Dom dziecka to nie jest biznes

Tyle dostaje państwowy dom dziecka, który od stycznia działa w Nowym Targu przy ul. Szaflarskiej, tyle samo wywalczyła placówka we Wróblówce, prowadzona przez Fundację Szczęśliwe Jutro.

Choć o groźbie zamknięcia domu dziecka we Wróblówce mówi się od kilku miesięcy i konflikcie szefostwa tej placówki ze starostwem, oficjalnie obydwie strony przekonują, że konfliktu nie ma. Faktem jest to, że jeszcze w zeszłym roku starostwo łożyło na każde dziecko we Wróblówce miesięcznie 3930 zł i że ogłosiło w ciągu sześciu ostatnich miesięcy aż pięć konkursów na prowadzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej, z czego trzy zostały unieważnione. Przełomem było dopiero spotkanie obu stron u wojewody i zainteresowanie się problemem instytucji zewnętrznych.

Obowiązek starostwa

Organizacja pieczy zastępczej jest - zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - zadaniem powiatu. Taką placówkę powiat może sam poprowadzić lub zlecić poprowadzenie jej organizacji pożytku publicznego, jaką jest np. Fundacja Szczęśliwe Jutro. Do końca zeszłego roku prowadziła ona jedyne w powiecie nowotarskim placówki opiekuńczo-wychowawcze typu instytucjonalnego, zwane potocznie domami dziecka. Formalnie we Wróblówce pod jednym dachem istniały dwie placówki z jednym dyrektorem, każda zapewniała 14 miejsc dla dzieci.

Trudne relacje

- Konfliktu ze starostwem nie ma, ale relacje są trudne - słyszymy we Wroblówce. Przedstawiciele Fundacji Szczęśliwe Jutro przyznają, że mieli zastrzeżenia do sposobu finansowania ze strony powiatu. - Gdy średnia w województwie wynosiła 5303 zł, to myśmy dostawali na dziecko 3794 zł. Teraz na dziecko w nowotarskiej placówce przeznaczono 6918 zł, a nam starostwo zaproponowało 4300 zł. Czy brzuszki naszych dzieci są inne? - pytają przedstawiciele Fundacji Szczęśliwe Jutro, która działa we Wróblówce od 2019 r. - Musieliśmy się mocno nagimnastykować, żeby utrzymać placówkę - dodają.  Przetrwać pomagali sponsorzy, różne akcje, zbiórki, festyny.

Gdy nie wiadomo o co chodzi

W zeszłym roku nad domami dziecka we Wróblówce zawisły czarne chmury, niewiele brakowało, by zostały zamknięte. Dlaczego?

Pierwszy konkurs na prowadzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej starostwo ogłosiło w połowie zeszłego roku. - Zaproponowana przez nas kwota 4200 zł wynikała z obliczeń - analizy wydatków w placówce we Wróblówce plus wskaźnika inflacyjnego - tłumaczy Bartłomiej Garbacz, sekretarz w nowotarskim starostwie.

Nikt się nie zgłosił, więc 31 października powiat ogłosił kolejny konkurs na prowadzenie placówki dla 14 dzieci na okres dwóch lat. W 2024 r. zaproponowana przez starostwo kwota miesięczna wynosiła na dziecko 4300 zł, w 2025 r. miała wzrosnąć do 4730 zł. Tymczasem Fundacja Szczęśliwe Jutro zaproponowała kolejno 8100 zł w 2023 r. i 8667 zł w następnym. - Takich środków w budżecie nie mieliśmy, więc konkurs został unieważniony - tłumaczy sekretarz.

Jednocześnie 7 listopada został ogłoszony konkurs na opiekę dla kolejnych 14 dzieci, które do tej pory były w drugim z domów dziecka działającym we Wróblówce. Jak podkreśla Bartłomiej Garbacz, placówka miała warunkowe zezwolenie wojewody na prowadzenie dwóch domów dziecka pod jednym dachem. Starostwo na realizację tego zadania do czasu stworzenia innej placówki zarezerwowało w budżecie kwotę 907 tys. zł, co miało się przekładać na koszt utrzymania miesięczny jednego dziecka - 5400 zł. Ponieważ Fundacja Szczęśliwe Jutro zaproponowała 8100 zł od dziecka i ten konkurs 12 grudnia został unieważniony.

- Poprzednie umowy miały wygasnąć 31 grudnia, a my zostaliśmy bez placówki. Stąd kilka dynamicznych tygodni i szereg naszych działań zmierzających do tego, by jak najszybciej otworzyć własną placówkę - mówi Bartłomiej Garbacz.

Tak w półtora miesiąca powstał dom dziecka przy ul. Szaflarskiej w Nowym Targu, w którym zarezerwowano na jedno dziecko  6918 zł, kwotę zgodną ze średnią w Małopolsce na tego typu placówki. - Taki sposób ustalenia kosztów obowiązuje dla nowotworzonych placówek, dla których nie ma analizy kosztów utrzymania wychowanka za poprzedni rok - tłumaczy Garbacz.

- Wróblówka miała wyliczoną przez nas mniejszą kwotę, wynikało to z kosztów, jakie przedstawili za poprzedni rok. Korzystali bowiem z różnych dotacji, darowizn, organizowali zbiórki - dodaje.

