Reklama

2018-01-07 11:51:32

Blog

ZAKOPANE. MIASTO KOBIET

W plenerowej przestrzeni wystawienniczej w Parku Miejskim wciąż prezentowana jest wystawa zatytułowana „Zakopane. Miasto kobiet”. Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów – odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości, wydaje się ona być wyrazistym głosem przypominającym o roli kobiet w historii i współczesności Zakopanego.

     Przypominam o tej wystawie, bo przemknęła trochę bez echa. Warto ją zobaczyć, póki jeszcze wisi (do kiedy, nie wiadomo). Do tej pory narracja o historii i tradycji miasta wydawała się być pisana z męskiego punktu widzenia. Ale dziś jest to już – na szczęście – anachroniczne i chyba niemożliwe. Oto poniżej wprowadzenie do wspomnianej wystawy.

     Liczby są nieubłagane. W 2015 roku na stu mężczyzn w Zakopanem przypadało sto piętnaście kobiet. I nie jest to przypadek. Od ostatnich dekad XIX wieku do dziś „piękna płeć” dominuje w naszej strukturze demograficznej. Zakopiańskiej przemianie – od biednej, nieznanej góralskiej wsi do modnego i popularnego centrum rekreacji, sportu, wydarzenia w polskiej kulturze – kobiety towarzyszą liczniej niż mężczyźni. Cóż z tego, że w cieniu często pozostają. Bez ich pracy, oddania, talentów, bez upartej woli i silnego charakteru połączonego z wdziękiem, bez miasta kobiet podlejsze byłoby miejsce po Giewontem. 
     Przypomnijmy. Klementyna Homolacs właścicielka dóbr zakopiańskich znacząco przyczyniła się w latach czterdziestych XIX wieku do powstania zakopiańskiej parafii. Miało to nie tylko religijne, ale też cywilizacyjne znaczenie.  Jadwiga Zamoyska stworzyła Szkołę Domowej Pracy Kobiet, do której, poza pannami z dobrych domów, przyjmowano także dziewczęta z tak zwanych niższych klas. Oczywisty – choć być może nie zamierzony – był emancypacyjny wymiar tego projektu. Fach, możliwość pracy i zarobkowania zmieniała pozycję kobiet w domu, rodzinie, społeczeństwie. Zmiana tym bardziej była prawdopodobna, że po Tatrami spotkać można było panie prawdziwie niebanalne. Niezależne, sprawcze, słynne talentem, wiedzą, przymiotami charakteru. 
     Wspaniała Helena Modrzejewska, dla której – choć nie tylko dla niej – do Zakopanego przybywał Tytus Chałubiński, Ignacy Paderewski, Stanisław Witkiewicz. Bronisława Dłuska, Maria Skłodowska-Curie, Klara Jelska – ileż uczyniły one dla leczących się w „polskim Davos”. Spotkanie z takimi osobami musiało odmieniać wyobrażenia o relacjach damsko-męskich i możliwych rolach kobiet w modernizującym się społeczeństwie. Duchowa aura miejsca, do którego przybywano by  wyzdrowieć, odrodzić się, przez chwilę choćby inaczej żyć, sprzyjała osłabieniu konwenansów, rozmiękczała stabuizowane, konserwujące bariery. Kobiety ubrały spodnie i w męskim towarzystwie chodziły w góry. Obrazoburcze były to czyny. 
     Potem przyszedł sport – narciarstwo i taternictwo – otwierając drogę, na której dziewczyny udowodniły, że chcą, mogą, potrafią. Pewnie, że czasami przychodziło za to płacić cenę najwyższą. Przy próbie kobiecego przejścia południowej ściany Zamarłej Turni giną młodziutkie siostry Marzena i Lida Skotnicówny. Ale ruchu na raz już osiągniętej emancypacyjnej drodze nikt już zatrzymać nie mógł. Narty i lina stały się dla wielu kobiet, także z góralskich rodzin, kluczem do kariery, mocniejszej pozycji, ciekawszego i pełniejszego życia. Helena Marusarzówna może być ich symbolem. 
     Wojna zniszczy szalony „pępek świata” i jego piękny gwiazdozbiór: Marusię Kasprowiczową, Zofię Stryjeńską, Ritę Sacchetto, Wandę Gentil-Tippenhauer, Helenę Roj-Kozłowską, Marię Pawlikowską-Jasnorzewską. Ich gwiezdny czas minął, bo realny socjalizm, który na pół wieku zagościł pod Giewontem był ponuro-poważny, buro-przaśny i zasadniczo wrogi barwności, indywidualności, subtelnemu wdziękowi istnienia. Mimo te wszystkie braki i niedobory, na przekór im Maria Bujakowa i Halina Micińska-Kenarowa współtworzyły i latami prowadziły znakomite artystyczne szkoły. Krystyna Słobodzińska twórczo i kompetentnie animowała miejską kulturę. Pracowały, tworzyły, działały Zofia Radwańska-Paryska, Anna Górska, Barbara Gawdzik-Brzozowska, Helena Warszawska, Ewelina Pęksowa trwałe zostawiając po sobie ślady w zakopiańskiej historii. A ileż niewymienionych tu z nazwiska znakomitych kobiet sprawiało, że sfeminizowane obszary – służba zdrowia, edukacja, obsługa ruchu turystycznego mimo ideologicznych absurdów działały. 
     Koniecznie pamięcią wracać trzeba do tamtego czasu. Do braku podstawowych dóbr, kolejek, biedy. Po to by uzmysłowić sobie, kim był zbiorowy anonimowy bohater przecież nie tylko tamtej rzeczywistości. To „One” – matki, żony, przyjaciółki, dziewczyniny i niewiasty wystawał, zdobywały, przemieniały szare na złote, podtrzymując i upiększając życie. Mimo symbolicznej i bywało fizycznej przemocy, mimo alkoholizmu, którego nie raz były ofiarami, pomimo różnych mimo. Jednoczył ten los panie, ceperki, góralki – prawdziwe przewodniczki tutejszego istnienia. „Zakopane jest opowieścią”, ale ta o mieście kobiet wciąż czeka na napisanie. Wszystkim jest nam potrzebna. Bez tego nie pojmiemy kim jesteśmy i w jakim miejscu biegnie nasza egzystencja.

