W cerkwiach słychać koliatki i szczedriwki - kolędy i pastorałki. W okresie świątecznym prawosławni śpiewają też Tropar i Kondak, formy muzyczne wykonywane najczęściej w świątyniach przez chór cerkiewny lub w domach.

Święta obchodzone przez chrześcijan obrządku wschodniego różnią się od katolickich. Boże Narodzenie zgodnie z kalendarzem juliańskim przypada 7 stycznia i należy do dwunastu tzw. Wielkich Świąt. Wigilia - nazywana Nawieczeriem - przypada na 6 stycznia i jest bardzo bogata w treści liturgiczne i nabożeństwa. W tym dniu rano - czego nie ma w Kościele zachodnim - w cerkwiach odprawia się nieszpory z liturgią św. Bazylego Wielkiego. W ramach tego nabożeństwa wierni wysłuchują - prócz innych fragmentów Biblii - 8 czytań ze Starego Testamentu. W wieczór wigilijny lub o świcie pierwszego dnia świątecznego kapłan sprawuje tzw. Wielką Kompletę, podczas której święci chleb, wino, pszenicę i olej.

*

Dziś pierwszy dzień Bożego Narodzenia. W Kościele wschodnim święta trwają 3 dni. Pierwszy poświęcony jest Bożemu Narodzeniu. Drugi pamięci przenajświętszej Bogurodzicy. Trzeci to dzień świętego Stefana (Szczepana), pierwszego męczennika, który przelał krew za chrześcijaństwo.

W okresie Bożego Narodzenia na środku cerkwi ustawiana jest ikona narodzenia Chrystusa. Wierni oddają cześć narodzonemu Chrystusowi, podchodzą do ikony i ją całują. Ikona Bożego Narodzenia jest przeciwieństwem wyobrażeń, do jakich przyzwyczailiśmy się w sztuce Zachodu. Na ikonie przedstawiona jest poszarpana skalista góra, która symbolizuje nieprzychylny świat. Grota, w której narodził się Chrystus, ma kształt grobu, kołyską jest sarkofag, a powijaki Dzieciątka przypominają płótna, spowijające zmarłego.

Ks. Jarosław Antosiuk, proboszcz parafii prawosławnej pw. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Krakowie, mówi o tradycji obchodzenia świąt Bożego Narodzenia. - W tradycji Kościoła prawosławnego Boże Narodzenie jest na drugim miejscu po święcie Paschy - tłumaczy.

*

W Polsce wyznawcy obrządku wschodniego to głównie członkowie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (prawosławie) i Kościoła Greckokatolickiego (obrządek bizantyjsko-ukraiński), ale są też mniejsze grupy, takie jak Wschodni Kościół Staroobrzędowy, który praktykuje obrządek starowierski, czy Kościół Katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego, a także Kościół Katolicki obrządku ormiańskiego, łącząc tradycje wschodnie z uznaniem papieża.

jof