Na Słowacji niedźwiedź i wilk nie podlegają ścisłej ochronie, więc można prowadzić odstrzał na podstawie ministerialnego zezwolenia. Polscy i słowaccy przyrodnicy rozmawiają, jak skutecznie chronić te zwierzęta na terenach przygranicznych.

Pod koniec minionego roku do Ministra Środowiska wpłynął apel o interwencję w sprawie planowanych na Słowacji odstrzałów niedźwiedzi brunatnych. Podpisało się pod nim ponad 20 sygnatariuszy, w tym polskie organizacje przyrodnicze i ekologiczne. W związku z tym strona polska zaprosiła Słowaków na spotkanie dotyczące ochrony wilka, niedźwiedzia brunatnego i kormorana w rejonach transgranicznych. W połowie marca w Krakowie odbyła się polsko–słowacka konferencja, w której uczestniczyli m.in. przedstawiciele Ministerstwa Środowiska, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie, dyrektorzy parków narodowych położonych na pograniczu polsko–słowackim oraz eksperci ds. ochrony gatunkowej zwierząt po stronie polskiej i słowackiej.

W Polsce niedźwiedź brunatny i wilk podlegają ścisłej ochronie gatunkowej. – Na terenie Słowacji jest dopuszczalny odstrzał niedźwiedzi, które stwarzają problemy, stanowią zagrożenie dla człowieka. Podobnie jest z wilkiem. U naszych południowych sąsiadów odbywają się tzw. odstrzały eliminacyjne. Na odstrzał wydają zezwolenia i ustalają limity słowaccy ministrowie: rolnictwa w przypadku wilka, i zasobów naturalnych w przypadku niedźwiedzi. Myśliwi twierdzą, że nie wykorzystują tych limitów – wyjaśnia Bożena Kotońska, zastępca regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Krakowie. – Tymczasem dla zwierząt nie istnieją granice, więc te, które przechodzą z Polski na Słowację, mogą zostać odstrzelone – dodaje.

Polskę zamieszkuje ok. 100 niedźwiedzi brunatnych. Żyją w południowej części kraju, od Beskidu Żywieckiego po Bieszczady. Tereny te stanowią jedynie obrzeża dużych obszarów zasiedlonych przez niedźwiedzie, które położone są m.in. na Słowacji. Zagrożeniem dla drapieżników jest przystosowanie się do życia w sąsiedztwie człowieka, a także przeznaczanie terenów leśnych na inne cele, zabudowa korytarzy ekologicznych oraz ograniczona ilość pokarmu. Ludzie coraz częściej zamieszkują tereny, które kiedyś zasiedlały niedźwiedzie. Stąd niekiedy drapieżniki wyrządzają szkody w pasiekach czy gospodarstwach. – Ze względu na różne prawo ochrony zwierząt na terenie Polski i Słowacji musimy opracować jakieś zasady, aby odstrzał niedźwiedzi i wilków na terenach przygranicznych nie zagrażał populacji tych drapieżników w naszym kraju – tłumaczy Bożena Kotońska. – Aby zapewnić właściwą ochronę, konieczne jest stworzenie spójnego programu działań dla całego obszaru występowania niedźwiedzia w skali europejskiej – podkreśla.

Wilki zamieszkują niemal całą Polskę. Teraz szacuje się, że w naszym kraju żyje ich ok. 500-600. Wśród mieszkańców wsi wywołują niepokój, ponieważ powodują największe szkody wśród zwierząt hodowlanych. Największym zagrożeniem dla wilków jest brak akceptacji społecznej, kłusownictwo, podział kompleksów leśnych, brak korytarzy ekologicznych. – Aby ochronić wilka, musi być wypracowana wspólna polityka służb ochrony przyrody, właścicieli i zarządców lasów oraz myśliwych – przekonuje Bożena Kotońska.

*

Podczas spotkania ustalono, że w ramach Polsko-Słowackiej Grupy Roboczej ds. ochrony środowiska i gospodarki leśnej, działającej w ramach Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, powinien powstać zespół ekspertów ds. ochrony gatunkowej dużych drapieżników i kormorana czarnego, który jest również gatunkiem zagrożonym. Zespół ekspertów zająłby się współpracą, która będzie polegała na określeniu i przestrzeganiu spójnych zasad dotyczących: inwentaryzacji i monitoringu zwierząt, stworzenia wspólnej bazy danych, prowadzenia wspólnych badań naukowych, prowadzenia gospodarki leśnej, ograniczania szkód wyrządzanych przez zwierzęta i rozwiązywania sytuacji konfliktowych.

Uczestnicy spotkania apelowali, aby rozpocząć prace, które pozwolą na bardziej skuteczną ochronę dużych ssaków drapieżnych w szczególnie ważnych obszarach transgranicznych.

Szczegółowe wyniki konferencji zostaną zaprezentowane na posiedzeniu Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, które zaplanowano na 7 i 8 kwietnia w Warszawie.

Jolanta Flach