 „Zakopane. Miasto kobiet”. Scenariusz i opracowanie: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Opracowanie graficzne: Stanisław Berbeka. Wystawa zrealizowana na zamówienie i sfinansowana ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Park Miejski od strony ulicy Grunwaldzkiej. 

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
koniczyna 2018-01-08 11:34:37
"Szczególnie w kontekście ostatnich wydarzeń i trendów ? odzyskiwania przez kobiety silnej tożsamości, stanowczych ruchów emancypacyjnych, sprzeciwiania się przemocy wobec kobiet i kreowania nowej, mocnej podmiotowości..."
a konkretnie - o co siem rozchodzi, jakie "ostatnie wydarzenia i trendy"?
czyżbym coś przeoczyła?
czy taka np Fibi lub Uorcyk, nie mówiąc już o mnie, nie mają silnej tożsamości i podmiotowości?
Ja np. w żaden sposób nie uważam, by panie demonstrujące pod lewackimi (tęczowymi, mojomacicowymi itp) hasłami były reprezentatywną dla Polek grupą. Bo chyba tylko o takie "wydarzenia i trendy" może chodzić.
Janowski 2018-01-08 10:19:21
Te rtyndy to feminizm , zwrócenie na kobiecość uwagi kolczykiem w d.... ? Chciałeś powiedzieć lewackość zakolczykowana tu i ówdzie ? wytatuowana doszczętnie ? Kolego Krupa nie podobają mi się twoje tryndowate wypociny i tyle ..
Góral z Trójmiasta 2018-01-07 23:27:27
Czyli jest szansa poznać jakąś samotną Zakopiankę z widokiem na Tatry :)
niepełnosprawny umysłowo 2018-01-07 13:10:34
Jak to leciało z ust .Nowośmiesznej emancypantki i feministki? : "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet." A durny i bezmyślny tłum jak echo za nią powtarzał: "Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet. Dość dyktatury kobiet."
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ KIEROWCĘ DO RADIO TAXI W ZAKOPANEM. 604504738.
  • PRACA | dam
    Do obsługi recepcji aparthotelu poszukujemy uprzejmej, dyspozycyjnej osoby ze znajomością języka obcego oraz z prawem jazdy kat. B Tel. 885145405 email: biuro@willajarosta.pl
  • PRACA | dam
    Hotel Tatry na Polanie Zgorzelisko zatrudni KUCHARZA/POMOC KUCHENNĄ z możliwością zakwaterowania. Tel. 182063730 lub 506129438. Szczegółowe informacje na stronie: www.polskietatry.pl
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Aqua Park Zakopane zatrudni: PRACOWNIKA OBSŁUGI SPRZĄTAJĄCEJ. Tel. 182063730 lub 607508752. Szczegółowe informacje na stronie: www.polskietatry.pl
    WWW: www.polskietatry.pl
  • SPRZEDAŻ | różne
    TANI DOBRY WĘGIEL - TRANSPORT PROSTO Z KOPALNI. Kostka, orzech, miał, eko groszek. 517665368
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE - Tel. 601 793 866, www: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • PRACA | dam
    PRACA DLA BYŁEGO URZĘDNIKA. WYMAGANA ZNAJOMOŚĆ PRAWA ADMINISTRACYJNEGO. WYSOKIE WYNAGRODZENIE, ELASTYCZNE GODZINY PRACY. 697353012
    Tel.: 697353012
  • PRACA | dam
    ZAKOPANE PRACA, PRACA, PRACA -OSOBĘ DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI, WSPÓLNIKA, PRACOWNIKA PROWADZĄCEGO MUZEUM. 698137333
    Tel.: 698137333
