Na jarmarku w Jabłonce jest lacno

Lacno czyli tanio. To słowo każdy tu zna, jest chyba najczęściej powtarzanym. Żeby było "lacniej" dopominają się Słowacy. Ten targ lubią też handlarze, choćby dlatego, że płacą tu za plac o wiele mniej niż na jarmarku w pobliskim Nowym Targu.

Środa to dzień jarmarku w Jabłonce. Niekończące się korki w obydwie strony, policja kieruje ruchem. - Tak jest co środę, ale dzisiaj jest jeszcze więcej Słowaków, bo w poniedziałek mieli dzień wolny, więc niektórzy sobie przedłużyli weekend do środy - mówi sympatyczny policjant z komisariatu z Jabłonki. Niecierpliwi zostawiają samochód z dala od placu targowego i ostatni kilometr przebywają na piechotę. Gorzej z powrotem, gdy wraca się z zakupami.

- Opłata targowa jest tu prawie o  połowę niższa niż w Nowym Targu - podkreśla Darek, który handluje roślinami. O godz. 10 klientami są głównie Słowacy. - Polacy przychodzą rano - tłumaczy Anna, która z oscypkami i bryndzą dociera z Leśnicy. Jest żoną bacy. - Tu jarmark jest krótszy, i wcześniej się zaczyna. O szóstej tu już trzeba być - mówi  góralka. Szybciej też jarmark się kończy, o dwunastej wszyscy się zbierają.

Na ogromnym placu łatwo się pogubić. Rząd z ciuchami nie ma końca, wystarczy zboczyć z tej ścieżki, by dojść do roślin. Tam teraz największy ruch. Słowacy z przygranicznych miejscowości po drugiej stronie granicy zaopatrują się tu w krzewy, sadzonki, jarzyn.

Każdy z handlarzy podstawy słowackiego już opanował, zdarza się, że nawet do klientów z Polski mówią w języku sąsiadów zza południowej granicy.   

Oblečenie a sadenice czyli zakupy Perera

Peter Mokrosz jest aż z okolic Bańskiej Bystrzycy. Na targ do Jabłonki przyjeżdża dwa razy do roku. Teraz głównie po sadzonki (po słowacku "sadenice"). Zdradza, że kupuje też ubrania (oblečenie). - U nas takiego wyboru nie ma, a i ceny tu lepsze - tłumaczy. - Jest lacniej - mówi. - Oj Słowacy lubią się targować, prawie każdy prosi, żeby było "lacniej" - śmieje się kobieta, która przyjeżdża co środę z roślinami aż z Bielska Białej. Krzaki, kwiaty ma z własnej szkółki. Handluje też w Bielsku. - Do nas na zakupy przyjeżdżają Czesi, ale takiego ruchu jak tu nie ma - podkreśla.

Darek jest z Nowego Targu, w rośliny zaopatruje się u kolegi. Handluje w swoim rodzinnym mieście, ale Jabłonkę woli, chociaż od pandemii - jak twierdzi - nie ma już takiego zysku. Jego zdaniem ludzie zbiednieli.

- Słowacy lubują się w ogrodach, kupują więcej roślin niż nasi. I bardziej się znają na roślinach - mówi. - Polakowi szkoda na drzewko dać pieniądze, pójdzie do lasu po "smrecka" - śmieje się. Twierdzi, że ponieważ opłaty za plac w Jabłonce są o wiele niższe niż w Nowym Targu, ruch jest większy, to i jego rośliny sprzedaje tu taniej niż w stolicy Podhala.  

Nábytok s prepravou

Część placu z meblami (nábytok) opanowali handlowcy z Kalwarii Zebrzydowskiej. Tu już nie ma tłumów, więc panowie wygrzewają się na eleganckich sofach. Najtańszą wersalkę można kupić nawet za 100 zł, ale są i rogówki za 20 tys. zł - z obiciami z naturalnej skóry, podnóżkami elektronicznie wysuwanymi. Większość klientów to Słowacy, handlarze zawożą meble pod wskazany adres. - Cena za dowóz do uzgodnienia - mówi jeden z handlarzy.

- Kiedyś zdarzyło mi się nawet jechać z meblami do Chorwacji - opowiada Dawid.

Holub, kurča, perličky

Luźniej jest też na części zwierzęcej. Można tu kupić gołębie (holub), perliczki (perličky), kurczęta (kurča), indyki czy króliki. I tu Słowacy dominują. Polacy byli rano. Małe perliczki i pościskane lądują w worku. Nie jest im wygodnie. Pan, który sprzedaje ptaki Słowaczce denerwuje się, gdy widzi fotografa. Nie jest miły.

Za to gołębie i króliki u pana Józefa Rafacza z Jabłonki mają dużo przestrzeni w klatkach. Nic dziwnego, dla pana Józefa to nie tyle biznes, ile hobby. Ma szacunek do żywych stworzeń. - Mam i takie lotne, i zwykłe mewki - zachwala. - Jak byłem zdrowy, bardziej się tym zajmowałem, teraz to już takie hobby dla siebie.

Oscypek to oscypek

Stanisław Pająk ze Starego Bystrego bacuje na Baligówce. Na jarmarku w Jabłonce sprzedaje bundz, bryńdzę i oscypki. Potężnego górala w idealnie białej góralskiej koszuli i pięknym góralskim stroju widać z daleka. Jego sery nie są najtańsze, ale jak podkreśla "czysto owcze w 1000%". Smakują wyśmienicie. Języka słowackiego nie musi się uczyć. Oscypek po słowacku to oscypek, bryndza to bryndza...

Z głośnika dobiega słowackie "disco polo". Ruch taki, że sprzedawca nie ma czasu na rozmowę. Można się tu zaopatrzyć w płyty CD słowackich i polskich artystów. Koło południa ruch powoli zamiera. Korków już nie ma. Jabłonka wraca do normalności.

Tekst i fot. Beata Zalot