Jak przypomina Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR), 29 października 1909 roku galicyjskie Namiestnictwo we Lwowie zatwierdziło statut pogotowia. Data ta została przyjęta jako oficjalny dzień powstania organizacji. "Za nasz znak przyjęto błękitny krzyż na białym polu" - podają ratownicy.

Według informacji TOPR, pierwszy zarząd wybrano 11 grudnia 1909 roku. Prezesem został dr Kazimierz Dłuski, naczelnikiem Straży Ratunkowej Mariusz Zaruski, a jego zastępcą Klemens Bachleda. Ratownicy przypominają jednak, że pierwsze działania podjęto jeszcze przed formalnym powstaniem pogotowia – już we wrześniu 1908 roku przeprowadzono poważną akcję ratunkową, podczas której sprowadzono turystę z Buczynowych Turni.

Do czasu oficjalnej rejestracji organizacja zdołała przeprowadzić jeszcze siedem akcji ratunkowych. „Od początku naszym celem było poszukiwanie zaginionych i niesienie pomocy poszkodowanym w górach” – podkreślają ratownicy.

TOPR zwraca uwagę, że losy pogotowia były nierozerwalnie związane z burzliwą historią tej części Europy. Pierwsza i Druga Wojna Światowa oraz okres Polski Ludowej miały ogromny wpływ na działalność organizacji i losy jej członków. Wielu z nich poległo na frontach, część zginęła w obozach, a inni zaginęli bez wieści. „Pomimo trudnych czasów TOPR zawsze realizował swoje podstawowe zadanie – ratowanie w górach wszystkich, którzy potrzebowali pomocy” – podkreślono w komunikacie.

W czasie II wojny światowej ratownicy działali pod nazwą „Freiwillige Tatra Bergwacht Zakopane TOPR”, a w latach 1952–1991 funkcjonowali w strukturach GOPR jako Grupa Tatrzańska. W grudniu 1991 roku organizacja powróciła do swojej historycznej nazwy. W 1999 roku TOPR został członkiem międzynarodowej organizacji ICAR, a w latach 2004 i 2019 był gospodarzem dorocznego kongresu w Zakopanem.

Dziś, jak podaje TOPR, to nowoczesna, profesjonalna służba ratownicza, w której pracują wysokiej klasy specjaliści wspierani przez doskonale wyszkolonych wolontariuszy. „Prowadzimy wszystkie formy ratownictwa górskiego – od działań na stokach narciarskich, przez ratownictwo jaskiniowe, ścianowe, lawinowe, aż po akcje z powietrza” – tłumaczą ratownicy.

Średnio każdego roku TOPR interweniuje około 2500 razy, z czego ponad 1200 to akcje ratunkowe w górach, a połowa z nich stanowi poważne działania wymagające dużych sił i środków. Stowarzyszenie liczy dziś ponad 300 członków, w tym około 200 czynnych ratowników Straży Ratunkowej. Z kolei 47 ratowników zawodowych zatrudnionych jest na etatach finansowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Tatrzański Park Narodowy.

Pozostali członkowie, jak podaje organizacja, to ratownicy „w stanie spoczynku”, którzy nadal aktywnie wspierają działalność TOPR – pełnią dyżury informacyjne i uczestniczą w inicjatywach statutowych.

Od 1990 roku działalność TOPR wspiera Fundacja Ratownictwa Tatrzańskiego TOPR. Działania TOPR wspierają też sponsorzy: BP, Plus, Skoda, MSWiA, TPN.

opr. p