Twórczość mniej poważna Wisławy Szymborskiej. Limeryki, lepieje, moskaliki... Konkurs dla czytelników

Kiedy poetka W. Szymborska
płynęła do Magnitogorska
to na jej widok nawet ryby
w wodzie skręcały się jak gdyby
dręczyła je choroba morska.

Joanna Szczęsna, niezrównana znawczyni tej poezji i biografka noblistki, w posłowiu do książki napisała:
„Wisława Szymborska przez całe właściwie życie obok poważnych wierszy z mniejszą lub większą intensywnością pisywała to, co Anglosasi nazywają light verses. Lekkość lekkością, ale reguły, którymi rządzi się ta twórczość, są ciężkie i surowe: żadne asonanse, rymy tylko ścisłe, bogate, głębokie, rzadkie i najlepiej zaskakujące. W końcu w mniejszych formach poetyckich typu dystych, czterowiersz czy fraszka rym bardziej rzuca się w oczy i często to on właśnie buduje komizm. Poza tym kluczowe jest metrum: liczba zgłosek, rozkład sylab akcentowanych i nieakcentowanych – wszystko to powinno tykać bezbłędnie i rytmicznie, niczym w szwajcarskim zegarku.
Kiedyś z Anną Bikont spytałyśmy Czesława Miłosza, czy jemu też zdarza się pisywać okolicznościowe wierszyki, a my nie znamy ich tylko przez przypadek. „Żartobliwe wierszyki Szymborskiej są często przedmiotem mojej zazdrości – odpowiedział. – Ja takich pisać nie umiem, co mam nadzieję, nie znaczy, że brak mi poczucia humoru”. No tak, wcale nas to nie zdziwiło.”

Szymborska pisywała je w różnych miejscach – w Domu Literatów na Krupniczej, w podróży samochodem lub pociągiem, podczas wakacyjnego odpoczynku w Lubomierzu. Część z nich miała już od dawna swoje nazwy – jak limeryki czy epitafia, część zyskała je nieco później – jak lepieje, moskaliki czy obwódki, część zaś pod nowymi nazwami czytelnicy poznają dopiero teraz – jak kiziostychy czy jaroszady. To, czy utwór warto zostawić, poetka sprawdzała na znajomych – jeśli się nie śmiali, lądował w koszu. Na szczęście wiele z nich przetrwało.

Cechuje je frywolność, finezja i wdzięk. Literackie wyrafinowanie i stylistyczna wymyślność. To subtelne prztyczki w nos władzy i żartobliwe uwagi pod adresem przyjaciół. Brawurowe trawestacje i nonsensowne dystychy. Bogactwo zabaw literackich uprawianych przez Wisławę Szymborską niezmiennie zachwyca, zadziwia i śmieszy.

Ze wszystkich tych wesołych rymowanek, kunsztownych wersów i najrozmaitszych drobnych żartobliwości wyłania się nonsensowny i absurdalny świat stanowiący rewers twórczości wybitnej poetki, pozwalający poznać ją trochę bliżej, także prywatnie.

Tom "Zabawy literackie" powstał we współpracy z Fundacją Wisławy Szymborskiej. Partnerem książki jest KBF, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

-----
Wisława Szymborska – ur. 2 lipca 1923 r. w Kórniku, zm. 1 lutego 2012 r. w Krakowie. Polska poetka, felietonistka, eseistka, krytyczka i tłumaczka. Laureatka Literackiej Nagrody Nobla (1996) i wielu innych prestiżowych nagród i wyróżnień, m.in. Nagrody im. Goethego (1991), Nagrody im. Herdera (1995), Nagrody Polskiego PEN Clubu (1996), Orderu Orła Białego (2011). Członkini honorowa American Academy of Arts and Letters (od 2001).

Debiutowała w 1945 r. wierszem Szukam słowa, w latach 1953–1981 w „Życiu Literackim" prowadziła dział poezji i stałą rubrykę Lektury nadobowiązkowe. Wydała trzynaście tomów wierszy, z których jeden ukazał się już po jej śmierci. Czternasty, "Czarną piosenkę", zbierający wczesne wiersze poetki, opublikowano dopiero w 2014 r. Jej utwory zostały przetłumaczone na ponad czterdzieści języków, sama także tłumaczyła poezję, głównie z francuskiego i niemieckiego.

W kwietniu 2012 r., na mocy testamentu noblistki, powstała Fundacja Wisławy Szymborskiej, która opiekuje się spuścizną literacką poetki oraz przyznaje nagrodę jej imienia, a także prowadzi programy stypendialne i rezydencjalne dla ludzi pióra.

Decyzją Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Wisława Szymborska jest patronką roku 2023. Obchodom Roku Szymborskiej towarzyszy wiele wspaniałych wydarzeń, a w ich centrum pozostaje to, co najważniejsze - twórczość noblistki.

Od Wydawnictwa ZNAK mamy dla Was 2 egzemplarze książki. Po jednym otrzymają osoby, które jako pierwsze wyślą do nas mail na adres: konkurs@24tp.pl. W treści prosimy podać imię, nazwisko i adres. Tytuł maila: Szymborska.

an