„Martwym na pamiątkę, żywym ku przestrodze” – to motto tego miejsca, istniejącego już ponad 70 lat i upamiętniającego tych, co zginęli w Tatrach – tak rozpoczął tegoroczną uroczystość wspominkową na Symbolicznym Cmentarzu pod Osterwą Marian Šturcel, zastępca dyrektora ŠL TANAP.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"2452"}

W ostatnią sobotę października, gdyż taka jest tradycja, u stóp ściany Galerii Osterwy, w limbowo-kosówkowym gaju, zgromadzili się przy kapliczce miłośnicy Tatr, by uczestniczyć w „pietnej wspomince”, uczcić pamięć tych, co w tym roku z Tatr już nie powrócili, którzy za swoją miłość do gór zapłacili najwyższą cenę, jaką jest życie. W tym roku było ich w słowackich Tatrach Wysokich 12, a w Tatrach Polskich – 9.

Na Symbolicznym Cmentarzu pod Osterwą z roku na rok przybywa tablic. Od ubiegłego spotkania jest ich o osiem więcej, w sumie 298, na których upamiętniono 434 osoby. Nie wszyscy zginęli w Tatrach, niektórzy w innych górach świata. Wśród dużych głazów granitowych, na których umocowane są tabliczki, stoją piękne drewniane krzyże, wyrzeźbione przez ludowych artystów z Detvy. Spośród 77 aż 47  stoi tam od założenia cmentarza, a tylko 30 nowych postawiono kilka lat temu. Przy dwóch ścieżkach, doprowadzających na cmentarz, widoczne są z dala dwa wysokie krzyże – jeden 70-letni, a drugi, od strony Popradzkiego Stawu, ma dopiero 3 lata. Ufundował go Jozef Krnač z rodziną. Od 1970 roku cmentarz jest wpisany do Rejestru Zabytków Słowacji, a w ubiegłym roku zaczęto czynić starania o nominację do rejestru Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

***

Od schroniska przy Popradzkim Stawie ruszył pochód w stronę „cintorina”. Na czele, z wieńcami, przedstawiciele šL TANAP i ratowników ochotników z THS, Ján Mokoš – burmistrz miasta Vysoké Tatry, dalej przewodnicy tatrzańscy z Zakopanego, od „Sieczków” z Krakowa, górscy przewodnicy UIMLA oraz taternicy i liczni miłośnicy gór. U wylotu Doliny Złomisk czekała muzyka góralska z Murzasichla i Kościeliska, która uświetniła uroczystość pod Osterwą wierchowymi nutami. Ceremonia od lat rozpoczyna się tak samo. Ludovit Kohut recytował nastrojowy wiersz przy wtórze melodii granej na fujarze. Spotkanie wspominkowe prowadził Marian šturcel, wiceprzewodniczący Kuratorium Cmentarza. Gościem specjalnym tych uroczystości była Viera Fišková-Szmidová, córka Václava Fiška, przedwojennego najemcy Chaty przy Popradzkim Stawie, który współfinansował i pomagał w pracach przy zakładaniu cmentarza.
O
wypadkach śmiertelnych, jakie wydarzyły się w ostatnim roku po słowackiej stronie Tatr Wysokich, mówił Jaroslav švorc, przewodniczący Ratowników Ochotników THS, a listę ofiar w Tatrach Polskich odczytał Adam Marasek z TOPR. Wśród wymienionych 21 osób było 13 Polaków, 5 Słowaków i 3 Czechów. Najwięcej, bo aż 8, było wypadków turystycznych spowodowanych upadkiem z terenie eksponowanym, w tym dwa upadki do Wodospadów Zimnej Wody, 4. osoby zmarły na zawał serca, a 2. na skutek wychłodzenia organizmu. Dwie osoby zginęły na skutek śmierci samobójczej, jedna poniosła śmierć w lawinie śnieżnej. Zginął też snowboardzista, zjeżdżający stromym żlebem, a w Dolinie Kieżmarskiej zmarł z niewiadomych przyczyn turysta słowacki. W tym okresie wydarzyły się tylko dwa śmiertelne wypadki taternickie – na Małym Kieżmarskim Szczycie i na Filarze Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego.

Jaro švorc przypomniał również dwie przypadające w tym roku smutne rocznice. Dziesięć lat temu zginął w czasie szkolenia na lodospadzie zawodowy ratownik HZS Lubomir Jurský, a 50 lat temu z Łomnickiej Przełęczy zeszła duża lawina śnieżna, która porwała narciarzy. Zginęło w niej wtedy 4 reprezentantów Czechosłowacji w narciarstwie alpejskim w wieku od 12 do 18 lat. Kilku z tych, którzy wtedy przeżyli, przybyło teraz na „cintorin”, by umieścić na nim tabliczkę, upamiętniająca ofiary tamtej tragedii.

Po oficjalnej części została odprawiona Msza św., którą koncelebrowało pięciu księży, w tym dwóch ze Spiskiej Kapituły, jeden z Vrbova – duszpasterz słowackich skautów oraz ks. Albert Wołkiewicz pracujący w Krakowie, a pochodzący z Poronina. Przypomniał on o 30. rocznicy powołania na Stolicę Apostolską ks. kardynała Karola Wojtyły, który kochał Tatry i wiele po nich wędrował – również po słowackiej stronie. Uczestniczący w uroczystościach ratownicy TOPR i przewodnicy zapalili znicze przy tablicach Klimka Bachledy i ratowników TOPR, którzy ponieśli śmierć w Tatrach w czasie pełnienia służby ratowniczej.

Apoloniusz Rajwa