Chochołów: Niedola świętego Jana

Zabytkowa XIX-wieczna figura stoi w centrum Chochołowa, na prywatnej posesji, przy skrzyżowaniu z drogą do Cichego. W 2004 r., podczas trzęsienia ziemi, świętemu odpadła głowa. Rok później Nepomucen i 3 aniołki zostały oddane do renowacji. Nadzór nad nią sprawował Podhalański Oddział Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. - Pomnik wygląda gorzej po renowacji, niż przed. Na aniołkach już widać pęknięcia, a z wizerunku św. Floriana, znajdującego się na cokole, usunęli farbę i tak zostało - przekonuje pan Stanisław z Chochołowa. - Z cokołu zniknęła inskrypcja, i do tej pory jej nie odtworzono. Turyści nie wiedzą, w jakim celu została wybudowana kapliczka, nie ma informacji. Od kilku lat próbuję się dowiedzieć, kto za tym stoi - dodaje.

Nepomucen cudem ocalony

Renowacji dokonała Regina Mrowca, konserwatorka rzeźby z Kościeliska. Kiedy święty znalazł się w jej pracowni, połowa rzeźby - dolna część - rozsypała się na drobne kawałki. Okazało się, że był wypełniony zaprawą cementowo-pisakową i gipsem, czyli materiałami, które łatwo wchłaniały wilgoć. - To karygodne, aby umieszczać w rzeźbie materiały higroskopijne - one \"rozsadzały\" świętego od środka - opowiada artystka. - To cud, że pomnik udało się w całości dowieźć do pracowni. Figura była wzmocniona żelaznymi prętami, które uległy korozji. Artystka zrekonstruowała dolną część rzeźby, a pręty zastąpiła mosiężnymi dyblami. Całą rzeźbę wzmocniła żywicą syntetyczną i uzupełniła ubytki kitem mineralnym. - Wykonywałam wiele renowacji na świecie, ale nigdy nie miałam do czynienia z tak zniszczonym zabytkiem. Dlatego jest dla mnie krzywdzącą opinia, że św. Jan wygląda gorzej po renowacji. Regina Mrowca sugeruje, że głowa świętego nie odpadła po raz pierwszy w 2004 r. Ślady gipsu wskazują na to, że już wcześniej była przyklejana. Zniszczone były również 2 aniołki, które przypominały bezkształtne kikuty. Oba wymagały rekonstrukcji. - W naszym klimacie zabytki szybko niszczeją. Już po kilku latach od renowacji trzeba je poddać impregnacji - przekonuje Regina Mrowca. Artystka dokonała również konserwacji cokołu. Dodaje, że olejne farby na św. Florianie nie były oryginalne, usunęła je, ponieważ zatykały kapilary i niszczyły kamień, który nie \"oddychał\".

Dlaczego na pomniku wciąż nie ma inskrypcji? Problem polega na ustaleniu ostatecznej wersji napisu. Ta, która została usunięta, pochodzi z 1981 r. - wówczas odbyła się konserwacja z inicjatywy dra Krzysztofa Hofmana. Nie wiadomo jednak czy napis był oryginalny. - Właściciele posesji, na której stoi figura, chcą umieścić swoje nazwisko, jako fundatorzy renowacji w 2005 r. Mam dylemat natury etycznej, czy powinnam taki napis wykonać na zabytku - nie kryje Regina Mrowca. Według jednego z mieszkańców oryginalny napis powinien brzmieć: \"Jan Jawolczyk z Witowa ufundował św. Jana na wzgardę dunajcanom tyłem 1863 r.\" - To tylko przekaz ustny i nie mam podstawy, aby uznać go za oryginalny. Może ktoś wie, co tak naprawdę było na cokole przed 1981 r.? Byłabym wdzięczna za tę informację i mogłabym z czystym sumieniem odtworzyć inskrypcję - mówi Regina Mrowca.

mon