Smogowy początek grudnia na Podhalu

Pekińskie stężenia

Epizod smogowy trwa na Podhalu i w Małopolsce od 3 grudnia. Na stacjach monitoringu WIOŚ odnotowuje się bardzo wysokie stężenia groźnych dla zdrowia pyłów zawieszonych. Godzinowe stężenia pyłów na stacjach monitoringu w Zakopanem i Nowym Targu niejednokrotnie przekraczały 300 µg/m³, podczas gdy norma średniodobowa wynosi... 50 ug/m³. 5 grudnia nowotarski pyłomierz wręcz „oszalał” i przestał monitorować jakość powietrza. Ostatnie zarejestrowane stężenie pyłu PM10 było blisko 10-krotnie wyższe niż wartość wyznaczona dla normy dobowej. Zakrawa to na absurd, ale w statystykach Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie dzień ten nie zostanie zapisany jako dzień z przekroczeniem norm, gdyż pyłomierz nie działał przez kilka godzin. A prawdopodobnie w Nowym Targu należałoby ogłosić tego dnia alarm smogowy.

Mamy żelazne płuca?

Poziom alarmowania o zanieczyszczeniu pyłem zawieszonym jest w Polsce nieracjonalnie wysoki. Mieszkańcy Węgier czy Francji są ostrzegani przed smogiem przy stężeniach 3-krotnie niższych niż w Polsce. Czy mamy inne płuca? Najwyraźniej. A przynajmniej tak wydaje się Ministerstwu Środowiska. Resort zlekceważył niedawny apel czołowych organizacji medycznych, które postulowały obniżenie poziomów informowania i alarmowania o smogu.

Okresy,w których utrzymuje się podwyższony poziom zanieczyszczenia powietrza, są szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. W takich dniach wzrasta śmiertelność i częściej dochodzi do udarów mózgu, zawałów mięśnia sercowego czy zatorowości płucnej – mówi prof. dr hab. n. med. Piotr Hoffman, Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. – Dlatego ważne jest, aby osoby najbardziej narażone na negatywne skutki smogu wiedziały o wzroście ryzyka związanego z wysokim stężeniem zanieczyszczenia powietrza – dodaje prof. Hoffman.

W odpowiedzi na apel, udzielając wywiadu dla Radia Wnet, Paweł Sałek, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska, stwierdził, że “(...) to co teraz jest, jest wystarczające”. Podobny apel w kierunku ministra wystosował w ubiegłym roku Polski Alarm Smogowy. Podejście ministerstwa jest oburzające i niezrozumiałe. Zakrawa wręcz na celową obstrukcję polityki proekologicznej państwa.

Nadzieja na poprawę: uchwała antysmogowa dla Małopolski

Ostatnie dni przyniosły też pozytywne informacje dla sprawy czystego powietrza w Małopolsce. Zarząd województwa małopolskiego przyjął projekt uchwały antysmogowej dla całego województwa. Dokument ten zakłada, że od lipca 2017 roku nie będzie można spalać w sektorze komunalno-bytowym najbardziej zanieczyszczonych gatunków paliw– mułów, flotów węglowych oraz wilgotnego drewna (o wilgotności powyżej 20%).  W tej chwili do sprzedaży – głównie w Małopolsce i na Śląsku – trafia 800 tys. ton mułów, czyli odpadów węglowych.Paliwo to jest bardzo brudne, posiada wysoką zawartość popiołu i siarki,przez co generuje olbrzymie emisje zanieczyszczeń. Projekt uchwały zakłada też, że od lipca nie będzie można montować kotłów na węgiel i drewno, które nie spełniają norm emisji – tzn. norm ekoprojektu.

Trzeci ważny zapis projektowanej uchwały zakłada zakaz palenia węglem w nisko sprawnych kotłach, tzw. „kopciuchach”. Na dostosowanie się do tego przepisu mieszkańcy będą mieli czas do końca 2022 roku, a w przypadku korzystania z kotła spełniającego wymagania emisyjne na poziomie co najmniej klasy 3, okres ten może zostać wydłużony do końca 2026 roku.

Weź dotację, zdobądź ekocertyfikat

Z wymianą kotła nie warto czekać do ostatniej chwili. Już dziś warto skorzystać z dostępnych środków unijnych, po które aplikują podhalańskie gminy. Przykładowo, miasto Zakopane prowadzi obecnie kampanię „Wymień piec, póki są dotacje”, w ramach której z dofinansowania na wymianę kotła i instalacji może skorzystać nawet tysiąc zakopiańskich gospodarstw domowych. Szczegółowe informacje o programie dotacyjnym można znaleźć na stronie: http://www.zakopane.eu/piece. Dodatkową zachętą do zmiany ogrzewania jest możliwość otrzymania ekocertyfikatu. ECO Zakopane - to nowa inicjatywa Tatrzańskiej Izby Gospodarczej, która przyznając certyfikaty, chce promować ekologiczne obiekty hotelarskie z Zakopanego. Osoby zainteresowane zdobyciem certyfikatu mogą się zgłaszać na adres email: biuro@ecozakopane.eu. Kolejną zachętą dla mieszkańców, przegłosowaną 24 listopada przez Radę Miasta Zakopane, są 5-letnie zwolnienia od podatku od nieruchomości dla mieszkańców ogrzewających ekologicznie.

Obecnie oferowane wysokie dotacje na walkę ze smogiem mogą się już nie powtórzyć. Wszystko wskazuje na to, że w przyszłej perspektywie finansowej Polska nie otrzyma już tak dużych środków z Unii Europejskiej. W kolejce po unijne pieniądze czekają bowiem kraje biedniejsze od Polski, takie jak Bułgaria czy Rumunia. 

Marek Józefiak

Autor jest koordynatorem programu Klimat i Energia w Polskiej Zielonej Sieci

Polska Zielona Sieć jest organizacją pożytku publicznego działającą na rzecz ochrony środowiska od 1995 roku