Kończy się sezon pasterski w górach. 29 września w kaplicy w Kuźnicach została odprawiona Msza św. w intencji baców.

W świętego Michała tradycyjnie kończy się wypas owiec. Kiedyś tego dnia z tatrzańskich hal schodzili bacowie z całym swoim halnym dobytkiem i wracali do domów. Aby tradycji stało się zadość, bacowie, którzy obecnie prowadzą kulturowy wypas na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego uczestniczyli w uroczystej Mszy św., która została odprawiona w kaplicy w Kuźnicach. Po nabożeństwie podsumowali tegoroczny sezon.

Na Wielkiej Polanie Kuźnickiej wypasa Andrzej Staszel Furtek. Na Rusinowej Polanie gazduje Stanisław Rychtarczyk, na Kopieńcu – Jan Jasionek, w Dolinie Kościeliskiej – Józef Słodyczka, Dolinie Chochołowskiej – Andrzej Zięba Gal i Dolinie Lejowej – Andrzej Knapczyk. Tego roku w sumie pasło się w Tatrach 1600 owiec. Tuż po wojnie było ich prawie 40 tysięcy. Dziś na Podhalu jest mniej, bo tylko 32 tys. sztuk.

– Na terenie TPN mamy tradycyjną gospodarkę pasterską, bez kafelek i wody z kranów w bacówkach. Od tego jest park narodowy, aby zachowywać tradycję – przekonywał Zbigniew Krzan, zastępca dyrektora TPN.

Kulturowy wypas owiec odbywa się na powierzchni około 140 hektarów, chociaż terenów do zagospodarowania przez baców na terenie TPN jest drugie tyle. Owce pasą się na śródleśnych polanach, poniżej górnej granicy lasu, ale poza rezerwatami. – Kiedyś bacowie pasali owce w strefie wysokogórskiej na halach i w lasach, a teraz na dawnych polanach kośnych. Chcemy te polany zachować, ponieważ w parku mało jest terenów nieleśnych, a siana nikt nie potrzebuje – tłumaczył Marek Pęksa z TPN i pokreślił, że park wynajmuje bacom tereny wypasowe za symboliczną złotówkę, bo tego wymaga skarb państwa.

Czy z bacowania da się żyć? Bacowie twierdzą, że nie. – To dodatek do gospodarstwa, dlatego baców jest coraz mniej. Młodzi nie chcą robić przy owcach – przekonywał Józef Słodyczka.

W czasie wypasu zabytkowe szałasy znajdują się pod opieką bacy. Jednym z warunków jest hodowla miejscowej rasy owiec górskich i krów rasy czerwonej polskiej. Dobytku mają pilnować owczarki podhalańskie. – Tylko dobre psy odgonią niedźwiedzia, czy wilki, a tych w tym roku było bardzo dużo – mówił Jan Jasionek. Niemałe kłopoty sprawiają bacom turyści. – Kiedyś babcia z wnuczkiem prawie weszła do psiej budy, a później ktoś się dziwi, że pies może kogoś ugryżć – wspominał Stanisław Rychtarczyk. Na Polanie Chochołowskiej oprócz owiec można spotkać też krowy. – Kiedyś szedł turysta i krowa uwiązana na łańcuchu lekko go potrąciła. Miał pretensje. Twierdził, że jeśli płaci za wstęp do parku, to ma prawo przejść koło krowy bezpiecznie. Później jakaś kobieta miała znów pretensje o to, że krowa jest uwiązana – opowiadał Andrzej Zięba Gal. Na największą liczbę pytań musi odpowiadać baca z Doliny Kościeliskiej. Turyści pytają, dlaczego nie ma owiec w bacówce, czemu ogień się pali w szałasie, do czego potrzebna jest gorąca woda w kotle. – Gdy ogrom ludzi wędruje doliną, nie możemy wypasać owiec przy szlaku, bo turyści je niepokoją, a one muszą się dobrze napaść – wyjaśniał Józef Słodyczka.

– Do owiec powinny być dopłaty, bo inaczej owce zagubimy – apelował Andrzej Zięba Gal, który zakończył spotkanie, bo spieszył się na Kasprowy Wierch, a nigdy tam nie był.

jof