Polecamy
Aby dać ogłoszenie drobne w Tygodniku Podhalańskim w ogóle nie musisz ruszać się sprzed komputera. Kliknij na ten pasek.

2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."

Reklama
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Sprzedam MASZYNĘ DO PRODUKCJI WEŁNY DRZEWNEJ/WEŁNIANKI. Więcej informacji pod tel. 668924812
  • KUPNO
    Kupię GÓRALSKI KREDENS I INNE MEBLE ZROBIONE Z DREWNA LIMBY - 601 39 34 06
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy PANIĄ DO SPRZĄTANIA POKOI I POMOCY W KUCHNI - dobre warunki, możliwe zamieszkanie. Zakopane. Tel. 182066836
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • BIURA RACHUNKOWE
    ROZLICZENIE podatku + Kindergeld z Niemiec/Austrii
    Tel.: +48 889988004
    E-mail: biuro.deutsch.englisch@gmail.com
    WWW: www.deutsch-englisch.edu.pl
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-03-29 22:00 To nie World Trade Center 2 2020-03-29 21:14 Krościenko będzie się zmieniać 4 2020-03-29 20:45 Petycje gonią antypetycje 2020-03-29 20:31 Pierwszy przypadek koronawirusa w gminie Kamienica 2 2020-03-29 20:14 Najnowsze dane. 91 nowych zakażeń, 5 w Małopolsce. W szpitalu w Myślenicach zmarł 89-letni mężczyzna 2 2020-03-29 19:58 Księża jechali z monstrancją i błogosławili mieszkańców 10 2020-03-29 19:23 Pomóżmy odnaleźć Batmana 2 2020-03-29 19:15 Przejażdżka po Szczawnicy. Opustoszałe ulice (WIDEO) 2020-03-29 19:06 Wasze ulubione miejsce w Polskich Tatrach. Zobaczcie kolejność. SONDA 12 2020-03-29 19:00 Koronawirus blisko Tatr 3 2020-03-29 18:15 Zakopianka widmo 5 2020-03-29 17:29 Nie będzie apartamentów na kwarantannę 3 2020-03-29 16:35 Strażacy ostrzegają przed koronawirusem 2020-03-29 15:45 Kolejne osoby z dodatnim wynikiem testu 2020-03-29 15:01 Ostatnie pożegnanie księdza Andrzeja Fryźlewicza 2020-03-29 13:59 Komu zgubił się pies? 2020-03-29 13:30 Nadciąga ochłodzenie. W nocy spadnie śnieg 2020-03-29 12:01 Strażacy z gminy Poronin rozwozili żywność do najbardziej potrzebujących osób 2020-03-29 10:50 Transmisja Mszy Świętej z Wiktorówek 9 2020-03-29 10:01 Kolejne przypadki zarażenia w Małopolsce 2020-03-29 09:30 Zmarł Krzysztof Penderecki 5 2020-03-29 08:00 Na Słowacji obowiązuje noszenie maseczek ochronnych 2020-03-28 21:36 Wenus i Księżyc prosto z Kasprowego (WIDEO) 4 2020-03-28 21:00 Zostańcie w domu 2 2020-03-28 21:00 Życie codzienne na Wiktorówkach (WIDEO) 2020-03-28 20:06 157 nowych zakażeń w Polsce, od rana aż 249. Na naszym terenie nadal 1 przypadek 6 2020-03-28 20:00 Zespół pogotowia ratunkowego z Bukowiny dziękuje za darmową pizzę 2 2020-03-28 19:22 Kwarantanna z widokiem na Tatry. Pensjonat wycofał się (AKTUALIZACJA) 16 2020-03-28 19:00 Niedźwiedź na spacerze 1 2020-03-28 18:04 Strażacy przez megafon apelują o pozostanie w domach (WIDEO) 3 2020-03-28 16:34 Ojciec Mateusz zaprasza: W niedzielę na stronie TP transmisja mszy z Wiktorówek! 5 2020-03-28 16:30 Dziś też policyjne patrole pilnują wjazdu do Zakopanego 20 2020-03-28 15:00 Takie widoki na Tatry z okolic Butorowego Wierchu (ZDJĘCIA, WIDEO) 2020-03-28 14:57 4 kolejne przypadki SARS-CoV-2 w Małopolsce 1 2020-03-28 13:25 Tajemniczy zgon w Lipnicy Małej 2020-03-28 12:30 Rynek w budowie 2 2020-03-28 12:23 Wspominają ks. Andrzeja 2020-03-28 12:22 Przybywa spacerujących, nie zawsze dwójkami 9 2020-03-28 12:18 Dzielny strażnik Doliny Białego 1 2020-03-28 10:07 Stolica Tatr skąpana w słońcu 2020-03-28 09:47 Kolejnych 12 osób z koronawirusem w Małopolsce 4 2020-03-28 09:30 Przechodniu - powiedz dzień dobry 8 2020-03-28 08:00 Góral znad perłowej rzeki 2020-03-27 22:00 Łanie opanowały parking po słowackiej stronie Tatr (ZDJĘCIA) 7 2020-03-27 21:29 Zwolnienie z pracy położnej ze szpitala w Nowym Targu doczekało się memów 7 2020-03-27 20:54 Pogrzeb ks. Fryźlewicza w sobotę 2020-03-27 19:31 Czy to ostatni bałwan? Wiosna w Zakopanem (ZDJĘCIA) 2 2020-03-27 18:45 Wiadukt do przebudowy 2020-03-27 18:12 18 nowych zakażeń w Małopolsce 2020-03-27 17:57 Pierwsza w historii dezynfekcja rynku w Nowym Targu (WIDEO) 11
