2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

Reklama

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • USŁUGI | budowlane
    Usługi budowlane na terenie Podhala. Wykonam: chodniki, podjazdy, kanalizację, gabiony lub inne prace ziemne. 505021357
    Tel.: 505021357
    E-mail: staszel.anna@gmail.com
  • POŻYCZKI
    JUŻ WIOSENNA PROMOCJA !!! BANK NIE CHCE UDZIELIĆ CI KREDYTU ? POŻYCZKA NA DOWÓD, MINIMUM FORMALNOŚCI, BEZ ZAŚWIADCZEŃ I NAWET DO 25 000 ZŁ. ZADZWOŃ T- 18 542 40 56.
  • PRACA | dam
    Restauracja Regionalna w Zakopanem zatrudni KELNERA. 604 450 060
  • POŻYCZKI
    KREDYT KREDYT DLA FIRM TAKŻE DLA RYCZAŁTOWCÓW. ZADZWOŃ DO DORADCY T-694 567 002.
  • PRACA | dam
    Przyjmę pracownika do zakł. kuśnierskiego
    Tel.: 888267329
  • PRACA | dam
    Zatrudnię SPRZĄTACZKĘ (rencistkę) z rzetelnym podejściem. Praca w Nowym Targu , ul. Ludźmierska na 1/2 lub 1/3 etatu w godzinach 15-20. 606 123 437.
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ DO PRACY BUFETOWĄ, DO BARU W ZAKOPANEM. Praca stała, bardzo dobre wynagrodzenie.
    Tel.: 502 271 486
  • PRACA | dam
    Praca stała Zakopane Kierowca Magazynier Zakopane
    Tel.: 694-763-155
    E-mail: pracapodhalee@gmail.com
  • USŁUGI | budowlane
    POKRYCIA DACHOWE, RYNNY, OBRÓBKI, PODBITKI, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, FASADY, OCIEPLENIA, KOMINY, MONTAŻ OKIEN DACHOWYCH. 531 001 608.
  • PRACA | dam
    HOTEL *** w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni na stałe pracownika recepcji. Elastyczny grafik pracy, stabilne warunki zatrudnienia.
    Tel.: 506093576
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Szukam do wynajęcia/ wydzierżawienia pensjonatu, apartamentów
    Tel.: 660337657
  • PRACA | dam
    SPRZEDAWCĘ I PRACOWNIKA DO PIELĘGNACJI ROŚLIN. CZARNY DUNAJEC, e-mail: s.lapka@gros24.pl
  • PRACA | dam
    SPRZEDAWCĘ DO SKLEPU AGD RTV ZAKOPANE. e-mail: s.lapka@gros24.pl
  • PRACA | dam
    PRACOWNIKA BIUROWEGO ZAKOPANE, cały etat. Mile widziane doświadczenie i znajomość programu Optima. e-mail: s.lapka@gros24.pl
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: POMOC KELNERSKĄ weekendy, święta, wakacje (z możliwością noclegu). 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: KELNERKĘ, praca stała z możliwością noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    HOTEL *** w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni na stałe kucharza zmianowego, pomoc kuchenną. Elastyczny grafik pracy, stabilne warunki zatrudnienia.
    Tel.: 784056441
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    Restauracja Przy KominQ Zakopane
    Tel.: +48 500 352 220
    WWW: https://www.goldhotel.eu/restauracja
  • USŁUGI | budowlane
    W sprzedaży ziemia ogrodowa przesiewana, do ogródków przydomowych i na trawniki.
    Tel.: 605061314
    E-mail: tomaszsledz80@gmail.com
  • USŁUGI | budowlane
    Wyburzenia, rozbiórki budynków, kruszenie gruzu budowlanego.
    Tel.: 605061314
    E-mail: tomaszsledz80@gmail.com
  • PRACA | dam
    Przedsiębiorstwo budowlane zatrudni pracowników w zawodzie:malarz, murarz, cieśla, zbrojarz, pomocnik budowlany, operator koparki.
