Reklama

2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Zakopane sprzedam wydzielone udziały w kamienicy na Krupówkach. tel 660797241 b12.pl.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Zakopane- sprzedam dom na ulicy Grunwaldzkiej.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Zakopane -sprzedam dom na ulicy Stachonie 660797241 b12.pl.
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Zakopanem zatrudni POKOJOWE - 666378357
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    OWCE KAMERUŃSKIE Z JAGNIĘTAMI. 602 152 568.
  • PRACA | dam
    PRACA! Praca w schronisku górskim (weekendowa i sezonowa lipiec-sierpień). Atrakcyjne wynagrodzenie, mile widziane doświadczenie. Praca na zmywaku, na barze lub jako pomocy kuchenna.. 886207326 schroniskoturbacz.pttk@gmail.com
    Tel.: 886207326
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Działka pow. 41ar do zabudowy położona w Lipnicy Wielkiej pod Babią Górą. 603071487, 609325040.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Las z drzewostanem pow. 41ar w Lipnicy Wielkiej 603071487, 609325040.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam bale z sianokiszonką. 536955255
    Tel.: 536955255
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    APARTAMENT Za Strugiem, Zakopane - 607 506 428.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię TYNKARZA I POMOCNIKA przy tynkach maszynowych. 730 39 73 01.
  • PRACA | dam
    Poszukujemy osób do pomalowania drewnianych balkonów w obiekcie turystycznym w Zakopanem. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt pod numerem telefonu: 693 692 100. 693692100
    Tel.: 693692100
  • KUPNO
    SKUP STARYCH SPAWAREK. 536269912.
  • RÓŻNE
    OBWOŹNY SKUP ZŁOMU - dojazd do klienta. 536269912.
  • PRACA | dam
    Piekarnia - cukiernia w Zakopanem zatrudni PRZEDSTAWICIELA HANDLOWEGO. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    Piekarnia - cukiernia w Zakopanem zatrudni EKSPEDIENTKĘ/-A. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    Piekarnia w Zakopanem zatrudni KIEROWCĘ. Dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA DRZEW, GAŁĘZI Z PODNOŚNIKA I Z UŻYCIEM LINY. 889 105 476
  • PRACA | dam
    AMW Rewita Oddział Rewita Kościelisko ma do wynajęcia lokale usługowo-biurowe w Kościelisku, przy ul. Nędzy-Kubińca 103 naprzeciw Urzędu Gminy Kościelisko. Lokale o powierzchni od 7 do 24 m2. Możliwość połączenia lokali. Kontakt: 601953386
  • USŁUGI | budowlane
    FLIZOWANIE, REMONTY, WYKOŃCZENIA. 882080371.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO. 882080371.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO, ELEWACJE, OGRODZENIA - WSZYSTKO Z KAMIENIA. 509 169 590.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY, FASADY. 889 388 484.
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY I WYKOŃCZENIA od A do Z. 572624414.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKALE HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWE o powierzchniach ok. 58 i 55 m2, oraz PIWNICA 23 m2. Możliwość połączenia lokali. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    POLE - 1.6 HA i 42 AR. 505 429 375.
  • NAUKA
    NATIVE SPEAKER - JĘZYK ANGIELSKI - nauka face to face lub online, PRZYGOTOWANIE DO MATURY - Zakopane, okolice - 605 069 173
  • PRACA | dam
    Regionalna karczma w Zakopanem przyjmie do pracy: POMOC KUCHENNA, KELNER/-KA. 602 366 750.
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, ŁAZIENKI, SZPACHLOWANIE, MALOWANIE itp. USŁUGI STOLARSKIE. 888 405 627.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE. 604 857 880.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2024-04-12 19:00 Dziesiątki zniczy, dwa krzyże i zdjęcia zmarłych ustawione przez rodzinę 1 2024-04-12 18:00 A gdyby usługę na drodze do Morskiego prowadzić tak, jak w Dol. Kościeliskiej i tylko do Wodogrzmotów? 2024-04-12 17:00 Dlaczego miasto nie zezłomuje starych wraków, tylko urządza im cmentarzysko na Zoniówce? 12 2024-04-12 16:00 Pod Giewontem złożono hołd ofiarom Golgoty Wschodu 2 2024-04-12 15:30 Wiosenne metamorfozy w nowotarskiej bibliotece 2024-04-12 15:00 Wykluczony z grona ratowników TOPR, bo sprzedał czekan tragicznie zmarłej dziewczyny 16 2024-04-12 14:30 Własny biznes w górach? Otwórz sklep Żabka w Zakopanem lub okolicach 2024-04-12 14:01 Zdrowe przepisy na każdą porę roku: Kreatywne pomysły na pyszne koktajle i odżywcze dania 2024-04-12 14:00 Kobieta dała się oszukać metodą na blika 2024-04-12 13:48 Serum z witaminą C i krem z filtrem SPF - dlaczego to niezastąpiony duet kosmetyków na co dzień? 2024-04-12 13:00 Chciał okraść sklep ale trafił na nieumundurowanych policjantów 1 2024-04-12 12:00 Co robić w weekend w Zakopanem? 