Od 16 czerwca, po otwarciu szlaków tatrzańskich w wyższych partiach Tatr Słowackich, turyści mogą korzystać z kilku przejść przez Tatry, co wynika z przynależności obu państw – Słowacji i Polski do strefy Schengen. Dotyczy to Tatr Zachodnich, gdyż w Tatrach Wysokich prawie nic się nie zmieniło.

Rozpoczął się okres urlopowo-wakacyjny. Można przypuszczać, że w ciągu tych dwóch letnich miesięcy ruch na szlakach turystycznych w Tatrach będzie duży, zwłaszcza w sierpniu. Najwięcej turystów, jak zwykle, odwiedza Morskie Oko i Dolinę Kościeliską. Bywały dni, głównie w czasie dłuższych weekendów, że od Palenicy Białczańskiej do Morskiego Oka wędrowały tłumy, a wycieczka w takich warunkach nie należała do przyjemności. Jak na razie, TPN nie ogranicza liczby wchodzących na teren parku turystów.

W tym roku zarysowała się możliwość odciążenia Tatr Polskich poprzez zwiększenie zainteresowania się naszych turystów i urlopowiczów Tatrami Słowackimi. Umożliwiają to obowiązujące w strefie Schengen przepisy, w myśl których każdy obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej ma prawo do swobodnego przekraczania granicy państw strefy Schengen. Tak jest również w przypadku Słowacji i Polski. Jednak na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody, występujących po obu stronach granicy, obowiązują pewne ograniczenia. Nie można przekraczać granicy w każdym miejscu, tylko tam, gdzie stykają się szlaki turystyczne polskie i słowackie, o ile dany szlak nie został okresowo zamknięty. Zdarzyły się dwa przypadki nie respektowania tego ustalenia przed 16 czerwca.

Słowackie Tatry Zachodnie

W Tatrach Wysokich praktycznie nic się nie zmieniło. Jedynym miejscem, gdzie spotykają się szlaki od polskiej i słowackiej strony, są Rysy. Przez ten szczyt można było przechodzić na drugą stronę granicy już od 2000 roku, a kontrole dokumentów przez straż graniczną były pełnione wyrywkowo. Wiadomo, że wejście na ten najwyższy w Polsce szczyt od strony północnej nie jest łatwe i wymaga dobrej kondycji fizycznej, dlatego przejście na Rysach jest wykorzystywane głównie przez turystów sprawnych, posiadających już pewne doświadczenie górskie. Innych miejsc, gdzie można by legalnie przekraczać granicę w Tatrach Wysokich, nie ma, gdyż istniejące jeszcze w okresie powojennym szlaki na Wrota Chałubińskiego. Gładką Przełęcz i Liliowe zostały skasowane.

Pozostały Tatry Zachodnie. Przed tegorocznym sezonem letnim TANAP zamknął dwa szlaki w tym rejonie: z Doliny Cichej przez Dolinę Tomanową Liptowską na Przełęcz Tomanową oraz z Przełęczy Umarłej przez Juraniową Przełęcz i Bobrowiec do Przełęczy Bobrowieckiej. Jak twierdzą pracownicy šL TANAP, zostało to podyktowane względami ochrony przyrody – ochroną ważnych biotopów, dużych drapieżników a także obawą przed dużym wzrostem ruchu turystycznego w tych rejonach.

Szlak z Suchej Przełęczy do Doliny Cichej nie został zamknięty, gdyż z powodu zamknięcia dojścia do Tomanowej Przełęczy nie będzie wielu chętnych, by zejść na dno długiej Doliny Cichej, a potem maszerować nią wiele kilometrów aż do Podbańskiej, skąd trudno jest się wydostać, bo autobusy rzadko kursują. Następne przejścia są możliwe na grani głównej, na odcinku od Błyszcza po Wołowiec. Żeby jednak wejść na Liptowską Grań, trzeba pokonać ponad tysiąc metrów deniwelacji, a więc są to również trasy dla turystów o dobrej kondycji. Po osiągnięciu grani będzie można wejść nie tylko na najwyższy szczyt Tatr Zachodnich – Bystrą, ale również na takie atrakcyjne szczyty, jak Raczkowa Czuba, Grań Otargańców, Rohacz Ostry, Rohacz Płaczliwy i Baraniec. Dotąd były one dostępne tylko od południowej strony Tatr, co stanowiło problem zwłaszcza komunikacyjny. Przechodząc przez główną grań tatrzańską w dozwolonych miejscach, można będzie również dotrzeć łatwiej do dolin: Kamienistej, Raczkowej, Jamnickiej, Żarskiej i Rohackiej.