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, NOWE, UMEBLOWANE MIESZKANIE 50m2, CENTRUM NOWY TARG ul. Krzywa. 608806408
  • ANTYKI
    KOLEKCJONERSKIE TARGI STAROCI. PLAC NIEPODLEGŁOŚCI. 8-12 LIPCA. Tel. 668589537
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 - TEL. 694266522
  • RÓŻNE
    Jestem zainteresowana kupnem starych monet, papierów wartościowych, itp. Proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy. Kontakt: 579904317, email: ogloszenia421@gmail.com
  • ANTYKI
    Jestem zainteresowana kupnem starych monet, papierów wartościowych, itp. Proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy. Kontakt: 579904317, email: ogloszenia421@gmail.com
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajecia kawalerka w Nowy Targu .Mieszkanie po remoncie , dostępne od zaraz.660797241 b12.pl
  • RÓŻNE
    Jestem zainteresowana kupnem starych szabli, mieczy, itp. Proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy. Kontakt: 579904317, email: ogloszenia421@gmail.com
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378 Tel.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY - Tel. 607 506 428
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098 Tel.
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    VIDEO - TRANSMISJA NA ŻYWO IMPREZ OKOLICZNOŚCIOWYCH (ŚLUBÓW, KOMUNII, POGRZEBÓW, itp.) - Tel. 605 670 650
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133. Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-07-13 21:42 Rzeźbiarski plener w sercu uzdrowiska 2020-07-13 21:00 Zaniedbany plac zabaw na Szymonach 6 2020-07-13 20:15 OSP Rdzawka z nowym wozem bojowym 2 2020-07-13 19:30 Tak wygląda mapa Polski ze śmiertelnymi wypadkami. U nas 2 punkty 2020-07-13 18:44 Parkują na zakazie. Ciężko przejechać 5 2020-07-13 18:01 Komisariat rośnie 1 2020-07-13 18:00 Trwa remont mostu w Chochołowie. Tworzą się korki 1 2020-07-13 17:45 Suczka znaleziona w Zakopanem 2020-07-13 17:15 Nowy wóz strażacki nie trafi do Spytkowic 3 2020-07-13 17:00 Plener rzeźbiarski pod Babią Górą 2 2020-07-13 16:30 Zamknięty szlak na Krzyżne 1 2020-07-13 15:44 Na Krupówkach sporo turystów 1 2020-07-13 14:59 Taki orszak powitalny w Dolinie Kościeliskiej 3 2020-07-13 14:40 OSIEM GWIAZDEK 15 2020-07-13 14:10 48-latek podejrzany o znęcanie się nad żoną. Grozi mu do 2 lat więzienia 4 2020-07-13 13:23 W Zakopanem minimalnie wygrał Andrzej Duda 8 2020-07-13 12:44 Ogrodowa prawie gotowa 1 2020-07-13 11:59 Już jutro otwarty dzień wirtualny na nowotarskiej uczelni 2020-07-13 11:59 Na uroczystościach pogrzebowych zaraziły się 23 osoby 8 2020-07-13 11:31 Zazi nagrał nowy teledysk (WIDEO) 2020-07-13 10:49 Zarażony pracownik ośrodka zdrowia w Poroninie 1 2020-07-13 10:39 Siedem nowych zakażeń na Podhalu 2020-07-13 10:00 Oko Krupówek 2020-07-13 09:50 W Kościelisku Andrzej Duda dostał 61,74 % głosów. Brakuje wyników z Zakopanego 1 2020-07-13 09:29 Policja z wizytą na obozie - chodzi o bezpieczeństwo 2020-07-13 08:40 W nowotarskim Duda dostał 72,54% głosów. Najwięcej