Reklama

2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

Reklama

Reklama

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • PRACA | dam
    Praca Zakopane. Zatrudnię energiczną KOBIETĘ na stałe (praca całoroczna) do pomocy w sklepie internetowym z odzieżą damską. Praca od pon-pt. Weekendy i święta wolne. 537 165 165
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    PUSTAKI PIANOWE. 18 275 52 72.
  • PRACA | dam
    Hotel Eco Tatry*** zatrudni RECEPCJONISTKĘ - praca w systemie zmianowym, bez nocy. tel. 608 088 017, ksiegowosc@projinwest.pl
  • PRACA | dam
    KIEROWCA - KATERING, na stałe lub dorywczo, do karczmy w Białym Dunajcu. 604 44 34 02.
  • PRACA | dam
    KELNERKA na stałe lub dorywczo, do karczmy w Białym Dunajcu. 604 44 34 02.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię RECEPCJONISTKĘ i POKOJOWĄ, co 2-gi dzień, umowa o pracę. Białka Tatrzańska. 608 188 233.
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Bukowinie szuka osoby sprzątanie pokoi, pomoc w kuchni. Praca od zaraz. Bez zamieszkania. Numer tel.:
    Tel.: 784569292, 783997156
  • PRACA | dam
    Zatrudnię PANIĄ DO GOTOWANIA w pensjonacie (Bukowina Tatrzańska). Praca całoroczna, bez zamieszkania.
    Tel.: 789-111-300
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - ROZLICZENIE RÓWNIEŻ W DREWNIE. 691317098
  • POŻYCZKI
    POŻYCZKI BEZ BANKU POŻYCZKI BEZ BANKU -tylko dowód osobisty, -bez zaświadczeń, -bez zdolności pożyczkowej. ZADZWOŃ T-533 263 553.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM JEDNORODZINNY W ZAKOPANEM. 605 564 270
  • PRACA | dam
    Biuro rachunkowe w Szaflarach zatrudni NA STAŻ. 600 379 479.
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy kierowców kat D.
    Tel.: 693636136
  • PRACA | dam
    Hotel *** w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni: KELNERÓW, KUCHARZY, POMOCE KUCHENNE. Stabilne warunki zatrudnienia, elastyczny grafik pracy
    Tel.: 507645428
    E-mail: dyrektor.bukowina@nat.pl
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI NA BAR. ELASTYCZNY GRAFIK, DOBRE WYNAGRODZENIE -
    Tel.: 533 226 109.
  • PRACA | dam
    WYPOŻYCZALNIA NART w Zakopanem zatrudni mężczyzn (18-29 lat). Praca: przygotowanie sprzętu do wypożyczenia, serwis narciarski. Dla zaangażowanych oferujemy przyuczenie do pracy i gwarantujemy doskonałe zarobki. CV - biuro@zakopane-goski.pl
    Tel.: 692987940
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ SPRZEDAWCZYNIE DO SKLEPU MONOPOLOWEGO, na stałe (praca co drugi dzień) - PORONIN i BIAŁY DUNAJEC -
    Tel.: 606 751 351.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA POKÓJ NA DŁUŻEJ, ZAKOPANE, ul. Zamoyskiego. 507 603 112
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ DO PRACY NA STANOWISKO SPRZEDAWCY W KAWIARNI, CUKIERNIA U MAŁGOSI POD SKOCZNIĄ. 504 252 691
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Na podstawie art. 38 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U.2018.2204 t.j. z późniejszymi zmianami) Wójt Gminy Nowy Targ ogłasza kolejny ustny przetarg nieograniczony na najem lokalu przeznaczonego do organizowania imprez okolicznościowych w miejscowości Waksmund w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej. Z warunkami przetargu oraz regulaminem można zapoznać się na stronie internetowej: www.ugnowytarg.pl lub w pokoju 206 Urzędu Gminy Nowy Targ.
  • PRACA | dam
    Przyjmę fachowców do pracy na budowie - docieplenia, budowa od podstaw. Zakopane i okolice.
    Tel.: 500160574
  • PRACA | dam
    Perfekt Isolierung Ltd. Spółka komandytowa zajmująca się Izolacją przemysłową zatrudni do pracy zagranicą. Mile widziane osoby z doświadczeniem jak również do przyuczenia. Możliwość szybkiego wyjazdu i wysokich zarobków. Chętnych prosimy o przesyłanie CV na adres:
    E-mail: biuro@isolierung.pl
    Inne: lub kontakt telefoniczny - 12 268 32 80.
  • PRACA | dam
    POMOC KUCHENNA I KUCHARZ WYDAJĄCY - Nowy Targ. 502 64 84 94.
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: KASJER, SPRZEDAWCA- KASJER I PRACOWNIK SKLEPU W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU TEL. +48 22 205 33 10
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - KARCZMA GÓRALSKI SZAŁAS "KURNIAWA" - ZAKOPANE 601 50 44 86.
    WWW: www.willasport.pl
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2019-10-18 21:31 Przyjęcie niespodzianka 2019-10-18 20:34 Strażackie ćwiczenia w Nowem Bystrem 2019-10-18 20:19 Kiedy umiera góral. Część trzecia 2019-10-18 19:35 Krowie wędrowanie i sąsiedzkie utrapienia 2 2019-10-18 18:37 Dziecko potrącone w Bukowinie Tatrzańskiej 2019-10-18 18:30 Farby Dulux Nobiles w sklepie Młotek 2019-10-18 18:09 Oszuści od 3 kubków coraz bardziej bezczelni. Wyrwali mi komórkę, grozili (WIDEO) 11 2019-10-18 17:05 Miłość w Szczawnicy kwitnie 2019-10-18 16:59 Ruch wahadłowy na Bystrem w Zakopanem 2 2019-10-18 16:37 Sesja ślubna tylko w Pieninach 2019-10-18 16:30 Śmigłowiec leci na pomoc na Suchą Przełęcz 2019-10-18 16:11 Nie wkładał karty do tachografu. Jeździł ponad normę 2019-10-18 15:34 Tak wygląda siedziba słowackich ratowników w Pieninach 2019-10-18 15:08 Trzy Korony i Sokolica ze słowackiej strony 1 2019-10-18 14:43 Na Szafranówce w Szczawnicy 1 2019-10-18 14:32 Jedziemy kolejką na Palenicę (WIDEO) 2019-10-18 14:05 Barwy jesieni życia 2019-10-18 13:54 W weekend w Zakopanem Rajd Żubrów. Wystartują Konrad Biela i Bogusław Pokrywka 2019-10-18 13:35 Prezydent Duda pomaszeruje z góralami 3 2019-10-18 12:30 Cicha noc... 2 2019-10-18 12:05 Giewont, Giewont i tylko Giewont 2019-10-18 11:34 Tam, gdzie niebo dotyka gór 2019-10-18 11:13 Ostatnie pożegnanie Kuby 2019-10-18 10:28 Z akordeonem z Zębu do Warszawy (WIDEO) 2 2019-10-18 09:27 Przed nami kolejny cudowny jesienny dzień. Zmian w pogodzie nie widać 5 2019-10-18 08:00 Specjaliści w nowotarskim szpitalu i operacje na żywo 1 2019-10-18 07:00 Ocalić od zapomnienia 2019-10-17 21:00 Zgłosił wyborcze fałszerstwo 18 2019-10-17 20:00 Psy zagryzły sarnę 7 2019-10-17 19:49 Październikowy dzień w Tatrach 2019-10-17 19:12 Wielkie Oratoria G.F.Haendla w Zakopanem 2019-10-17 19:01 Korek, kładka i senator 11 2019-10-17 19:00 Jeśli nie wiesz jak się zachować - zachowaj się przyzwoicie 8 2019-10-17 18:08 Sielankowanie pod Tatrami 2019-10-17 17:34 Rzucą pracę przez zbyt drogie parkowanie 14 2019-10-17 17:04 Kociaki szukają domów 2019-10-17 16:34 Wspomóżcie czworonożnych ratowników 3 2019-10-17 16:00 Skóra węża w szkole 2019-10-17 15:40 Nie wierzę politykom! Pancernemu Marianowi i prezesowi Kurskiemu też 20 2019-10-17 15:39 Podhalanka formalnie zainaugurowała nowy rok akademicki 2019-10-17 15:11 Niech żyje kino! 2019-10-17 14:30 Bajka o Kłodnem 2019-10-17 13:27 Góralska duma 7 2019-10-17 13:10 Zakopiańska jesień złota 2019-10-17 13:00 Pojawiły się parkometry na Alejach. Podano błędne stawki 8 2019-10-17 12:51 Muzyczne Zaduszki w nowotarskiej szkole muzycznej 2019-10-17 12:41 Jesienny atak liści 2019-10-17 11:33 Wszędzie zatankujesz 4 2019-10-17 11:15 Andrzej Gut Mostowy najbogatszym posłem 5 2019-10-17 10:46 Parkowanie w rowie
