To był już trzydziesty konkurs wiedzy o Tatrach, organizowany dla młodzieży szkół zakopiańskich i powiatu tatrzańskiego. Zainteresowanie wśród młodzieży szkolnej najwyższymi górami w Polsce, jak wykazuje 30-letnia historia tych konkursów, z roku na rok jest coraz większe, a sięga już po Nowy Targ i Czarny Dunajec.

W tym roku uczestniczyły w nim trzyosobowe reprezentacje 34 szkół od stopnia podstawowego, po liceum. Oficjalnymi organizatorami, fundującymi nagrody, są: Młodzieżowe Centrum Kultury i Sportu \"Jutrzenka\" w Zakopanem i Tatrzański Park Narodowy, natomiast przygotowaniem testów i pytań, przeprowadzeniem konkursu, a także zorganizowaniem wycieczki pokonkursowej dla finalistów zajmuje się już od 27 lat niżej podpisany. Początkowo konkursy były organizowane wyłącznie przez \"Jutrzenkę\" i obejmowały region Tatr oraz Skalnego Podhala. Były lata, kiedy w jury zasiadał również Maciej Pinkwart, wówczas w zestawach pojawiały się również pytania o tematyce zakopiańskiej. Dopiero od lat 90. poświęcone są wyłącznie Tatrom.

W związku z reorganizacją w szkolnictwie wprowadzono zróżnicowanie trudności testów i pytań – od najłatwiejszych dla szkół podstawowych (klasy V i VI), poprzez gimnazja, po trudniejsze dla szkół maturalnych. Wprowadzenie testów, które są swego rodzaju eliminacją, spowodowało, że konkurs trwa dwa dni, tak by był czas na sprawdzenie prac pisemnych i wyłonienie finalistów, po sześć drużyn w każdej kategorii szkół. W drugim dniu finaliści odpowiadają na wylosowane pytania, a ich odpowiedzi ocenia trzyosobowe jury przewodników tatrzańskich, z których dwoje jest także pracownikami TPN.

Uczestnicy pierwszych konkursów są już prawie pięćdziesięciolatkami. Wielu z tych, którzy rozpoczynali swoją edukację górską od konkursu, jest obecnie przewodnikami tatrzańskimi i ratownikami TOPR, pracownikami TPN, nawet z tytułami doktorskimi. Niektórzy są wspinaczami, taternikami jaskiniowymi czy też ski-alpinistami.
Do jubileuszowego konkursu, który w dotychczasowej konwencji odbywał się po raz ostatni, zgłosiła się rekordowa liczba uczestników, reprezentujących 14 szkół podstawowych, 12 gimnazjów i 8 liceów.

Sala audiowizualna Ośrodka Dydaktyczno-Muzealnego TPN nie była w stanie pomieścić wszystkich, dlatego część pisemna została przeprowadzona również w dużym hallu muzealnym. Wcześniej nastąpiło oficjalne otwarcie i krótkie wystąpienia dyrektorów – TPN Pawła Skawińskiego i MCKiS \"Jutrzenka – Krzysztofa Jędrzejowskiego, zachęcające młodzież do poznawania Tatr i jego przyrody. Uczestnicy mogli też wysłuchać prezentacji Szymona Grocholskiego, absolwenta geologii Uniwersytetu Wrocławskiego, o poglądach na budowę geologiczną Tatr, co mogło wzbogacić ich wiedzę na ten temat. Warto wspomnieć, że Szymon jeszcze w latach licealnych uczestniczył dwukrotnie w konkursie i reprezentował LO im. Oswalda Balzera w Zakopanem.

Test wyboru, tradycyjnie 25-punktowy, obejmował zagadnienia z topografii i przyrody Tatr oraz z działalności człowieka w tych górach, a dla uczniów gimnazjum i liceum były także zagadnienia dotyczące taternictwa i jego historii, poznawania Tatr oraz piśmiennictwa tatrzańskiego. Wypełniając test bezbłędnie, można było uzyskać 25 pkt. Niektóre z pytań dla licealistów były identyczne jak na egzaminie dla kandydatów na przewodników tatrzańskich, ale uczniowie wcale nieźle sobie z nimi radzili. Zdobyciem 19 pkt mogą się pochwalić uczennice z gimnazjum przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Zakopanem – i była to najwyższa punktacja we wszystkich kategoriach szkół.

Losowane pytania w części ustnej pozwalały finalistom na wykazanie się wiedzą w danej dziedzinie, gdyż były tak sformułowane, że obejmowały szeroki wachlarz zagadnień. Za wyczerpującą odpowiedź można było uzyskać 5 pkt, czyli w sumie z pięciu dziedzin 25 pkt. Odpowiedzi oceniali Paweł Szczepanek, Alina Sidor i niżej podpisany. W finałach świetnie spisali się uczniowie Szkoły Podstawowej w Witowie, uzyskując 22 pkt. Dobrze również zaprezentowali się gimnazjaliści z Czarnego Dunajca – 20,3 pkt oraz licealiści z Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. O. Balzera w Zakopanem. Anna Figura popisała się świetną znajomością głównej grani Tatr Wysokich, a Julka Wajda, tegoroczna brązowa medalistka Mistrzostw Świata w ski-alpinizmie, wylosowała pytanie właśnie o ski-alpinizmie i innych sportach górskich.

