Na tygodnikowym kalendarzu na nowy rok, na tle Searsa, pojawił się jeden z najstarszych górali mieszkających w Chicago.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"7118"}

Jacek Toczek urodził się w Witowie 19 lat przed II wojną światową. Pochodzi z wielodzietnej rodziny, więc od najmłodszych lat pomagał w gazdowskiej robocie. Szybko też został nauczony juhaskiej roboty, kiedy skończył 10 lat, każde lato spędzał z bacami na hali. W czasie wojny ukrywał przed wywózką na roboty wysoko w górach, pasąc przy okazji owce.

Dzisiaj ma 89 lat, a z tamtych czasów pamięta spotkania z kurierami tatrzańskimi, partyzantami Ognia, a także, kiedy chodził z przemytem na Słowację z „hlinkowcami” księdza Tiso. Opowiadając o latach swojej młodości, mówi o prostym, góralskim życiu juhasa i mieszkańca podhalańskiej, zacofanej wtedy wsi.

Do USA wyjechał w 1964 roku na zaproszenie siostry, która w Stanach Zjednoczonych znalazła się niedługo po wojnie. W Polsce zostawił żonę z dwoma córkami, ale dzięki pomocy siostry szybko, bo po roku, ściągnął do USA swoją najbliższą rodzinę. Pracował w fabryce nici, później w rzeźni, a jeszcze później jako sprzątacz w biurowcach chicagowskiego downtown. W amerykańskim Związku Podhalan, jak mówi: – Działał, odkąd jego nogi stanęły na amerykańskiej ziemi”. Najpierw w kole Chochołów, później Odrowąż, Czarny Dunajec, a w 1973 był jednym z inicjatorów utworzenia koła nr 27 Witów. Znalazł się w pierwszym zarządzie koła na stanowisku wiceprezesai pełnił tę funkcję przez długie 23 lata. Był też kapelmistrzem witowiańskiej kapeli. Od początku działalności w ZPPA zasłynął z wyrobu oscypków. Namówił go do tego ówczesny prezes Związku Podhalan Józef Króżel, który też przywiózł mu z Wisconsin odpowiednie mleko. Jego oscypki były co prawda produkowane na bazie mleka krowiego, ale pan Jacek uważa, że smak oscypka zależy od umiejętności wyrobu, a nie rodzaju mleka. Zapewne wielu Podhalan pamięta go z „Góralskiego Domu” w Chicago, gdzie czasami częstował za darmo, a czasami sprzedawał swoje oscypki. Mówi też, że od początku lat 70. zapotrzebowanie na ten góralski wyrób w USA jest wciąż ogromne. – Ludzie zabijali się o moje oscypki, robione na różne uroczystości związkowe” – opowiada z dumą. – Często moje oscypki były jako „wygrywki” w loteriach fantowych, nie tylko na uroczystościach zarządu głównego, ale i poszczególnych kół. Miałem też zamówienia na przeróżne prywatne uroczystości, wesela, chrzciny, komunie. Oscypki wyrabiał jeszcze w 2008 roku, teraz już przestał, bo na amerykańskiej ziemi ma wielu naśladowców a i z Polski wszyscy je przywożą. Bywa jeszcze w Domu Podhalan na związkowych uroczystościach. Ale wiek ma swoje prawa, więc trochę rzadziej udziela się w Związku. Według niego z tych, których zna, najlepszym prezesem Związku Podhalan był Józef Króżel, bo wybudował nowy, wspaniały „Góralski”. Za dobrego prezesa, z powodu upiększenia tego domu, uważa też Henryka Mikołajczyka oraz Andrzeja Pitonia. Według niego prezes Związku Podhalan w Północnej Ameryce powinien był na etacie, bo wtedy można by dokładnego kontrolować jego działalność i reagować w przypadku stwierdzenia nadużycia czy niegospodarności.

Uważa, że Związek Podhalan miał i nadal ma ogromne możliwości pomagania nie tylko góralom w Chicago, ale całej Polonii. – Przydałby się nasz, góralski szpital. Mamy przecież już z naszej, podhalańskiej młodzieży wykształconych lekarzy – mogliby pomóc takim starym ludziom, jak ja, opiekując się nimi w chorobie w naszym, góralskim „hospitalu – na zakończenie rozmowy Jacek Toczek zdradza swój pomysł.

Miłosz Sowa