na Orawie, najmniej w Szczawnicy i Nowym Targu 12 2020-07-13 08:34 W Poroninie, Bukowinie i Białym Dunajcu zdecydowanie wygrywa Duda 6 2020-07-13 08:09 PKW podała wyniki prawie ze wszystkich komisji wyborczych. Andrzej Duda prezydentem 8 2020-07-13 08:00 Zakopiański urząd zamyka się na petentów 8 2020-07-12 23:57 Rośnie przewaga Andrzeja Dudy 7 2020-07-12 21:00 Andrzej Duda prezydentem? Znamy wyniki sondaży 29 2020-07-12 20:38 Wybrali wóz strażacki 2020-07-12 20:30 Kino letnie czeka na widzów 3 2020-07-12 19:30 W nocy kolejna dezynfekcja ulic w Zakopanem 4 2020-07-12 18:45 Ludzka proca 1 2020-07-12 18:20 Ponad 50-procentowa frekwencja w Mieście o godz. 17 2020-07-12 18:10 Dobre informacje z sanepidu. Nie ma nowych przypadków 6 2020-07-12 17:59 Z miejsca kolizji - wprost do więzienia 2020-07-12 17:30 Prezes rezygnuje - mleczarnia pozostaje z problemami 2020-07-12 17:00 Miasto obiadowa porą 1 2020-07-12 16:45 Wielu turystów głosuje w Sromowcach 2020-07-12 16:00 Kopiec Wolności ma już 110 lat 1 2020-07-12 15:15 Rabczanie nawet po południu muszą stać w kolejce do głosowania 1 2020-07-12 14:30 Z plaży do lokalu wyborczego - tak też głosują górale 2 2020-07-12 14:05 Wyjedź kolejką na Gubałówkę - czekają atrakcje 1 2020-07-12 14:04 Głosujemy - frekwencja w samo południe wyższa w powiecie tatrzańskim 2020-07-12 13:30 Weekend pełen atrakcji 1 2020-07-12 12:18 Takich tłumów nikt się nie spodziewał - zabrakło czystych list 2020-07-12 11:31 W zakopiańskich lokalach wyborcy z plecakami 2020-07-12 10:28 W Zakopanem już u 21 osób stwierdzono koronawirusa 30
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-07-13 23:20 1. On nie bił tylko mocno kochoł. A to różnica. Ciężkie jest życie z furiatem a do tego z głupotą która mówi że deko zazdrości związkowi pomaga .tragedia. to tak jak by zdradzać kogoś ale niedokońca heh... 2020-07-13 23:16 2. Co to MOSIR z Panem dyrektorem nie dbają. Brawo Tygodnik. Demaskujcie niekompetencje tej instytucji. 2020-07-13 22:56 3. @ja do kogo zwracasz się per "patalachy" 2020-07-13 22:55 4. Mandaty.Skoro budują apartamentowce to powinni przeznaczyć także miejsca dla innych służb czy też pracowników .Chodniki są dla pieszych nie dla samochodów. 2020-07-13 22:48 5. Apele o zgłaszanie się uczestników pogrzebu do Sanepidu nic nie pomogą. Zrobiła to tylko garstka odpowiedzialnych osób. Należy dokonać przeglądu zdjęć i filmów. Osoby, które się nie ujawniły stanowią ciągle zagrożenie dla otoczenia w tym własnych rodzin. 2020-07-13 22:39 6. Wybory już Koniec Teraz śmieci w górę Grzebać i wybierać Dostojewski narciarz z Gubałówki wam załatwi resztę pastuszkowie 2020-07-13 22:27 7. Stworzyli kraj żebraków twierdząc ze wszystko gra, zabrali godność nam... Szyderców show... Racja BB a miernoty jak " k jak" nawet nie rozumie co napisałeś.... ciemnogród. Ale na nich też przyjdzie czas... 2020-07-13 22:25 8. Fotki super... ale trza mieć trochę niepokolei wszyscy bez maseczek.... zaraził się na stypie . Wiec po co księdza badać .... a potem się okaże że tys chory... no i mamy jeszcze parę chorych ... można by pisać i pisać ale najważniejsze było wszystko w tym ze słynny wnuk i był ,trumnę nawet niusł no a jak by wyszedł z maseczka to by go nie poznali i gazety by nie miały o czym pisac. Kondolencje dla rodziny ale napewno nie ma tłumaczenia ze smutek,że żal .... o takich rzeczach się wie nawet w tych chwilach. 