prezesem jest Gajewski, a w skład zarządu wchodzą: Pawlikowski i Witkowski, natomiast w skład rady nadzorczej: Jan Krzysztof, Artur Hajzer i Zofia Cybulska. – Dotychczas udało się zgromadzić minimum środków, pozwalających na udział w wyprawie 5 osób, potrzebne są jeszcze dalsze – dla dwóch oraz rezerwa finansowa na użycie śmigłowca w celach ratunkowych, gdyby taka konieczność zaistniała – wyjaśnia Gajewski, kierownik wyprawy.

***

Dhaulagiri – języku sanskryckim to „Biała Góra”. W pierwszej połowie XIX wieku była uważana za najwyższą górę świata, chociaż jej wysokość – 8187 m pomierzono jak na owe czasy dość dokładnie. Szczyt znajduje się w środkowych Himalajach Nepalu, w paśmie Dhaulagiri Himal, w którym znajdują się również pozostałe szczyty Dahaulagiri II-VII. Próby wejścia na siódmy szczyt świata datują się od rekonesansu Francuzów w 1950 roku. Potem wyprawy organizowali Szwajcarzy, Niemcy, Argentyńczycy, którzy atakowali szczyt prawą stroną północnej ściany. Wszystkie te próby zakończyły się niepowodzeniem, również i ta w 1958 roku, której kierownikiem był Werner Stäuble, a w której uczestniczył Jurek Hajdukiewicz. Wyprawa ta osiągnęła wysokość około 7600 metrów i dotarła w rejon „Gruszki”, skąd ze względu na duże zagrożenie lawinowe nastąpił odwrót. W następnym roku pozwolenie na zdobywanie szczytu otrzymała wyprawa austriacka pod kierownictwem Fritza Moraveca, która przypuściła atak przez przełęcz północno-wschodnią, a potem granią w górę. Dwójka szturmowa doszła do wysokości 7800 metrów, ale została zmuszona do odwrotu przez huraganowy wiatr. Wiosną 1960 roku ponownie wyruszyli na Dhaulagiri Szwajcarzy, a w składzie tej wyprawy byli Jerzy Hajdukiewicz i Adam Skoczylas. Wyprawa również obrała drogę północno-wschodnią granią. 13 maja na szczyt weszło 4 uczestników wyprawy i 2 Szerpów, niestety, nie było wśród nich Polaków. Pierwszymi Polakami na Dhaulagiri byli dopiero 20 lat później Wojciech Kurtyka i Ludwik Wilczyński, natomiast pierwszego zimowego wejścia na ten szczyt dokonali Jerzy Kuluczka i Andrzej Czok w styczniu 1985 roku. W następnym roku Maciej Berbeka wspiął się lewą częścią trudnej południowej ściany do wysokości 7550 metrów, ale dopiero w 1999 roku Słoweniec Tomaž Humar dokonał pierwszego przejścia tej urwistej południowej ściany. Dotychczas na Dhaulagiri weszło 13 Polaków oraz Kinga Baranowska, która w tym roku dokonała pierwszego polskiego, kobiecego wejścia na ten szczyt.

***

Wyprawa ratowników ma już załatwione przez agencję w Nepalu zezwolenie i wszystkie inne formalności. – Lecimy brytyjskimi liniami lotniczymi przez Londyn, Delhi do Kathmandu, gdzie uzupełnimy zakupy żywności – wyjaśnia Gajewski. – Z Kathmandu dolecimy jeszcze do Pokhary, a następnie do Beni, skąd wyruszy karawana z częścią bagażu, bo reszta zostanie przetransportowana do bazy głównej śmigłowcem. Razem z dwoma Szerpami wysokościowymi wyruszymy pieszo, by lepiej się zaaklimatyzować. Po kilku dniach marszu dotrzemy do bazy na lodowcu Mayangdi. Stanie ona wyżej niż inne, bo na wysokości 4800 m, tak by można było założyć potem od razu obóz I na przełęczy północno-wschodniej, na wysokości 5700 metrów. Zamierzamy ustawić potem jeszcze „dwójkę” na 6700 i „trójkę” na 7400 m, a w czasie ataku szczytowego, jeżeli zajdzie taka potrzeba – jeszcze obóz IV. Na tej drodze będziemy się wszyscy aklimatyzowali do wysokości 7400 metrów, po czym zejdziemy do bazy. Po odpoczynku podzielimy się: Edek, Andrzej i Grzesiek przymierzą się do drogi japońskiej przez „Gruszkę”, którą będą chcieli przejść w stylu alpejskim, a pozostali, tj. Maciek, Tomek, Romek i ja będziemy wchodzić normalną drogą, czyli północno-wschodnią granią. Planujemy zaatakować szczyt pod koniec kwietnia lub na początku maja, w zależności od pogody.

Tak w zarysach ma wyglądać przebieg wyprawy, a jak będzie ona przebiegała, będziemy informowali czytelników na bieżąco. Wtedy też napiszemy więcej o uczestnikach tej wyprawy.

Apoloniusz Rajwa