Czwartego przejścia klasycznego doczekał się Wielki Okap na Filarze Kazalnicy. Tę legendarną drogę pokonali Piotr Xięski i Robert Pallus.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"16697"}

Warto przy tej okazji przypomnieć historię wspinania po Filarze - chyba najbardziej \"honornej\" drodze na \"Zerwie\", jak często nazywana jest przez taterników nasza \"ściana ścian\". Padła ona łupem pierwszych zdobywców niemal dokładnie pół wieku temu - w rozłożonej na kilka wyjść wspinaczce w dniach 27 czerwca - 9 lipca 1962 roku doborowy zespół w składzie Eugeniusz Chrobak, Andrzej Heinrich, Janusz Kurczab i Krzysztof Zdzitowiecki pokonał Filar.

Styl tego przejścia był taki, w jakim wówczas dokonywano pierwszych przejść poważnych, nierozwiązanych dotychczas problemów - z poręczowaniem (czyli pozostawianiem przez wspinających się taterników rozwieszonych wzdłuż drogi lin, umożliwiających wycofanie się w przypadku załamania pogody czy po prostu po to, by zjechać, odpocząć w schronisku i łatwo wrócić do najwyższego osiągniętego punktu) i z użyciem w wielu miejscach techniki sztucznych ułatwień (wspinacze mogli łapać się haków i wieszać w nich pętle, służące jako chwyty czy stopnie; we wspinaniu klasycznym haki i inne punkty asekuracyjne nie pomagają w poruszaniu się w górę, ale służą tylko do zapewnienia bezpieczeństwa). Co ciekawe, zdobyta w tym \"oblężniczym\" stylu droga szybko została \"oswojona\" - jeszcze w tym samym roku została pokonana w tylko 2-dniowej wspinaczce przez Marka Grodzkiego i Ryszarda Szafirskiego, a kolejny rok - 1963 - przyniósł pierwsze przejście zimowe, pierwsze kobiece i pierwsze jednodniowe.

Styl samego wspinania - z hakowego na klasyczne - poprawić było jednak dużo trudniej. Nie ma się co temu dziwić - w latach 60. takich przewieszeń jak Wielki Okap nie atakowano klasycznie nawet w skałkach, a drogi czy też kombinacje klasyczne (czasem jeszcze z \"azerowaniem\", czyli chwytaniem się pojedynczych haków) w środkowej części \"Zerwy\" pojawiły się dopiero w latach 70. za sprawą Riko Malczyka i Zbigniewa Czyżewskiego \"Małolata\". W latach następnych powstaje choćby Symfonia klasyczna, odhaczony zostaje Kant Filara, a rok 1982 przynosi uklasycznienie części drogi Filarem - przy okazji wytyczania Epitafium Piotr Gromek i Andrzej Marcisz przechodzą \"czysto\" Mały Okap i trawersują w prawo pod Wielkim do Pająków.

Trzy lata później ten sam zespół wraca na Filar. Krakowscy wspinacze powtarzają trawers pod Okapem, a ze stanowiska na jego prawym skraju powracają na linię drogi nowym, mniej więcej 20-metrowym trawersem ponad jego krawędzią. W ten sposób pokonano Filar w całości klasycznie, brakowało jednak postawienia \"kropki nad i\" - czystego przejścia przez Wielki Okap w linii, którą wytyczyli autorzy drogi.

By takie przejście stało się faktem, upłynąć musiały kolejne lata, ale przede wszystkim pojawić musiał się wspinacz nieobarczony mitem trudności Wielkiego Okapu i jego nieprzystępności dla wspinania klasycznego. Tym kimś był Piotr Dawidowicz - krakowski wspinacz, autor kilkudziesięciu dróg na jurajskich skałkach, w tym najtrudniejszych, biegnących przewieszeniami i dachem Jaskini Mamutowej. \"Dawid\" wykorzystywał swe świetne skałkowe umiejętności także w górach i zostawił po sobie ślad na wszystkich najbardziej znanych ścianach polskich Tatr, uklasyczniając na nich trudne, a czasem i legendarne drogi - na zachodniej ścianie Kościelca były to Okapy Jungera, na Zamarłej Sayonara, a na Mnichu Wariant R i Saduś.

W lipcu 1992 roku wybrał Filar na swą pierwszą wspinaczkę na Kazalnicy i od razu w przekonaniu, że Wielki Okap \"puści\" klasycznie, wbił na nim kilka spitów. Miesiąc później, w sierpniu, wrócił na Filar razem z Wojciechem \"Myszą\" Słowakiewiczem, pierwszego dnia rozpracowując ruchy na najtrudniejszym wyciągu, a drugiego próbując ostatecznie go poprowadzić. Niestety, droga nie \"padła\", a na kolejne dni prób nie starczyło już w 1992 roku czasu ani pogody. Następnego lata na celowniku \"Dawida\" znalazły się na początek inne \"odhaczeniowe\" plany, w tym Lewy Wolf na zachodniej Kościelca. 5 sierpnia 1993 roku, przy próbie uklasycznienia najtrudniejszego wyciągu tej drogi, spadający granitowy blok przeciął linę, kończąc zaledwie 22-letnie życie \"Dawida\"...