    Tel.: 602629623
  • USŁUGI | budowlane
    DOCIEPLENIA.
    Tel.: 509596074
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki Maszynowe, Wykończenia wnętrz
    Tel.: Tel: 516 175 182
  • ZDROWIE I URODA
    MAREK HANDZLIK - SPECJALISTA UROLOG. USG układu moczowego. Przyjmuje co drugą środę. ZMIANA ADRESU: Ul. Orkana 6d (NZOZ "Medicatio"). Rejestracja pn.-pt. 8-18: 18 20 644 15.
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel.691888444
  • PRACA | dam
    BIURO RACHUNKOWE w Białce Tatrzańskiej zatrudni KSIĘGOWEGO, tel. 691888444
  • PRACA | dam
    Norwegia/Tynkarze.Praca całoroczna.Chłopaki z Podhala.Zarobki w przeliczeniu; od 17-25 Euro/godz.Zjazdy do kraju,wg.własnego uznania,średnio co 2-3 tyg.Języki obce NIE wymagane.Tel;
    Tel.: 699 559 329
2019-03-24 21:31 „Szarotki” krok od finału! 2019-03-24 21:15 Mamy jeszcze cień szansy, by się uratować 1 2019-03-24 20:06 Pod niebem Paryża 2019-03-24 19:14 Czytanie z kamerą w ręku czyli Booktrailer Festiwal 2019-03-24 18:13 Promocja palce lizać 2019-03-24 17:01 Recepta na wandalskie bohomazy 4 2019-03-24 15:05 List od brytyjskiej królowej 2019-03-24 14:34 Podhalanie biegli pod Wawelem (WIDEO) 2019-03-24 14:15 Pięciu pomocników sołtysa 2019-03-24 13:40 Kryminalne historie w Tatrach 1 2019-03-24 13:35 Ratownicy TOPR ratują turystkę, która znalazła się w opałach 2019-03-24 12:25 Stefan Horngacher kończy pracę z polską drużyną 6 2019-03-24 12:16 Sezon na miastowe lody rozpoczęty 2019-03-24 11:58 Dzisiaj Piotr Żyła tuż za podium. Najlepszą w całym sezonie jest polska drużyna. 2019-03-24 11:05 Żabie gody 1 2019-03-24 10:00 Powrót parkowego liszaja 4 2019-03-24 09:23 Pożar auta. Poparzona kobieta trafiła do szpitala 6 2019-03-24 08:45 No-Limit Kasprowy (WIDEO) 2019-03-24 08:40 Droga Krzyżowa na Giewont 6 2019-03-24 07:34 Saneczkarze nie pojeżdżą 2019-03-23 22:30 Tak wyglądał poranek na Spiszu 1 2019-03-23 21:20 Złupili pomnik Ognia 10 2019-03-23 20:05 Balonem nad Kościeliskiem 1 2019-03-23 19:10 Trasa biegowa oblężona 2019-03-23 18:40 No Limit Kasprowy 2019-03-23 18:25 Wiosenne porządki czas zacząć 2 2019-03-23 17:50 Spod Tatr nad Rożnów 2019-03-23 17:15 Strażacy gaszą trawy 7 2019-03-23 16:50 Narciarski raj 2019-03-23 16:30 Za tydzień wieczorem gasimy światła. Dołącz do akcji 13 2019-03-23 15:44 Uroczystości pogrzebowe Marty Cybulskiej-Wolnickiej 2019-03-23 15:19 Popsuta sortownia 1 2019-03-23 14:05 Na wojnę z azbestem 1 2019-03-23 13:50 Wypadek w rejonie Przełęczy Koziej Wyżniej 2019-03-23 13:05 Ślimak śmieci pełen w centrum miasta 1 2019-03-23 12:46 Polacy tryumfują w Planicy 1 2019-03-23 12:00 Siekierą zaatakował samochód 4 2019-03-23 11:40 Pogotowie pogotowiu 2019-03-23 10:46 Widmo zamknięcia 11 2019-03-23 10:16 Najdłuższy slalom gigant w Polsce (NA ŻYWO) 2019-03-23 09:17 90 lat od pierwszych