W nowotarskim ratuszu podsumowano program edukacyjno-naukowy „Zaginiony Legion Piłsudskiego. Kwatera Wojenna z lat 1914-1923 w Nowym Targu”.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"44299"}

Przypomnijmy, projekt, który otrzymał dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, miał na celu przywrócenie pamięci o żołnierzach pochowanych na nowotarskim cmentarzu. Jak wykazały bowiem badania archiwalne - prowadzone od kilka lat przez Roberta Kowalskiego, historyka i kierownika Muzeum Podhalańskiego - na cmentarzu w Nowym Targu w bezimiennych dziś grobach spoczywa blisko 300 żołnierzy zmarłych w czasie I wojny światowej oraz w okresie walk o granice państwa wskrzeszonego po 123 latach zaborów.

Obok siebie spoczywają zatem żołnierze Legionów Polskich i odrodzonego Wojska Polskiego, ale także Armii Cesarstwa Austro-Węgierskiego, Cesarstwa Niemieckiego i Cesarstwa Rosyjskiego. W ziemi nowotarskiego spoczęli żołnierze różnej narodowości: Austriacy, Niemcy, Węgrzy, Czesi, Rosjanie, Ukraińcy, Bośniacy, tudzież różnych religii: katolicy, prawosławni, grekokatolicy czyi muzułmanie. 

- Jak się niestety okazuje, żaden z nich nie ma na swojej mogile imiennej tabliczki, a świadomość mieszkańców miasta o tym, że są tutaj pochowani, zupełnie nie istnieje. Dlatego też zdecydowano się po pierwsze przywrócić pamięć o tych żołnierzach za pośrednictwem działań edukacyjnych skierowanych do młodzieży podhalańskich szkół jak też opracować i udostępnić w internecie dane na temat tych żołnierzy - mówi Robert Kowalski. - Nadrzędnym jednak celem była decyzja w sprawie opracowania koncepcji architektonicznej oraz projektu zagospodarowania pozostałości po kwaterze wojennej, w której owi żołnierze spoczywają. Przygotowana przez zespół architektów, konserwatorów i historyków dokumentacja techniczno-konserwatorska oraz projekt zagospodarowania terenu zostały zaprezentowane podczas podsumowującego program spotkania. Upamiętnienie wszystkich zmarłych i spoczywających na Cmentarzu Wojennym nr 346, jest hołdem złożonym wszystkim tym, którzy miejsce swojego wiecznego spoczynku znaleźli w Nowym Targu, mieście oddalonym niejednokrotnie setki kilometrów od ich domów rodzinnych. Tym bardziej jest to istotne, bowiem podczas badań naukowych udało się zrekonstruować niemal pełną listę żołnierzy, znamy zatem ich z imienia i nazwiska, w wielu przypadkach także datę i miejsce urodzenia.

W pierwszej części spotkania Kowalski szczegółowo omówił założenia programu oraz przebieg jego realizacji. Składał się on zasadniczo z dwóch pakietów: edukacyjnego i naukowego. Na pierwszy złożyły się takie przedsięwzięcia jak konkurs fotograficzny i plastyczny, zakończony wystawą prac laureatów, cykl trzech wykładów historycznych i podsumowujący test historyczny, spacer po mieście i cmentarzu ze szczególnym uwzględnieniem kwatery wojennej oraz warsztaty edukacyjne i lekcje muzealne. W ramach drugiego pakietu, przeprowadzono kwerendy archiwalne, uporządkowano, zabezpieczono i zdigitalizowano materiały historyczne, opracowano i udostępniono w internecie bazę danych o zmarłych i pochowanych żołnierzach, przygotowano publikację oraz dokumentację techniczno-konserwatorską kwatery z lat 1914-1923. 

Po prezentacji wręczono podziękowania i nagrody nauczycielom biorących udział w projekcie: Iwonie Pawłowskiej (II LO im. Świętej Jadwigi Królowej w Nowym Targu), Januszowi Horoszce, Renacie Misiur, Małgorzacie Arendrarczyk (Zespół Szkół Technicznych i Placówek im. Stanisława Staszica w Nowym Targu), Elżbiecie Bogaczyk, Krzysztofowi Żebrowskiemu, Marii Giełczyńskiej (Zespół Szkół nr 1 im. Władysława Orkana w Nowym Targu), Krzysztofowi Tenkielowi (Prywatne Liceum Ogólnokształcące dla Młodzieży w Nowym Targu), Piotrowi Stopiakowi (Centrum Kształcenia i Wychowania OHP - filia Jabłonka), oraz szkołom za współpracę przy realizacji programu. 

W przerwie spotkania wystąpiła Iwona Jarząbek - młoda skrzypaczka, uczennica klasy skrzypiec Karoliny Bartcz z Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w Nowym Targu.

W drugiej części spotkania odbyła prezentacja projektu architektonicznego oraz dokumentacji techniczno-konserwatorskiej „Kwatery Wojennej z lat 1914-1923 w Nowym Targu”. Po wstępie historycznym przygotowanym przez Roberta Kowalskiego, przybliżającym okoliczności powstania kwatery, zakres i przebieg badań naukowych zmierzających do opracowania listy zmarłych w nowotarskich szpitalach i pochowanych w kwaterze żołnierzy, skupiono się na prezentacji projektu zagospodarowania kwatery. Szczegółowo założenia projektu przedstawili: Jan Chodorowicz konserwator zabytków oraz inż. arch. Andrzej Gacek - główny projektant kwatery. Pokazano też wizualizację nowego pomnika, który zlokalizowany zostanie w ostatniej zachowanej część dawnej kwatery wojennej. 

Na zakończenia spotkania odbył się kolejny niezwykły tego wieczoru występ uczennicy Państwowej Szkoły Muzycznej w Nowym Targu - na fortepianie zagrała Oliwia Polak.

oprac. pd