Przekonanie Piotra Dawidowicza o tym, że Wielki Okap \"puści\" klasycznie, udzieliło się jednak innym wspinaczom. Rok 1994 to próby chyba najmocniejszych wspinaczy, pojawiających się wówczas nad Morskim Okiem - dwukrotnie próbował swych sił Andrzej Marcisz, tak samo dwukrotnie do Wielkiego Okapu przystawiał się szczeciński zespół Dariusz Sokołowski - Marcin Tomaszewski. Za każdym razem czegoś jednak brakowało - suchej skały, stabilnej pogody czy wreszcie dokładnego rozpracowania wyciągu uznawanego przez wszystkich walczących na nim za bardzo techniczny i \"patenciarski\".

Rok później, w 1995, pod Zerwę wrócił partner \"Dawida\" - Wojciech Słowakiewicz, razem z Piotrem Korczakiem \"Szalonym\". Pierwsza ich wspinaczka na Filarze to przypominanie sobie \"patentów\" i zakończona niepowodzeniem próba poprowadzenia wyciągu przez \"Myszę\". Kolejne wyjście - 21 lipca 1995 roku - zaczęło się od prób Słowakiewicza, ale po ich niepowodzeniu pierwszeństwo na linie przypadło Korczakowi. \"Szalony\" wykorzystał swą szansę, prowadząc jako pierwszy klasycznie wyciąg Filara przez Wielki Okap, dla którego przyjęła się wycena IX+. Wspinacze z Krakowa zaledwie o niecały miesiąc ubiegli tym samym jednego z wcześniej próbujących Okap konkurentów - Darek Sokołowski w towarzystwie Michała Józefowicza dokonali drugiego klasycznego przejścia okapu 14 sierpnia 1995 roku.

Przejście klasyczne - a nawet od razu dwa - nie \"odczarowały\" jednak Filara przez Wielki Okap tak, jak miało to miejsce przy pierwszym w ogóle przejściu drogi. Na trzecie takie przejście czekać trzeba było aż kilkanaście lat - do 1 września 2009 roku, kiedy to Sławek Sławatecki w towarzystwie Tomasza Szpora pokonuje klasycznie Wielki Okap (po próbie, która miała miejsce nieco wcześniej). Kolejna przerwa między powtórzeniami była już dużo krótsza - w ubiegłym miesiącu, 9 września 2012 roku, droga padła łupem zespołu Piotr Xięski - Robert \"Lama\" Pallus. Sukces tej dwójki jest jakby naturalną konsekwencją ich wspólnych zeszłorocznych osiągnięć, kiedy to latem zgromadzili imponujący wykaz przejść dróg na \"Zerwie\".

Wspinacze z KW Katowice najpierw przeszli drogę Stąd do Wieczności VIII+, potem od pierwszej przymiarki - w stylu OS - uporali się z Wish You Were HereVIII+ - było to drugie klasyczne przejście tej drogi. Podobnie, jako drugi zespół, po 8 latach od uklasycznienia, pokonali drogę Kurtyka - Czyżewski IX- (2 najtrudniejsze wyciągi w stylu PP). Kolejnym wyzwaniem był najtrudniejszy wyciąg Momatiukówki, niepowtórzony od czasu uklasycznienia przez Andrzeja Marcisza w 1982 roku (czyli przez 19 lat!), wyceniany na IX-. Piotr i Robert po kilku próbach przeszli wyciąg w ramach drogi Metanoja, prowadząc go w stylu PP. W tym roku, przed Filarem, do swego dorobku na Kazalnicy dołożyli drogę Gacopyrz Now VIII/VIII+ w stylu RP-znając. Na Kazalnicy pozostała im już do zrobienia ostatnia z najtrudniejszych klasycznie dróg - Wędrówka Dusz, na której według jej autorów - Roberta Palucha i Dariusza Sokołowskiego - aż 3 wyciągi (szósty, siódmy, ósmy) mają wycenę IX+ (autorzy jedynego powtórzenia - Słowacy Martin Baláž i Slavo Mitro wycenili je jednak na VII+, IX, IX-; według nich droga jest miejscami mało logiczna, a trudności \"wciskane na siłę\").

Piotr Xięski potwierdza, że próby na drodze trwają, ale na razie pokrzyżowała je pogoda: - Trudno powiedzieć, czy po zejściu śniegu będzie wystarczająco sucho - mówi Tygodnikowi wiceprezes Polskiego Związku Alpinizmu. - Mamy nadzieję, że wspinaczkowy warun jeszcze się zdarzy w tym sezonie. O trudnościach i logice Wędrówki Piotr mówi tak: - Wyciąg szósty udało się zrobić czysto, dałbym mu tak ok. IX-, wyciąg siódmy jest niesamowity, myślę, że jest to IX+, prace trwają, właściwie trzyma nas jeden ruch, ale Lama jest dobrej myśli. Wyciąg ósmy jest trochę wciśnięty na siłę - trudno mi się wypowiedzieć jednoznacznie na temat jego trudności, bo ostatnio nie wystarczyło nam czasu i determinacji na poważniejsze próby. Co do logiki, to na razie jedyne zastrzeżenia mamy do wyciągu ósmego, ale nie znamy niektórych łatwych wyciągów w górnej części.

W ostatni weekend wspinacze podjęli kolejny rekonesans na Wędrówce. Jeśli tylko dadzą radę w tym sezonie zakończyć z powodzeniem swe próby, na pewno poinformujemy o tym w Tygodniku.

Przy pisaniu artykułu korzystałem przede wszystkim z tekstów Piotra Drożdża \"Klasyczne zdobycie Zerwy\" (\"Góry 1-2 i 9-10/2002) i przewodnika \"Kazalnica. Drogi zebrane\" Jana Żurawskiego

Łukasz Kosut