Krzyż jest tak zrośnięty z Giewontem, więc najlepiej byłoby go wypożyczyć razem z górą - komentują górale nietypową prośbę.

Przyrodnicy z Tatrzańskiego Parku Narodowego przecierali oczy ze zdumienia, gdy zobaczyli nadesłaną do ich biura prośbę fundacji katolickiej "SMS z Nieba" z Koszalina. Ks. Rafał Jarosiewicz, prezes fundacji, prosi w niej o wypożyczenie krzyża znajdującego się na szczycie Giewontu. 

Szymon Ziobrowski, dyrektor TPN-u, nie jest rozmowny. Nie chce podać nawet nazwy fundacji. Potwierdza tylko, że taka prośba wpłynęła, że chodziło o wypożyczenie na "pewne przedsięwzięcie" i że TPN odmówił. - To była pomyłka. Ktoś poprosił o coś, co jest nierealne - skwitował krótko. - Krzyż jest wmurowany w betonowy fundament, nie ma więc takiej możliwości - mówi.

Na Podhalu jednak zawrzało, choć większość górali przekonana była, że to żart. - Krzyż jest tak zrośnięty z Giewontem, że proponowałbym, żeby wypożyczyli go z Giewontem - Bartkowi Koszarkowi, znanemu regionaliście i szefowi Bukowiańskiego Centrum Kultury, trudno zachować powagę. - Albo lepiej niech zrobią sobie replikę naszej góry z krzyżem w Koszalinie, jakby co, to pomożemy - deklaruje w imieniu góralskiej braci.

- Ze względu na trudności techniczne zaproponowałbym łatwiejszy w demontażu, a podobny w stylu krzyż na Litwince albo na Bryjarce. Jest też krzyż w Sopocie - doradza Maciej Pinkwart, pisarz i publicysta, autor przewodników po Zakopanem. - Mogliby tam, w Koszalinie, też usypać sobie kopiec i wetknąć na nim krzyż - sypie pomysłami. - Gdyby ten pomysł padł na Podhalu, to pomyślałabym, że to wpływ tego, że jest tu za mało jodu, za dużo alkoholu i seksu wsobnego. Ale w Koszalinie taki pomysł? Przecież tam jodu nie brakuje - dziwi się zakopiański pisarz i publicysta. - Boję się, że w tym kraju idiotyzm staje się normą, a powaga wariactwem - dodaje już poważnie Pinkwart.

- My, w Rabie Wyżnej, mamy krzyż na takiej płaskiej górce - zaprasza fundację do swojej rodzinnej wsi Wanda Czubernat, znana regionalna poetka i autorka tekstów dla kabaretu "Truteń".

- Albo ktoś był na kacu, albo niespełna rozumu - Józef Pitoń, zakopiański gawędziarz, nie chce wierzyć, że to nie był żart. - No, jak to sobie ktoś wyobraził, że śmigłowcem się wyrwie ten krzyż i przetransportuje w jakieś inne miejsce? - pyta.

W Fundacji "SMS z Nieba" telefon w środę odbiera Joanna Mrozik. - Osoba odpowiedzialna za ten pomysł prowadzi rekolekcje w USA, wraca 8 września. Będzie oświadczenie w tej sprawie na naszej stronie - zapewnia. Twierdzi tylko, że nie chodziło o wypożyczenie krzyża na uroczystości 100-lecia niepodległości Polski - jak pisały niektóre media. Przez Facebooka próbujemy się skontaktować z ks. Rafałem Jarosiewiczem, prezesem fundacji, który stoi za nietypową prośbą do TPN-u. Odpisuje, żeby czeka na oświadczenie. 

To ukazało się 6 września. Dowiadujemy się z niego, że krzyż z Giewontu miał być wypożyczony na 12-godzinne spotkanie rekolekcyjne, które zaplanowane jest 6 października na Stadionie Narodowym w Warszawie. "W naszym zamierzeniu na spotkaniu STADION MŁODYCH będą obecne w znacznej liczbie także osoby niepełnosprawne, dla których marzenie o wspięciu się na szczyt Giewontu – symbolu Polski i Tatr – jest niemożliwe do zrealizowania ze względu na ich ograniczenia zdrowotne. Chcieliśmy umożliwić niepełnosprawnym przeżycie niezapomnianego doświadczenia, jakim jest dla wielu dotknięcie tego niezwykłego symbolu"- czytamy w oświadczeniu.

--------------

Krzyż stanął na szczycie Wielkiego Giewontu w 1901 roku. Postawili go górale z Zakopanego, a inicjatorem akcji  był ówczesny proboszcz ks. Kazimierz Kaszelewski.

Krzyż ma wysokość 17,5 m, z czego 2,5 m jest wkopane w skały, ramię poprzeczne ma długość 5,5 m. Składa się z 400 żelaznych elementów o łącznej wadze 1819 kilogramów ("Tatry" 3/2009 podają 1978 kg). Zostały one podwiezione wozami konnymi na Halę Kondratową, a stąd wyniesione na szczyt na plecach. Pracowało przy tym pół tysiąca osób, użyto osiemnastu wozów. Oprócz metalowych elementów wyniesiono jeszcze 400 kg cementu i 200 płóciennych konewek wody ze źródła pod Kondracką Przełęczą. 

W 1975 r. dokonano renowacji krzyża. Młodzież pod nadzorem ks. proboszcza Władysława Curzydły wyniosła z Hali Kondratowej na szczyt Wielkiego Giewontu 1200 kg piasku, 200 kg cementu oraz wodę do betonu. Betonem wypełniono wyrwę pod krzyżem i wzmocniono skały szczytu, sklejając je. W 2009 r. przeprowadzono kolejny remont krzyża. Został wzmocniony jego fundament, oraz wymieniona powłoka zabezpieczająca przed korozją. Na czas remontu zamknięty był szlak turystyczny od Wyżniej Kondrackiej Przełęczy na szczyt. 

W 2007 krzyż został wpisany do rejestru zabytków (źródło: Wikipedia).

Beata Zalot