Wojenne egzekucje, czarownicy, zbójeckie skarby i niespotykane gdzie indziej stworzenia – chcesz doświadczyć przeżyć zahaczających o magię? Nie musisz jechać do Czarnej Afryki, ani uganiać się po Haiti za kapłanami voodoo. Wystarczy mieć szeroko otwarte oczy, wędrując z Turbacza na Jaworzynę Kamienicką w Gorcach.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"10040"}

Odcinek szlaku pomiędzy Turbaczem a jedną z bodaj piękniejszych gorczańskich polan – Jaworzyną Kamienicką turyści traktują zwykle jak drogę tranzytową, prowadzącą z najwyższego spiętrzenia pasma Gorców w Pieniny czy Beskid Wyspowy. Główny szlak beskidzki jest jednym z bardziej uczęszczanych.

W Gorcach to jednak wcale nie oznacza tłoku znanego z tatrzańskich „ceprostrad”. Warto więc 4-kilometrowej trasie poświęcić więcej uwagi. Pomoże w tym ścieżka edukacyjna wytyczona przez gospodarza malowniczego terenu: Gorczański Park Narodowy. Ścieżka doskonale oznakowana, w większości swego przebiega pokrywa się ze szlakiem czerwonym, choć niezupełnie. Pędząc główną gorczańską „magistralą”, ominiemy okazałe zabudowania niegdysiejszej „strągi”, wykorzystywanej w czasie niepogody jako schronienie dla owczych stad, a dziś mieszczącego ośrodek edukacyjny GPN. Niegdyś drewniana owczarnia cieszyła się sławą miejsca kultowego. Wszystko za sprawą gospodarza quasi-schroniska – słynnego nie tylko w Gorcach „Metysa”.

Strąga to jednak przede wszystkim pamiątka intensywnego owczarstwa, które w latach 90. w Gorcach niemal całkowicie zanikło. Owce powróciły pod Turbacz kilka lat temu, za sprawą bacy Krzysztofa Gacha z Nowego Targu, który wypasa swe stada właśnie na hali Wzorowej.

Czerwony szlak beskidzki nie doprowadzi nas też na Kiczorę, drugi co do wysokości szczyt Gorców, z którego rozpościera się niezapomniany widok na główne pasmo gorczańskie, a także pasmo Lubania, Pieniny, Beskid Sądecki. Szczęściarze odwiedzający Kiczorę mają sporą szansę zaobserwować chronione gatunki ptaków, między innymi: czarnego bociana czy też niezwykle rzadkiego głuszca i cietrzewia. Na początku lat 90. rejon Kiczory wybrał na założenie swej gawry niedźwiedź. Podążając ścieżką edukacyjną, warto na dłużej przystanąć na polanie Gabrowskiej. Właśnie ta górska łąka była świadkiem tragicznych wydarzeń roku 1943.

Pod Turbaczem działała wówczas grupa partyzancka Józefa Kurasia „Orła”. Niemcy, chcąc rozbić ugrupowanie, wysłali na przeszpiegi w góry dwójkę granatowych policjantów przebranych za turystów. Spisek odkryła kierowniczka schroniska na Turbaczu i dała znać partyzantom. Podczas urządzonej zasadzki właśnie na polanie Gabrowskiej partyzanci Ognia zabili obydwu konfidentów. Niemcy odnaleźli ich ciała wiele miesięcy później. W odwecie spalili rodzinny dom partyzanckiego przywódcy i wymordowali jego rodzinę. Niedługo potem Józef Kuraś zmienił pseudonim na „Ogień” i rozpoczął bezprecedensową walkę z okupantami: najpierw niemieckim, a po formalnym zakończeniu wojny – sowieckim.

Niewątpliwie na miano jednego z najciekawszych i prawdziwie „magicznych” miejsc w Gorcach zasługuje ostatni punkt ścieżki edukacyjnych – urokliwa polana Jaworzyna Kamienicka ze słynną Bulandową Kapliczką. Fotografie niepozornego czworokątnego obiektu zdobią okładki niemal wszystkich przewodników po Gorcach. Kapliczkę ufundował w pierwszych latach XX wieku Tomasz Chlipała „Bulanda”, baca ze Szczawy, podejrzewany o igranie z samym diabłem słynny gorczański czarownik i uzdrowiciel. Według legendy, w fundamentach kapliczki Bulanda miał ukryć nieprzebrane skarby. W pobliżu Jaworzyny Kamienickiej znajduje się wejście do największej gorczańskiej jaskini – Zbójeckiej Jamy. Jaskinię mieli wykorzystywać jako swoją kryjówkę prawdziwi zbójnicy.

Marek Kalinowski