2 2024-04-12 11:59 Kluczowe składniki diety dla zdrowia stawów: Jak wspierać kości i stawy naturalnie? Joint Protex Forte i RiseUp Multiactive Collagen Calivita 2024-04-12 11:00 Uderzyli w gang tytoniowy, dziesięciu zatrzymanych za 11 mln lewych papierosów (WIDEO) 2024-04-12 10:30 Co jest lepsze - fotowoltaika czy wiatrak przydomowy? 2024-04-12 10:29 Fronty akrylowe czy lakierowane? 2024-04-12 10:00 XXVI Gminne Prezentacje Form Teatralnych (ZDJECIA I WIDEO) 2024-04-12 09:32 Omen. Co wydarzyło się na początku? Mamy dla Was bilety na film 2024-04-12 08:59 Takie widoki z Przełęczy Kondrackiej (WIDEO) 2024-04-12 08:00 Duch ciało kamień w jednym (WIDEO) 2024-04-11 21:45 Owce już się pasą, a to oznacza, że jest już pyszny bundz i bryndza 4 2024-04-11 21:00 Tokarz i Garbacz jednoczą się przed wyborami - chcą rządzić razem (WIDEO) 9 2024-04-11 21:00 Bobry kontra pszczoły 9 2024-04-11 20:19 Walka na rodzinne pikniki wyborcze w Zakopanem 37 2024-04-11 20:00 Wyjechali już hulajnogami na drogi 3 2024-04-11 19:30 Można sobie zrobić krzywdę. Studzienka się zapada 4 2024-04-11 19:01 Mundurowa młodzież pamięta - porządki na żydowskim cmentarzu (WIDEO) 2024-04-11 19:00 Wojna plakatowa w Zakopanem 10 2024-04-11 18:30 Czadowe spotkanie z Miłoszem Kalicińskim i Beatą Nowik 2024-04-11 18:15 Uważaj na żmije. Można je spotkać na górskich szlakach 2024-04-11 17:32 Rozmawiamy z Marcinem Ganderą, nowym wójtem Białego Dunajca (WIDEO) 2024-04-11 16:59 Fundacja Viva! odpowiada fiakrom, którzy wożą turystów do Morskiego Oka 13 2024-04-11 16:31 Pięćdziesiąt mandatów jednego dnia 7 2024-04-11 16:30 Kolejna seniorka oszukana metodą na policjanta 1 2024-04-11 16:08 Jechał ciągnikiem, nie uwierzycie ile miał promili 3 2024-04-11 16:00 Kobieta też może być dobrym ratownikiem GOPR 2024-04-11 15:00 Dużo chmur, zero opadów, w Tatrach wędrowniczki wychodzą spod śniegu 2024-04-11 14:01 Agnieszka Nowak Gąsienica ociepla wizerunek. Łukasz Filipowicz dementuje plotki (WIDEO) 33 2024-04-11 13:10 Konferencja prasowa Stowarzyszenia Przewoźników do Morskiego Oka (WIDEO) 4 2024-04-11 12:30 Pieniądze na samochody pożarnicze 2 2024-04-11 12:04 Znamy szczegóły porannego zadymienia w Białym Dunajcu 2024-04-11 11:00 Na majówkę ruszą nowe linie komunikacyjne łączące Zakopane z Doliną Chochołowską 2 2024-04-11 10:30 Autobiografia jednego z byłych liderów Kościoła Scjentologicznego. Mamy dla Was książkę 2 2024-04-11 10:00 Zaczyna się remont Bajki w Tylmanowej 1 2024-04-11 09:00 Ostatnie rozdanie 2024-04-11 08:20 Zadymienie w Białym Dunajcu. 2024-04-11 07:45 Nocny pożar w Zakopanem (WIDEO) 2024-04-10 21:52 Jest umowa, będzie blok 1 2024-04-10 21:15 Tu o wyniku wyborów decydował dosłownie jeden głos 5 2024-04-10 20:26 Wszystkie aniołki Apoloniusza Rajwy. Poldek, kochamy Cię! (ZDJĘCIA, WIDEO) 2
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2024-04-12 19:20 1. Ciekawe czy poszkodowane rodziny z Zakopanego złożyły już pozwy? 2024-04-12 19:18 2. Czy tym nie powinien się zainteresować jakiś wojewódzki urząd ochrony środowiska? Tak pytam, dla kolegi co dostał mandat za kiepowanie na przystanku. 2024-04-12 19:14 3. Bród, smród i ubóstwo upudrowane i ubrane w markowe ciuchy. To obraz naszej władzy niestety. 2024-04-12 19:12 4. Każdy kandydat obiecuje - normalne. A może warto popatrzyć na doświadczenie: GF - jedna kadencja w roli radnego, ANG - 2 kadencje w roli vice. Myślę że same dobre intencje i chciejstwo nie wystarczą żeby rządzić miastem. 2024-04-12 19:10 5. Fachowcy wykształceni na szóstkę. Po prostu Brawo urzędnicy !!! 2024-04-12 18:54 6. Zaraz urząd zaś będzie opowiadał że to jest ustawka jak z misiem z Krupówek :) 2024-04-12 18:54 7. Wykonać, czyli zbudować trzeci pas do lewoskrętu, teraz rozumiesz? 2024-04-12 18:52 8. Dobre jak to Trzaskoś powiedział zimówka jest korzystnym punktem aby śmieci zamieść pod dywan o nic z tym nie robić. Brawo urząd miasta . 2024-04-12 18:31 9. Na początek chylę czoło przed ratownikami TOPR. Ani ja, ani wielu ludzi nie podjęli by się takiego zajęcia. Z różnych powodów. A co do wykluczonego? Uważam że słuszna decyzja. Analogicznie ja, jako strażak gdy prowadzę działania przy wypadku samochodowym, po wyciągnięciu poszkodowanego z auta mogę "na pamiątkę " lub w ramach "rekompensaty" pozbierać rzeczy z auta? Rozsypane pieniądze, telefony, czy inne wartościowe rzeczy? Rzecz karygodna i nie możliwa do wytłumaczenia. 2024-04-12 18:26 10. ....bardzo trudna do oceny sytuacja... masa wątpliwości. ale jeśli przyjmiemy, że ratownik TOPR musi być jak żona cezara...
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy


REKLAMA


Pożegnania

FILMY TP