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2019-10-18 22:35 1. Twoja narracja nie odzwierciedla stanu faktycznego drogi Abeto. Można się ukrywać pod wieloma nickami, jednak mnie Twoje multinickowanie nie oszuka. Pozostańmy więc każdy przy swojej racji. 2019-10-18 22:29 2. Kiedy wreszcie "bohaterski" patrol z Krakowa ujmie złoczyńców to może im zaoferować maksymalnie kilkaset złotych mandatu lub sąd. Dla kogoś, kto ma obrotu dziennego rzędu kilku, kilkunastu tysięcy złotych to sprawa jest prosta. Kary pomijalne napędzają proceder. 2019-10-18 22:17 3. Polska na oszustwie stoi. I to z lewa na prawą i od koloru czarnego do białego. Ci którzy krytykują to chyba jest im żali. Dziś nawet świętemu się nie wierzy. Gdzie nie pójdziesz to się pilnuj i niech mi ktoś powie, że to państwo prawa. 2019-10-18 22:06 4. Sami sobie jesteście winni ludzie. Myśleć. 2019-10-18 22:06 5. Dla tych za przywróceniem skrzyżowania...nie pamiętacie już co się działo 10+ lat temu? Może i że Szczawnicy się nie stało a to temu że mieli pierwszeństwo na Sącz, za to od nowego targu korki w niedzielne popołudnia po Kluszkowce. W dodatku aut przybyło, więc pomyslcie co by się teraz działo..a z Sącza skręcić na Szczawnice to byłoby już nierealne, i w efekcie stali by już z tylmaowej. Rondo to najlepsze rozwiązanie. Koniec kropka. Postac w sezonie raz na tydzień to znowu bez przesady. Na co dzień spełnia swoją.role 2019-10-18 21:25 6. Policji i Straży Miejskiej nie ma w Zakopanem. Zadzwoniłem na Policję że są trzy kubki na Gubałówce po chwili telefon otrzymał facet z obstawy i interes zamkneli.Wiadomo kto ich poinformował o telefonie.To samo dotyczy z facetem który zbiera od 20 lat na protezy. Podobno buduje kolejny dom i bierze 2500 z 500plus.Władze Zakopanego Policja,Straż Miejska są bezsilni. Na Krupówkach rzadko można ich spotkać .Przy takim działaniu Straż Miejska jest zbędna w Zakopanem a Policja musi się wziąć do roboty.Może były Po obecnie Pisowiec który Tuska przyjmował w Karczmie przy Młynie zrobi z tym porządek zwłaszcza że ma dobry kontakt również z byłym członkiem PO Gowinem. Panowie do roboty Zakopane upada jest coraz gorzej. 2019-10-18 21:18 7. mam nadzieję że termin oddania ronda na koniec października nie jest zagrożony ? 2019-10-18 21:16 8. ino Cosi wonsko na tym rądzie 2019-10-18 21:16 9. Pełnia i napięcie przedmiesiączkowe u partnerek. To się udziela. 2019-10-18 20:47 10. Piękne zdjęcia Redaktorze! A co tam guwno grunt ze robota jest. ;)
2019-10-09 11:56 1. Disel dumny jak paw. 2019-10-07 19:09 2. Mam nadzieje że wójcina i starosta dali za swoje prywatne! 2019-10-05 07:56 3. Cytuje tytul: "Widoki zapierające dech i jesienne zimowity" Widoki zapieraja dech - dobrze. Ale niech mi ktoś wyjaśni w jaki sposób widoki zapieraja zimowity!? 2019-10-03 23:13 4. Tyle chełmow jedną jednostka a inni ???? To tak jak byście na Mikołaja dali prezent jednemu dziecku tacy jesteście modrzy e bodej ta bodej!!! 2019-09-12 08:22 5. Bak jest Starostą, ale z tego co pamiętam także za czasów Solidarności serce miał po prawej stronie.... 2019-09-03 12:13 6. niech Jagna nie robi się nagle medialna przed wyborami, bo to nic nie pomoże, nic nie robi się cały rok i nie bierze się udziału w niczym aż tu nagle blisko wybory to trzeba sie pokazać, trzeba całe 4 lata pracować na głosy a nie przed samymi wyborami być nagle bardzo aktywnym. 2019-09-03 07:11 7. A Pan Zacharko to czasem nie był wcześniej w PZPR? Bo tak gdzieś wyczytałem... Może Tygodnik by to wyjasnil... Widać szczególnie silne parcie na szkło Pana Zacharki byle dorwać się do żłoba a mógł by już dać sobie siana i odpoczywać na emeryturze... Ciekawe jaki związek z Solidarnością ma Bąk... 2019-08-31 10:02 8. piękne 2019-08-25 20:39 9. Byłam pare lat temu . Co prawda nie spotkałam takich towarzyszek jak Pan ale polecam serdecznie. 2019-08-23 02:19 10. Brawo brawo prawdziwi herosi ktorych mialem okazje spotkac I dopingowac w drodze z giewontu na kasprowy. Niewiarygodny wysilek wielki szacun dla wszystkich a w szczegolnosci dla pan .Jestem pelen podziwu pozdrawiam.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

Album TP

Bojcorka

FILMY TP