Mistrzostw Świata FIS w Zakopanem 2019-03-23 07:50 Łukasz Zabdyr poprowadził plastyczne warsztaty dla najmłodszych 1 2019-03-22 22:17 Eksplozja w Miejskiej Galerii Sztuki 2019-03-22 21:59 Świętować u Józefa 2019-03-22 21:21 Świętość na desce pisana 2019-03-22 20:59 Szczodry powiat 2019-03-22 20:04 Europejska szkoła 2019-03-22 19:30 Ranne bydło nie nadaje się do transportu 1 2019-03-22 18:31 W Kmicicu spotkanie z autorką książki o tybetańskim królestwie 2 2019-03-22 18:01 Młodzi piłkarze z Zakopanego już przed stadionem Widzewa
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2019-03-24 22:29 1. Niźniun! Tyle ze na Szloktowy nima Łemków łod nojmni 35 roków a we wsi siedzu Szczownicoki to co to za górole? Dedukuj!!!! 2019-03-24 22:29 2. Takie to właśnie są Majchrowo-Bublikowe inwestycje... Muszlę budować 20 m od jednej z najbardziej ruchliwych ulic w mieście? Mało miejsca w parku było? Albo na placu niepodległości? Hałas i spaliny zamiast dobrej akustyki i klimatu. Na ten moment jedynym logicznym rozwiązaniem jest właśnie obsadzenie tego czegoś zielenią, tylko nie taką jak na pobliskim WC która rozrasta się w tempie 5 cm na rok, ewentualnie dodatkowy szpaler gęstej zieleni oddzielającej od ul. Grunwaldzkiej. Urzędnicy, weźta się do roboty a nie tylko kawa, papieros i przeglądanie forum Tygodnika w czasie pracy! 2019-03-24 21:53 3. Szczęść Boże @wiktoria i daj Boże byście przegrali wybory. Na swoim koncie jako partia macie jeden plus w skali europejskiej i to nie z serii z nazwą ''plus''. 2019-03-24 21:52 4. E bodej ta bodej...z ekspertami z bozyj łaski... 2019-03-24 20:36 5. To czysta manipulacja! Dlaczego jest praktycznie tylko tytuł? Kto pobił tego Roma? Czy był to mieszkaniec Ochotnicy? Nie ma nic na ten temat. To typowa goebbelsowska propaganda dzieląca społeczeństwo. 2019-03-24 20:30 6. Chłopie tyle roboty w gminie, a ty ! 2019-03-24 20:27 7. Brawa dla Pana Horngachera. To były złote lata jakich w polskich skokach dotąd nie było. Szkoda, że to już koniec tego pięknego sportu w Polsce. Trener Dolezal kiedyś prowadził już czechów i można sprawdzić jak to wyglądało. Dołączymy do finów. 2019-03-24 20:01 8. Piękna inicjatywa. Mam nadzieję, że będzie to tradycja. Dzięki Bogu są jeszcze chrześcijanie, którzy się modlą i nie boją się to robić w tak zwanej przestrzeni publicznej. Pamiętamy słowa Jezusa"kto się mnie nie zaprze przed ludźmi, tego ja się nie zapre przed Moim Ojcem. " 2019-03-24 19:59 9. a ja myslalam ze to widzew jest najpopularniejszym klubikiem w pl 2019-03-24 18:35 10. Jakie zamieszanie??? Kto dzisiaj na spotkaniu był to słyszał na własne uszy a resztę każdy mógł wyczytać między wierszami ja mam wrażenie że decyzja już zapadła a życie zweryfikuje już w następnym roku.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Pożegnania

Bojcorka

FILMY TP