Polacy przestają wychodzić z domów, omijają lotniska i boją się sąsiadów.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"137055"}

- Bardzo się boimy. Ja od lat pracuję tu na domkach (Serwis sprzątający – przy. Red.) - i nigdy nie miałam czasu, by postarać się o legalny pobyt. Wiza skończyła mi się już nawet nie pamiętam kiedy. Mąż ma podobną sytuację - opowiada Stasia, góralka rodem z jednej z podhalańskich wsi. Zgadza się na rozmowę mimo sprzeciwu męża. - Nie dziwcie się, ale odkąd to szaleństwo się tu zaczęło, żyjemy w strachu. A przecież mamy tu z dziećmi i wnukami całe życie. Nawet nie mielibyśmy gdzie i do kogo wrócić.

Deportują także Polaków

Jak informuje Teofil Bartoszewski, wiceminister spraw zagranicznych, liczba polskich obywateli zobligowanych do opuszczenia Stanów Zjednoczonych znacznie wzrosła. W 2024 roku było to 68 osób, w bieżącym już 130. O tym, w jaki sposób działają funkcjonariusze urzędu Celno-Imigracyjnego (ICE), formacji stworzonej przez Donalda Trumpa, można się przekonać z filmów, które od tygodni zalewają media społecznościowe. Na litość i współczucie nie ma co liczyć.

Strach

- Staramy się nie rzucać w oczy. Już tak często nie chodzimy do Domu Podhalan - mówi Stasia. - Nie możemy podróżować po Stanach, choć mamy rodzinę w innym stanie. Do lotniska nawet się nie zbliżamy. Słyszeliśmy, że kogoś zatrzymali na Midway - dodaje. (Midway to lokalne lotnisko - przy. red.) Sprawdzamy. Rzeczywiście, kontrole są prowadzone na lotniskach. Zazwyczaj sprawdzane jest prawo jazdy albo paszport. W USA prawo jazdy jest odpowiednikiem naszego dowodu osobistego. - Słyszałam, że sporo osób zatrzymano po donosach sąsiadów. Naprawdę jesteśmy w bardzo trudnej sytuacji - dodaje góralka.

Przypadki deportacji

Naszych rodaków za Wielką Wodą sparaliżował niedawno tekst w Dzienniku Związkowym, najstarszym chicagowskim dzienniku polonijnym. Opisuje on dramat rodziny Wojdanów. Deportacja rozdzieliła rodzinę z dwójką nieuleczalnie chorych synów. Oto fragment: „Federalne służby imigracyjne rozdzieliły rodzinę Wojdanów z Jefferson Park. 52-letni Mariusz Wojdan, mieszkający od 30 lat w USA z żoną i sześciorgiem dzieci, został aresztowany z bratem na początku listopada podczas pracy w Park Ridge. Nie chcąc spędzić tygodni w więzieniu w Teksasie jak kryminalista, podpisał dobrowolną deportację. W Chicago pozostała jego żona i dzieci, w tym dwaj synowie chorujący na rdzeniowy zanik mięśni. Po deportacji ojca i żywiciela rodziny Wojdanowie muszą zorganizować powrót do Polski oraz specjalną podróż dla ciężko chorych synów, dlatego zwracają się o pilną pomoc i wsparcie” - pisze „Dziennik Związkowy”. Redakcja dodaje, że rodzina żyła uczciwie, bez konfliktów z prawem, ciężko pracując i płacąc podatki, z nadzieją na legalizację pobytu. - Teraz muszą stawić czoła dramatycznej rzeczywistości. W piątkowy poranek 7 listopada nic nie zapowiadało wydarzeń, które całkowicie zmieniły ich życie - czytamy.

