Ciemne ulice, zamknięte wieczorami stadiony, święta bez iluminacji. Gminy szukają oszczędności, gdzie mogą.

- W zeszłym roku płaciliśmy 40-70 groszy za kilowat (brutto), w 2023 r. ceny szacowane są na 2,5- 2,9 zł. Energia do tej pory kosztowała nas niecały milion, gdybyśmy teraz podpisali proponowaną nam umowę, musielibyśmy zapłacić pięć razy więcej w porównaniu do poprzedniego roku - mówi Marcin Kolasa, zastępca wójta w gminie Nowy Targ. Dlatego urząd  podpisał na razie umowę awaryjną z Tauronem z ceną 2,21 zł za kilowat. Trudna sytuacja dotyczy także ogrzewania szkół i innych gminnych obiektów. Szkół jest 20, ogrzewane są gazem, ekogroszkiem, pelletem i olejem opałowym. Opał zapewniony jest do końca tego roku. Co w przyszłym? - W pierwszym przetargu najtańszą propozycją, jaką otrzymaliśmy, była kwota 4,7 tys. zł za tonę ekogroszku, dlatego musieliśmy przetarg unieważnić - mówi Marcin Kolasa. Drugi przetarg przyniósł cenę 3,6 tys. zł za tonę. Umowa nie została jeszcze podpisana. - Priorytetem jest ogrzanie szkół i przedszkoli, dlatego niezależnie od ceny będziemy musieli go kupić. Z powodu cen opału na pewno nie będzie zdalnego nauczania - zapewnia wicewójt.

Gmina zaciska jednak pasa. Od 1 października rezygnuje z oświetlania nocnego ulic. Z ogrzewania będzie wyłączana część remiz, gdzie tylko jest to możliwe. Nie będzie już treningów wieczornych w klubach sportowych, by zaoszczędzić na nocnym oświetlaniu  stadionów.

Skarbnik pracuje nad budżetem na przyszły rok. Już wiadomo, że wzrost kosztów energii i opału na pewno odbije się na inwestycjach, które w przyszłym roku będą ograniczone. Marcin Kolasa dodaje, że gminy mają od państwa dostać rekompensatę w wysokości 40% poniesionych kosztów, ale w stosunku do roku 2021 i 2022, a to oznacza w rzeczywistości dopłatę ok. 20% rzeczywistych kosztów.

Na Spiszu nocą ciemno

- W budżecie trzeba znaleźć dobrych kilka milionów na zabezpieczenie podstawowych rzeczy - mówi o skutkach galopującej inflacji i wzrostu cen energii Jakub Jamróz, wójt gminy Łapsze Niżne. Tylko za energię gmina musi zapłacić 6-krotnie wyższe kwoty (w 2021 r. płacili 33 grosze za kWh, w tym - 1,24 zł). Gmina właśnie rozstrzygnęła przetarg na kolejny rok. W 2023 r. oświetlenie uliczne będzie kosztowało 1,7 zł za kilowat, prąd w obiektach kubaturowych - 1,9 zł. - Umowę podpisaliśmy z klauzulą, że jeśli ceny spadną, będziemy mogli tę umowę rozwiązać - tłumaczy wójt. Podobnie jak inni samorządowcy liczy, że sytuacja jest przejściowa.

Większość szkół i innych gminnych obiektów ogrzewana jest pelletem. - Rok temu za tonę płaciliśmy 1,4 tys. zł, w tym już 2,9 tys. zł - podkreśla Jakub Jamróz. Na przyszły rok jeszcze nie ogłosili przetargu. Zapytany o oszczędności wójt informuje, że nowością w tym obszarze dla mieszkańców będzie brak oświetlenia ulicznego nocą. - Paradoksalnie inwestycji będziemy mieć sporo , a to za sprawą dofinansowania z Polskiego Ładu, nasz wkład to tylko 5-10% - mówi wójt. Planowane są m.in. inwestycje drogowe, budowa hali sportowej we Frydmanie czy remont zespołu dworskiego w Falsztynie. - Liczymy bardzo na obiecane wsparcie rządowe - nie ukrywa Jakub Jamróz.    