Wojewoda namawia do rozmów

Bartłomiej Garbacz podkreśla, że wizyta u wojewody sprowokowana była zaangażowaniem w sprawę różnych stowarzyszeń, instytucji - m.in. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych „Dla naszych dzieci”, które żądało od starosty złożenia wyjaśnień powstałej sytuacji. Kopia korespondencji była kierowana do wielu instytucji i spowodowała zainteresowanie sprawą ze strony rzecznika praw dziecka, ministerstwa rodziny czy wojewody.

Ten ostatni zaprosił przedstawicieli starostwa i fundacji na spotkanie 20 grudnia. Namawiał do rozmów i znalezienia kompromisu.

Pod koniec zeszłego roku starostwo ogłosiło kolejny konkurs, który miał być rozwiązaniem hybrydowym, w oparciu o inne przepisy - o wewnętrzny regulamin Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nowym Targu. Konkurs ma jednak ograniczenia do kwoty 130 tys. zł, co załatwiało problem na 40 dni. - Ten czas był nam potrzebny na znalezienie jakiegoś rozwiązania z patowej sytuacji - tłumaczy Bartłomiej Garbacz.

21 grudnia odbyło się kolejne spotkanie w siedzibie starostwa, na którym powiat i fundacja wypracowały alternatywne sposoby dalszej współpracy, a także pierwszą wersję listu intencyjnego, którego ostateczna treść ciągle jest negocjowana. Ustalenia zostały przedstawione w tym samym dniu Komisji Zdrowia i Polityki Społecznej, działającej przy nowotarskiej Radzie Powiatowej, która apelowała o wypracowanie rozwiązań, umożliwiających fundacji dalszą działalność.

3 stycznia Zarząd Powiatu podjął decyzję o ogłoszeniu kolejnego konkursu na prowadzenie placówki opiekuńczo-wychowawczej, co zostało przedstawione podczas spotkania w Urzędzie Wojewódzkim w tym samym dniu. Przedstawiciele wojewody i powiatu przyjęli w kolejnym konkursie kwotę 6918 zł od dziecka, czyli identyczną, jak w nowotarskiej placówce, aż o 2600 zł wyższą od proponowanej przez powiat pierwotnie.

Piąty konkurs, dotyczący zapewnienia opieki 14 dzieciom, które teraz są we Wróblówce, został opublikowany 4 stycznia. Rozstrzygnięcie będzie 26 stycznia. Niespodzianek nie powinno być po wspólnych ustaleniach w Urzędzie Wojewódzkim.

Oznaczałoby to, że we Wróblówce zostanie jedna placówka dla 14 dzieci. Dziewięcioro dzieci z drugiego domu dziecka, prowadzonego przez Fundację Szczęśliwe Jutro, w poniedziałek 8 stycznia trafiło do placówki w Nowym Targu. Jak słyszę od Bartłomieja Tabaszewskiego, dyrektora domu dziecka we Wróblówce, wkrótce powstanie tam druga placówka dla kolejnych 14 dzieci, tyle że na zlecenie innego powiatu. - Gdybyśmy nie poruszyli nieba i piekła, różnych zewnętrznych instytucji, to od 1 stycznia by już nas nie było - podkreśla dyrektor.

Dlaczego dziecko tyle kosztuje?

Dla osób niezorientowanych kwota prawie 7 tys. zł na dziecko miesięcznie jest niewyobrażalna, nieporównywalna z przeciętnym budżetem domowym. - Prowadzenie domu dziecka to nie jest biznes - przekonuje Bartomiej Tabaszewski, dyrektor placówki we Wróblówce. - Ja więcej zarabiałem jako wychowawca w domu dziecka niż teraz jako dyrektor - przekonuje. Twierdzi, że cała kadra domu dziecka we Wróblówce pracowała do tej pory za minimalną kwotę krajową, bez dodatków, premii, jakie przysługują pracownikom w podobnych placówkach państwowych.

Skąd więc tak wysoka miesięczna kwota utrzymania dziecka? 75% tej kwoty generują wynagrodzenia pracowników. Dzieci muszą być pod opieką 24 godziny na dobę przez 365 dni w roku. Rodzice takich kosztów nie ponoszą. - Wychowawca ma pod swoją opieką na dyżurze 14 dzieci. To ciężka, odpowiedzialna praca - tłumaczy Tabaszewski.

Łzy pożegnania

W poniedziałek po południu dziewięcioro dzieci z Wróblówki pożegnało się z pozostałymi lokatorami domu dziecka i z wychowawcami. Były łzy, przytulasy, prezenty. - Przyjedziesz, wujku, do nas, do Nowego Targu? - pyta jeden z chłopaków dyrektora. - Wy tu nas odwiedzicie. Na pewno nieraz się spotkamy. To nie koniec świata, tylko kilka kilometrów - zapewniał Tabaszewski.

O tym, które dzieci wyjadą do Nowego Targu, zadecydował wspólny zespół, w którym byli przedstawiciele fundacji, PCPR-u, wychowawcy, psychologowie, prawnik. - Ta przeprowadzka to kolejna trauma dla tych dzieci - uważa Tabaszewski. - Walczyliśmy, żeby zostały tu wszystkie. Nie chodzi tylko o pieniądze, ale o ich poczucie bezpieczeństwa. Mieli tu dom, nawiązali relacje - tłumaczy.

Dodaje, że zespół wybrał takie dzieci, które z tej przeprowadzki będą miały jakąś korzyść. Trójka rodzeństwa ma biologicznych rodziców na Spiszu, dla których dojazd do Nowego Targu będzie łatwiejszy niż do Wróblówki. Inne z podopiecznych chodzą do szkoły średniej w Nowym Targu i na praktyki, więc nie będą musiały dojeżdżać.