Prawo Trumpa

Departament Bezpieczeństwa Wewnętrznego USA podaje, że od końca stycznia wydalono ze Stanów Zjednoczonych ponad 2,5 mln obcokrajowców. Same deportacje objęły 605 tys. osób, reszta to dobrowolne wyjazdy cudzoziemców bez prawa pobytu. Wiceszef polskiego MSZ zaznacza, że USA nie mają obowiązku każdorazowo informować polskich służb konsularnych o deportacjach, ale muszą informować o zatrzymaniu obywateli RP. Według Bartoszewskiego polskie placówki dyplomatyczne na bieżąco monitorują sytuację Polaków objętych procedurą deportacyjną i udzielają im wsparcia zgodnie z przepisami polskimi, lokalnymi i międzynarodowymi.

Echem w amerykańskich mediach odbił się przypadek Iriny Sobierajskiej z Michigan. Telewizja WDIV Local 4 poinformowała, że pod koniec października Polka została deportowana mimo 20 lat pobytu w USA. Kobieta miała prawo do pracy, jednak przekroczenie terminu ważności wizy sprawiło, że uznano ją za nielegalną rezydentkę.

Górale w Ameryce komentują

Pani Zofia z Chicago, rodem z Czarnego Dunajca, prosi o zachowanie anonimowości. Choć nadal popiera prezydenturę Donalda Trumpa, nie podoba jej się skala brutalności ICE. - Osoby, które dziś żyją w strachu, trochę same są sobie winne. Zaniedbały swój status, mimo że przez lata były możliwości, by go uregulować. Z nielegalnym pobytem trzeba było coś zrobić. Były darmowe kursy języka angielskiego, nawet u nas w Domu Góralskim. Była szansa, a teraz będzie coraz gorzej - mówi.

O zaniedbaniach mówi też Wojciech Dorula, właściciel Radia „Na Góralską Nutę” w Chicago. - Gdy przyjechałem z Niemiec, od początku stawałem na głowie, by zalegalizować pobyt i nauczyć się języka. Niestety wiem, że wiele osób żyje tu latami i nic w tej sprawie nie zrobiło. To temat trudny, trochę tabu. Nawet w większym gronie się o tym nie mówi, by nikogo nie urazić i nie dzielić ludzi na lepszych i gorszych - podkreśla.

Ania Góral, również z Czarnego Dunajca, nigdy nie ukrywała, że Trump był jej kandydatem. Zdania nie zmienia, choć ma nadzieję, że przepisy zostaną zmodyfikowane. - Deportacje nie powinny dotyczyć ludzi, którzy od lat tu żyją i ciężko pracują i tu rozliczają się - mówi. Zwraca jednak uwagę na tych, którzy lekceważyli swój status. – Chcesz mieszkać w Ameryce, musisz nauczyć się języka i poznać tutejsze realia. Tymczasem wielu Polaków nadal żyje wyłącznie Polską. Sama, ku zdziwieniu wielu, kandydowała w Chicago na aldermana, czyli miejskiego radnego. - Wielu Polonusów, wsłuchanych w Radio Maryja i Telewizję Trwam, zupełnie nie interesowały nasze lokalne problemy ani amerykańska polityka - wspomina. Zdecydowanie popiera deportacje kryminalistów i osób notorycznie łamiących prawo. - Tego elementu trzeba się pozbyć. Skala jest zbyt wielka - dodaje stanowczo.

Sposób na ICE

Maciej Baran z Wietrznego Radia przyznaje, że nastroje w Chicago są ponure. - Zrobiło się gorąco, gdy okazało się, że łapanki nie dotyczą już tylko Latynosów - mówi. - Funkcjonariusze ICE coraz częściej korzystają z systemów identyfikujących numery rejestracyjne samochodów. W ten sposób łatwiej wyłapują osoby przebywające w USA nielegalnie. Dodaje jednak, że ludzie potrafią się mobilizować. Powstała aplikacja, dzięki której na mapie można zobaczyć, gdzie stoją patrole ICE. Kierowcy zaznaczają ich lokalizację, a informacja natychmiast trafia do innych. - To forma ostrzegania się nawzajem przed polowaniem na imigrantów - podsumowuje.

Jurek Jurecki