Był płacz nauczycielek, krzyki, emocjonalne przyznawanie się do winy, a wreszcie decyzja.

Tak wyglądał pierwszy dzień po oficjalnym rozpoczęciu roku szkolnego w katolickiej szkole w Starem Bystrem Na Skałce. Korytarz niewielkiej szkoły wypełnił się do ostatniego wolnego miejsca. Przyszli głównie rodzice, ale także wielu nauczycieli - w większości byłych. Ten rok z dawnej kadry zaczęła jedynie trójka z całego grona. Naprzeciw zasiedli szefowie Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich, które prowadzi szkołę od dwudziestu lat. Przejęło ją, gdy gmina chciała ją zamknąć. Wkrótce dowiedzieli się, jaka jest przyczyna tak wielkiej rotacji kadr w katolickiej szkole. Wcześniej wszyscy musieli się jednak pomodlić. Wiadomo - jak to w szkole katolickiej.

Nie wytrzymali

- Chcieliśmy zostać wysłuchani, nigdy w tej szkole nie działy się tak złe rzeczy jak w ostatnich latach - rozpoczęła spotkanie Krystyna Strama, przewodnicząca rady rodziców. I zaczęła wymieniać listę zarzutów wobec dyrektorki Krystyny Rychtarczyk-Szczypty, która prowadzi szkołę od dziewięciu lat. Zaczynając od mobbingu, poprzez fikcyjne zatrudnianie męża i córki, nieprawidłowości finansowe w rozliczaniu wycieczek czy wydawaniu obiadów - lista zarzutów powiększała się podczas burzliwego, trwającego niemal cztery godziny spotkania.

Jednak dopiero wypowiedzi samych nauczycielek pozwoliły sobie uzmysłowić skalę psychicznego nękania, jakie miało panować w placówce. Aneta od zaledwie kilku dni była nauczycielką drugiej klasy. Rozpoczęła od przekonywania, że nie zostawiła dzieci i nie odeszła ze szkoły do "lepszej pracy". - Chciałam mieć umowę o pracę na czas nieokreślony, bo to już miała być trzecia umowa. Do końca sierpnia nie wiedziałam, czy w ogóle zostanie podpisana - mówi drżącym głosem zapewniając, że nadal czuje się związana ze szkołą i chętnie wróciłaby do dzieci.

Halina odeszła z pracy po 29 latach, z których 20 przepracowała w tej placówce. Jako powód wskazała niesprawiedliwe traktowanie. Będąc matematyczką z wykształcenia, dostawała do prowadzenia lekcje z przyrody i opiekę nad świetlicą. Nie dostawała zastępstw, gdy miała okienko, jak inni, ale musiała brać dodatkowe klasy do prowadzenia, gdy miała swoje zajęcia. Wspomina sytuację, gdy miała pod opieką trzy klasy na raz, czyli ponad połowę uczniów szkoły. W tym samym czasie za ścianą trwała lekcja prowadzona dla piątki uczniów. Nawet w najgorszym momencie pandemii, gdy wszyscy siedzieli w domach, ona musiała przychodzić do szkoły, by w zimnej sali na polecenie dyrektorki oprawiać książki w bibliotece. Wtedy do szkoły nie przychodził nawet konserwator, prywatnie mąż dyrektorki. Ten zresztą - zdaniem świadków - był rzadkim gościem w miejscu pracy. Wyjaśnieniem nieprawidłowości w tej kwestii zajęła się Państwowa Inspekcja Pracy.

Halina odeszła do innej szkoły, gdzie dostała etat i uczy matematyki.

- To była sytuacja podbramkowa. Powiedziała mi pani, że jeśli nie zgodzę się, że będzie pracować tylko przez trzy dni to odchodzi - broni się dyrektorka.

Nauczycielka przypomina, że miała wówczas dodatkowe dziesięć godzin w innej szkole i każdy dyrektor w takiej sytuacji idzie na rękę. Po zwolnieniu się - została z tymi dziesięcioma godzinami i niepewnością, co dalej... 

Anna nie potrafi powstrzymać łez, mimo że sala jest pełna rodziców. Opowiada o swoim dramacie jako młodej nauczycielki. Przypomina historię, gdy nie chciała podnieść oceny uczniowi, który na to nie zasługiwał. Gdy przyszedł rodzic z awanturą, dyrektorka zostawiła ich samych mówiąc: wyjaśnijcie sobie to między sobą. - Zostawiła mnie samą, młodą nauczycielkę, nie dając żadnego wsparcia - wybucha. I opowiada, jak będąc w ciąży, gdy zagrożone było życie jej dziecka, została przy wszystkich nauczycielach upokorzona słowami: "Skoro się pani uśmiecha to chyba nie jest taka chora" - słowa przełożonej w innej sytuacji można by odebrać jako żart, tak też próbuje się bronić dyrektorka. Jednak nie w sytuacji, gdy walczy się o życie dziecka. - Nawet nie wiedziałam, że ma pani o to do mnie żal - dziwi się.

Donos w donos, którego nie było

Inna nauczycielka przyznaje, że stanowili bardzo zgrany zespół, jednak w ciągu minionych dwóch lat zaczęła się praktycznie eliminacja kolejnych nauczycieli ze szkoły.

Pojawiły się oskarżenia o donosy do kuratorium. Dyrektorka się żaliła i nakłaniała innych nauczycieli do pisania pism w jej obronie. Atmosfera w pokoju nauczycielskim stawała się coraz trudniejsza do wytrzymania. Podczas poniedziałkowego zebrania, gdy jedna nauczycielka przekonywała, że żadnych donosów do kuratorium nie pisała, druga przyznawała, że pod naciskiem dyrektorki pisała pismo w jej obronie. 

Był też zarzut o przygotowanie prac plastycznych za młodszą córkę dyrektorki. Wypłynęła na jaw sprawa, w której mówili wszyscy od dawna. Rysunki tworzyła za uczennicę... nauczycielka plastyki. W poniedziałek przy wszystkich potwierdziła to przyznając, że było to polecenie służbowe, które otrzymała od dyrektorki. Bała się przeciwstawić widząc, co się w szkole dzieje.

Po blisko czterech godzinach wsłuchiwania się w relacje świadków Maria Chodkiewicz, prezes SPSK, wygłosiła formułkę, która została przyjęta owacyjnie przez salę: "zawieszam w obowiązkach dyrektora do czasu wyjaśnienia sprawy".

fig

* Imiona nauczycielek na ich prośbę zostały zmienione.