W Czarnym Dunajcu bez dotacji

Wójt Czarnego Dunajca jest jednym z nielicznych, który twierdzi, że może spać w miarę spokojnie. - Jesteśmy zabezpieczeni pod każdym względem. Cenę za prąd w wysokości 40 groszy za kilowat mamy zapewnioną do końca 2023 r. dzięki podpisanej wcześniej umowie - mówi wójt Marcin Ratułowski. Dodaje, że w szkołach, które opalane są węglem, udało się kupić po osiem ton dla każdego obiektu po cenach bardzo atrakcyjnych, o połowę mniejszych niż są teraz na rynku. Także podpisana wcześniej umowa na gaz gwarantuje względny spokój. - W przyszłym roku najprawdopodobniej będzie potrzebny zakup węgla, ale jakie to będą koszty, zależy od zimy - mówi.

Mimo to i tu gminę czekają oszczędności. Nie będzie  w tym roku lodowiska. Wieczorne zajęcia na stadionie będą ograniczone. Mieszkańcy w przyszłym roku nie będą też mogli liczyć na gminne dotacje, tak jak było do tej pory, na przydomowe oczyszczalnie ścieków  czy wymianę kotłów grzewczych. Wiadomo też, że w okresie Bożego Narodzenia nie będzie świątecznych iluminacji na ulicach.  

Lodowiska w Kościelisku nie będzie

Gminy powiatu tatrzańskiego, przynajmniej o wzrost cen prądu nie muszą się na razie martwić. Dzięki podpisanej do końca 2023 r. umowie stawki pozostają bez zmian. Gorsza sytuacja jest z ogrzewaniem i pozostałymi kosztami.

W gminie Kościelisko wszystkie szkoły ogrzewane są olejem opałowym, a jego ceny wzrosły dwukrotnie. - Na pewno będzie stacjonarne nauczanie w szkołach, nie bierzemy możliwości przejścia na nauczanie zdalne. Nie chcemy, pewnie podobnie jak inne samorządy, oszczędzać na dzieciach - zapewnia Roman Krupa, wójt gminy Kościelisko.

Nie będzie też nocnych wyłączeń latarni ulicznych. - Przynajmniej na razie nie ma takiej konieczności. Kwestia bezpieczeństwa, zwłaszcza w okresie zimowym a także fakt, ze jesteśmy gminą turystyczną, nakazuje tutaj duża rozwagę i odpowiedzialność - tłumaczy wójt.

Władze rezygnują natomiast chociażby z lodowiska, które od tego sezonu miało działać w Kościelisku, z myślą o mieszkańcach i turystach. Zastanawiają się też nad rezygnacją ze świątecznej iluminacji. Nie wszystkie zaplanowane inwestycje znajdą się w budżecie na 2023 r. - To będzie budżet ostrożnościowy, rozwojowy, z pewną „korektą biegu”. Będzie kontynuacja rozpoczętych inwestycji i tych, na które pozyskaliśmy środki zewnętrzne, chociażby z Polskiego Ładu. Mniejsze inwestycje stoją pod znakiem zapytania - mówi Roman Krupa.

Sen z oczu samorządowcom spędza odśnieżanie. Wiadomo, że i tu ceny mogą wzrosnąć, a już wcześniej był to dla gmin poważny wydatek. Niektórzy biorą pod uwagę tylko odśnieżanie głównych dróg. - U nas otwarcie ofert dotyczących odśnieżanie nastąpi w najbliższych dniach. Ale konia z rzędem temu, kto jest w stanie w sposób nie budzący kontrowersji, odpowiedzieć, z odśnieżania których dróg mielibyśmy zrezygnować, a z których nie. Mam nadzieje, że u nas takie decyzje nie będą konieczne- mówi wójt Kościeliska. Martwi się też sytuacją przedsiębiorców, dla których to również bardzo trudny czas.

Beata Zalot