Pozostają jeszcze przejścia w grani ograniczającej Dolinę Chochołowską od zachodu. Z Rakonia jest zejście przez Zabrat do Doliny Rohackiej lub Doliny Łatanej, z Grzesia do dolin: Łatanej lub Zuberskiej. TPN doprowadził ostatnio szlak turystyczny na krótkim odcinku od żółtego szlaku prowadzącego na Grzesia do Przełęczy Bobrowieckiej, zatem można zejść Doliną Bobrowiecką do Orawic. Dzięki tym przejściom przybliżyły się nam Słowackie Tatry Zachodnie, w których ruch turystyczny jest dużo mniejszy, niż w Słowackich Tatrach Wysokich. Poza obszarem TPN i TANAP, w których występuje 3., 4. i 5. stopień ochrony przyrody, na pozostałych przyległych terenach granicę polsko-słowacką można przekraczać w każdym miejscu. Dokumentem niezbędnym do poruszania się w ramach strefy Schengen jest ważny paszport lub dowód osobisty. Dotyczy to również dzieci. Nie wystarczą legitymacje – szkolna ani studencka.

Tatry Słowackie otwarte

W tym sezonie zimowo-wiosennym szlaki w Tatrach Słowackich powyżej Magistrali Tatrzańskiej i schronisk były zamknięte od 1 listopada do 15 czerwca i tak jest już od wielu lat. Być może, że zarządzenie to zostanie zmienione, bo u naszych sąsiadów pojawiają się głosy, by również ich Tatry były w okresie zimowym dostępne. Na terenie Tatr Słowackich jest 675 km szlaków turystycznych, a na terenie TPN –  około 280 km, ale trzeba pamiętać, że obszar naszych Tatr stanowi tylko 22% obszaru całych Tatr. Do tegorocznego sezonu letniego, którego oficjalne otwarcie nastąpiło 15 czerwca, Słowacy przygotowali się starannie. Usunęli ostatnie z powalonych przez huragan w 2004 roku drzew, leżących na szlakach, i uprzystępnili wszystkie szlaki. Zamknięta jest tylko do końca sierpnia droga asfaltowa od przystanku kolejki elektrycznej do Popradzkiego Stawu, ale turyści będą mogli tam dojść niebiesko wyznakowanym szlakiem do połączenia z zielonym pod Drygantem i nim dalej do schroniska przy Popradzkim Stawie.

Naprawionych zostało 106 mostków i kładek przez potoki i wykonano 58 nowych oraz 14 kilometrów nowych poręczy. Wybudowano ponad 20 zadaszonych miejsc odpoczynku. Ulepszono i wyrównano nawierzchnie niektórych dróg wkraczających w Tatry, umożliwiając dojazd do tych miejsc osobom na wózkach inwalidzkich, a także maluchom na wózkach dziecięcych. Można więc dojechać do Rainerowej chaty, do ekspozycji geologicznej na Polanie pod Muraniem w Dolinie Jaworowej, z Łysej Polany do Polany Białej Wody oraz drogami do Doliny Cichej, Bobrowieckiej i Rohackiej aż po Tatliakovom chate. Przybyły ostatnio dwa nowe szlaki dydaktyczne: ze Zwierówki do szpitalika partyzanckiego na stokach Brestowej oraz z Doliny Jaworowej przez Zadnie Koperszady na Przełęcz pod Kopą Bielską. W sumie obecnie na terenie TANAP-u jest ich osiem.

Na terenie TANAP można uprawiać wspinaczkę, z wyjątkiem ośmiu wyłączonych dla taternictwa obszarów. Wyznaczone są też cztery miejsca startowe dla lotniarzy i paralotniarzy oraz 22 trasy rowerowe. Przy wejściach na teren TANAP nie są pobierane opłaty. Wyjątek stanowi Symboliczny Cmentarz pod Osterwą, gdzie płaci się za wstęp 20 koron. Opłata w takiej samej wysokości pobierana jest również w Dolinie Monkowej, przy wejściu na jednokierunkowy szlak dydaktyczny na Szeroką Przełęcz Bielską.

Poza szlakiem tylko z uprawnionym przewodnikiem

Po szlakach turystycznych na terenie TANAP mogą prowadzić wycieczki przewodnicy tatrzańscy, w tym również z uprawnieniami polskimi, jednak posiadanie przewodnika nie jest obowiązkiem, a jedynie zaleceniem, głównie w przypadku oprowadzania dzieci i młodzieży. Na tatrzańskie szczyty i przełęcze, na które nie wiodą szlaki turystyczne, mogą prowadzić klientów tylko przewodnicy wysokogórscy ze Spoloku Horskych Vodcov (SHV SR) oraz z Polskiego Stowarzyszenia Przewodników Wysokogórskich (PSPW), posiadający uprawnienia międzynarodowe UIAGM. Licencję taką posiada kilkunastu przewodników z Zakopanego. Największym powodzeniem cieszą się wejścia na Gerlach, Wysoką, Lodowy, Łomnicę, a także tury wspinaczkowe.

W najbliższych numerach TP będziemy zamieszczać opisy wyznakowanych szlaków dydaktycznych na terenie Tatr Słowackich.

Apoloniusz Rajwa