Za pierwsze miejsca w każdej kategorii nagrodą były plecaki z termosami i książką o Tatrach. Następne miejsca nagradzane były wydawnictwami o tematyce górskiej. Wszyscy uczestniczący w konkursie otrzymali dyplomy za miejsce w finale lub udział oraz foldery wydawnictw TPN. Dla pięciu najlepszych drużyn główną nagrodą była – jak co roku – wycieczka całodniowa. W tym roku był to objazd całych Tatr na trasie: Zakopane – Chochołów – Twardoszyn – Zuberzec – Liptowski Mikulasz – Przybylina – Szczyrbskie Jezioro – Łysa Polana – Zakopane, ze zwiedzaniem interesujących miejsc i obiektów na trasie.

Apoloniusz Rajwa


Podziękowanie

Trzydzieści lat minęło jak jeden dzień – parafrazując piosenkę z \"Czterdziestolatka\" – to najwyższa pora, by przekazać organizowanie i prowadzenie konkursu wiedzy o Tatrach młodszemu pokoleniu. Myślę, że mój wieloletni wkład pracy i wiedzy nie poszedł na marne i zaowocował u młodzieży naszego regionu, czego dowodem są górskie życiorysy wielu moich wychowanków. Pragnę zatem podziękować wszystkim, z którymi przez te lata dane mi było współpracować, a w szczególności dziękuję: Czesławowi Jałowieckiemu i Krzysztofowi Jędrzejowskiemu – dyrektorom MCKiS \"Jutrzenka\", Pawłowi Skawińskiemu i Wojciechowi Gąsienicy Byrcynowi – dyrektorom TPN, pomagającym mi w przeprowadzeniu konkursu – Barbarze Mróz i Annie Topie z \"Jutrzenki\", Pawłowi Szczepankowi, Alinie Sidor, Małgorzacie Kot, Krystynie Babuli z TPN, Janowi Krupskiemu i Maciejowi Pinkwartowi – członkom jury, a także wszystkim nauczycielom, którzy przygotowywali młodzież do tych konkursów. Trudno wszystkich wymienić, ale szczególnie dziękuje: Wiolecie Motyce, Soni Sosze, Ali Szafirskiej, Staszkowi Tatarowi, Zbyszkowi Bodurce, Staszkowi Chycowi Myrmule, Piotrowi Kopciowi, Zosi Czuj, Piotrkowi Hebdzie, Ewie Siarzewskiej, Władysławowi Zającowi i Pawłowi Garbaczowi. Dziękuję również tym wszystkim uczestnikom konkursów, którzy dawno już wkroczyli w dorosłe życie, a młodzieży, przed którą otwierają się dopiero perspektywy profesji górskich, życzę sukcesów na tej niwie.

Apoloniusz Rajwa

XXX Konkurs wiedzy o Tatrach

Szkoły podstawowe:
1. SP Witów – 39,1 pkt – (Tomasz Kopeć, Karolina Styrczula, Izabela Krupa)
2. SP nr 2 Biały Dunajec – 31,2 pkt – (Anna Lasak, Klaudia Maciata, Oliwia Biel)
3. SP Kościelisko – 30,8 pkt – (Andrzej Frączysty, Karol Kozak, Alina Rysula)
4. SP nr 9 Zakopane – 29,7 pkt
5. Katolicka SP Zakopane – 23,0 pkt
6. SP nr 4 Zakopane – 19,8 pkt

Gimnazja:
1. przy Zespole Szkół Ogóln. – 38,7 – (Aleksandra Kozak, Kamila Cikowska, Joanna Sieczka)
2. Witów – 35,9 pkt – (Maria Frączek, Mateusz Kopeć, Edyta Pisarska)
3. Czarny Dunajec – 35,7 pkt – (Wojciech Chodkowski, Krzysztof Stanek, Michał Malec)
4. Nr 2 Zakopane – 33,5 pkt
5. Ząb – 33,0 pkt
6. Poronin 23,0 pkt

Licea:
1. im. Oswalda Balzera Zakopane – 37,9 pkt – (Julia Wajda, Anna Figura, Maciej Cisło)
2. w Zespole Szkół nr 3 Nowy Targ – 36,4 pkt – (Piotr Stós, Barbara Zarycka, Szymon Rapacz)
3. Mistrzostwa Sportowego Zakopane – 32,6 pkt – (Magdalena Stoch, Piotr Głowacki, Beata Grzędziak)
4. Technikum Hotelarskie Zakopane – 25,9 pkt
5. Liceum Plastyczne im A. Kenara Zakopane – 25,6 pkt
6. Technikum Ekonomiczne Zakopane – 21,5 pkt