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-03-29 22:59 1. Zeusie i kodziarzu jak wam się nie podoba w to zachowajcie te komentarze dla siebie. A jak chcecie się wyśmiewać to idźcie na Olcze i powiedzcie to w oczy mieszkańcom. Olcany by wam wytłumaczyli po swojemu. 2020-03-29 22:37 2. Teraz wychodzi na jaw, do czego w Polsce służy sanepid. Jak widać... do niczego. Jak jest spokój, to szukają żeby się doszukać, jak przychodzi epidemia to skulają uszka i nie wiadomo gdzie są i co robią. Zero kontaktu, zero informacji...oni teraz są chyba jak dzieci we mgle. 2020-03-29 22:37 3. @highlander- czas pokaże. Nieraz już w końcu pokazywał i nie do końca było tak, jak piszesz. pzdr z Rabki! 2020-03-29 22:09 4. Chrystus szedłby piechotą prosze księdza. Może należałoby brać przykład z mentora? 2020-03-29 22:07 5. A nie lepiej zająć się w tym momencie przedsiębiorcami dzierżawiacymi gminne lokale i przynajmniej po troche im ulżyć w czynszach. Wirus to teraz temat a nie rondo. 2020-03-29 22:04 6. Pięknie. Serce rośnie, też chcemy takiego błogosławieństwa. 2020-03-29 22:00 7. Jak nie będziecie przestrzegać zaleceń to nikt nie będzie wynajmował i nikt nie będzie pracował bo nikt nie przyjedzie na żaden urlop. Zamiast zastanawiać się nad tym jak ominąć nowe przepisy mogłyby te same mądre głowy pomyśleć co tu zrobić, żeby ta ogólnonarodowa kwarantanna się skończyła jak najszybciej bo z tego jest prawdziwy biznes. 2020-03-29 21:45 8. "Kura domowa" - A ciesy cie to, hahaha 2020-03-29 21:41 9. QXYZ czyt ty czytasz ze zrozumieniem czy tylko bredzisz jak ten gnom z zoliborza?? Na 2 oferty 2 masz z zakupami. Czyli kazdy na kwarantannie twioim zdaniem mial zrobiony test z wynikiem negatywnym?? Gdybys mial cokolwiek wspolnego z normalnoscia to bys sie nie odzywal. Przez ciebie przemawia zazdrosc. Czyli lepiej kwarantanne przechodzic w domu wsrod rodziny. Ze tez matka ziemia nosi takie istoty na sobie. @ Janek. Zle zrobiles!!!! Twoj pomysl jest wart realizacji. Jak by sie okazalo ze u Ciebie by byl ktos z wirusem to moze sie okazac ze komus uratowales zycie. Bo ty bys ich traktowal jak potencjalny zarazony a w domu beda traktowani jak domownicy. Masz zgode sanepidu to rob swoje bo to jest pomysl godny uwagi a oszolomy i zazdrosnicy nie sie wsciekaja i tupaja tymi krotkimi nozkami. 2020-03-29 21:39 10. Nad rzeką Krośnicą w przyszłości na pewno od parku do sklepu centrum będzie droga z ekranami z dozwoloną prędkością 250/godzinę . Dalej w stronę Szczawnicy tak poprowadzić po 5 pasów w jedną stronę nad Dunajcem i można ? można !!!
2020-03-22 11:49 1. Takie pustki to były w 1981r zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego 2020-03-21 18:06 2. I tak do świąt, istna bryndza dla straganiarzy i właścicieli kwater... A może i przez święta wszyscy będą siedzieć na 4 literach lub jajkach niepoświęconych w chałupach. Co wtedy? Nie wytrzymamy ? A może do wyborów? Może nie przetrwamy pandemii, wszystko możliwe. Przyroda zrobi z nami porządek. Kto to przewidzi. Cieszmy się jeszcze życiem . Dobrze , że 2 mld poszło na TVP, to i świętowanie w Kościołach nam TVP zastąpi. Internet zakupy, na tace przestaniecie dawać... I na co będziecie narzekać? Tylko na tego małego koronawirusa. A ja olewam jego i chodzę na działkę. Rewela, roboty w kit, powietrze, wiosna się budzi, sama radość. I Wam to samo radzę. 2020-03-20 15:30 3. Myślę, że sporo osób może teraz zapragnąć te puste Krupówki zobaczyć. 2020-03-19 18:27 4. Straganiarze widać niewzruszeni 2020-03-18 22:45 5. tylko i wyłącznie to nas może uratować...siedzieć w domu 2020-03-17 13:27 6. Kpina. Ale w końcu całą tą chińszczyznę na tych kramikach trzeba opchnąć... Szkoda gadać. 2020-03-15 17:33 7. Bardzo dobrze że ludzie siedzą w domu. 2020-03-15 12:07 8. Te śmierdzące sery powinno się zutylizować bo inaczej zamrożą i póżniej sprzedadzą....Podejrzewam że już były odmrażane !!! Jak można to kupować?!?! 2020-03-14 16:17 9. Biatlon nie duatlon 2020-03-09 19:31 10. Od kiedy produkty przetwarzane ręcznie można przygotowywać w pomalowanych pazurach? Chyba że jest nowy rodzaj oscypka - oscypek z tipsem.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Bojcorka

Pożegnania