2020-07-13 22:23 9. Durny lud,tak podzielony ,że nie widzi jak Po i PiS robią was cały czas w bambuko. Myśleliście ,że Kaczor ot tak dałby sobie PO zmienić kandydata? Przecież przy Kidawie wynik Dudy był już pewny w pierwszej turze!! Zrobili was w h po to aby nikt inny oprócz popisu nie był w II turze bo ich władza byłaby zagrożona ! A durny lud wybierał dżumę albo cholerę ! Manipulują wami ich media ,a wy cymbały łykacie wszystko! Do debaty nie chciał ani jeden ani drugi się razem umówić bo po co Po-Pis ma się tam gryźć? Durny podzielony lud to kupił! Kiedyś spotka znowu wielka kara polaków i może jak przyjdzie bieda to się opamiętacie i ogarniecie wreszcie że to wszystko była szopka! 2020-07-13 22:05 10. To się zaczęło, już te 8 gwiazdek widzę na murach, mostach i gdzie popadnie.
2020-07-04 14:02 1. Jest i nasz Zacharko! Parcie ma chłopina na szkło nieopisane; lata 70 - 80 PZPR; później Solidarność; Loża Masońska Zamoyskiego i teraz PiS... 2020-07-04 13:24 2. Czemu on tego pedofila ułaskawił? Czemu tak opieszale działają z pedofilia kościelną? Czy mają w tym jakiś interes? 2020-07-03 23:52 3. to głosuj na tego,co go ta od olimpiady do JPIi porównała,będziesz miała i ośmiorniczki i ..... 2020-06-30 22:12 4. jakos tak nie widze ani dystansu, ani maseczek - jak to tak naprawde z tym wirusem jest? ja musze utrzymywac dystans spoleczny, kaganiec na ryj zakladac, a wladza nic nie musi... pad w towarzystwie zupelnie obcych osob na wyciagniecie reki, bez maski - jemu wolno, a normalnemu czlowiekowi nie??? no chyba ze ci ludzie to jego rodzina razem z nim mieszkajaca. 2020-06-24 23:02 5. Zakopane wita patriotę i wielkiego człowieka. U nas w Zakopanym wartości religijne są na pierwszym miejscu.Wspaniały człowiek. 2020-06-24 00:18 6. Z Poronina..... Gdyby to Lenin przyjechał to przyjabys go z szacunkiem ???????? 2020-06-23 22:53 7. Nie chcę takiego prezydenta na kolejnych 5 lat. Jestem zażenowana gdy oglądam jego wystąpienia na forum europejskim. Miał szansę jak nikt inny przez te lata zrobić coś pożytecznego dla Polski. Miał cały rząd partyjnych koleżków! Został pan- panie Duda jednostronnie wykorzystany przez Jarosława. Zdaje pan sobie z tego sprawę? Użył pana do swych celów! Za miesiąc po II turze nawet panu ręki nie poda- co i teraz robi z dużą niechęcią! Szymon Hołownia ma mój głos!!!! 2020-06-23 21:19 8. ???????????????????????????????? 2020-06-23 21:18 9. Po co przyjechał nie był nie jest i nie będzie nigdy prawdziwymi prezydentem to marionetka prezesa 2020-06-18 14:33 10. Jeżdżę w góry 2 razy w roku i ciągle mi mało.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

FILMY TP

Pożegnania

Album TP