Brutalna gra o wszystko, honor albo śmierć. Mistrzowska powieść szpiegowska. Mamy dla Was książki

Na łamach Tygodnika Podhalańskiego prezentowaliśmy kilka spośród jego książek, w tym „Miasto szpiegów” -  kryminał, a nawet bardziej powieść szpiegowską z serii o komisarzu Edwardzie Popielskim. „Dziewczynę o czterech palcach”, która zdobyła tytuł najlepszej polskiej powieści historyczno-kryminalnej 2019 roku. „Demonomachię”, książkę, którą autor postanowił zmierzyć się z innym niż kryminał gatunkiem literackim - horrorem, zabierając czytelników w podróż do miasteczka Podgórze pod Krakowem, gdzie obok siebie żyli katolicy, ewangeliści i wyznawcy religii mojżeszowej. Ostatnio zaś była to „Ostra” - zupełnie nowa odsłona jego pisarskich możliwości. Porzucił bowiem stylistykę retro i postanowił akcję nowego kryminału osadzić we współczesnym świecie.

Tym razem Krajewski, ojciec chrzestny polskiego kryminału retro, postawił na klasykę, czyli nową odsłonę przygód śledczego Edwarda „Łyssego” Popielskiego i wielki narracyjny powrót do Wrocławia. Stworzył powieść szpiegowską, w której odkrywa mniej znane karty z historii służb specjalnych II Rzeczypospolitej i PRL, przedstawia wyrafinowane gry wywiadowcze okresu międzywojennego, w fabułę wplatając postaci jak najbardziej prawdziwe, takie jak Bohdan - syn Bolesława Piaseckiego, Gomułka czy profesor Tadeusz Kotarbiński.

Zaczątkiem wszystkich wydarzeń, które Krajewski opisuje w „Słowie honoru”, było pewne spotkanie. „Jesienią 1938 roku minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop zaprosił do bawarskiego Berchtesgaden polskiego ambasadora w Belinie Józefa Lipskiego. Niemiec miał przedstawić Polakowi kilka propozycji zamierzających do – jak się wyraził – „generalnego oczyszczenia stosunków polsko-niemieckich ze spraw spornych”. Obaj dyplomaci spotkali się 24 października w Grand Hotelu, pięknie położonym obiekcie z widokiem na Alpy Salzburskie. Lipskiemu towarzyszył szyfrant i sekretarz ambasady Karol Kraczkiewicz, von Ribbentropowi zaś – Walter Hawel, jeden z najbardziej zaufanych ludzi Hitlera.

Rozmowy takie odbywały się już wcześniej i niczego nie „oczyściły”. Ta jednak była wyjątkowa. Von Ribbentrop zaproponował Polsce przystąpienie do paktu antykominternowskiego, wymierzonego przeciwko światowemu komunizmowi. Zaskoczony nieco Lipski – wobec braku pełnomocnictw do podjęcia nawet najostrożniejszych rozmów w tej kwestii – zareagował nader wstrzemięźliwie. Sporządził jednak odpowiednią notatkę.”
To właśnie tę notatkę, wślizgnąwszy się do pokoju Lipskiego, przeczytał esesman z Grand Hotelu, pół-Niemiec, pół-Polak ze Śląska Cieszyńskiego, w rzeczywistości agent sowiecki działający pod kryptonimem „James”. Tuż przed aresztowaniem przez gestapo zdążył on sporządzić raport, który dwa dni później trafił na biurko Stalina i przejął panicznym strachem wschodniego satrapę. „Natychmiast wezwał on do siebie komisarza Zelmana Pasowa, który szefował Wydziałowi Zagranicznemu Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD. Pasow otrzymał rozkaz: ujawnić prasie propozycję von Ribbentropa i zorganizować wobec niej w Polsce „spontaniczny protest”, co nie byłoby trudne, bo antyniemieckie nastroje w II RP były coraz silniejsze. Szef wywiadu zareagował na polecenie Stalina wielkim entuzjazmem; był niemal pewien, że ujawnienie tego planu może wywołać w Polsce protesty społeczne – pod jednym wszakże warunkiem: ktoś musiał umiejętnie wszystkim pokierować. I był taki człowiek – niezwykle popularny wśród robotników trybun ludowy i poeta opiewający rewolucje październikową. Nazywał się Emil Haczko i właśnie wyszedł z polskiego obozu koncentracyjnego w Berezie Kartuskiej. Stalin dobrze zapamiętał to nazwisko.”

Nadal mamy rok 1938, Lwów. Europa stoi na krawędzi wojny. W Rzeczypospolitej trwa bezlitosna walka o wpływy. Czy możliwy jest sojusz z Niemcami? Edward „Łyssy” Popielski jeszcze nie wie, że wyjście na wernisaż wystawy fotograficznej, na której prezentowanych jest kilka prac jego córki Rity, uruchomi łańcuch jakże znaczących zdarzeń. W trakcie oglądania jednego z jej zdjęć Popielski wyczuwa za plecami czyjąś obecność. Mężczyzna nie podziwia jednak pracy Rity, a przygląda się kaloszom „Łyssego”, które stają się pretekstem do zagajenia rozmowy. Ten mężczyzna to kapitan Czesław Dewoyno z kontrwywiadu wojskowego, znajomy Jani z Bydgoszczy czyli majora Jana Żychonia, szefa bydgoskiej Ekspozytury nr 3 Oddziału II Sztabu Głównego, zajmującego się wywiadem przeciwko Niemcom. Powołując się na tę znajomość Dewoyno podkreśla, iż wie, że Popielski był kiedyś zaprzysięgłym wrogiem Niemców, a dziś jest wrogiem Rosjan. Jego mocodawcy podzielają to zdanie widząc większe niebezpieczeństwo ze Wschodu niż z Zachodu. Dlatego też proponuje śledczemu wspólną akcję, ściśle tajną misję we Lwowie, gdzie mieści się bardzo niebezpieczne gniazdo szpiegów przy ulicy Nabielska 27, w konsulacie sowieckim.

W tym samym czasie hrabia Gustaw Szwert, właściciel majątku Knopice koło Bielska, organizuje zjazd przedstawicieli różnych sił politycznych zaniepokojonych wyciekiem tajnej notatki Lipskiego i prawdopodobieństwem tego, że minister Beck być może skłania się ku propozycji von Ribbentropa. Obecny na nim ma być Emil Haczko, człowiek, który potrafił będzie pogodzić najzagorzalszych przeciwników politycznych i połączyć ich w jednym celu.
Dewoyno planuje jednak pokrzyżować te plany. W rozmowie z Popielskim stwierdza: „Ten Haczko będzie niedługo we Lwowie. Trzeba go aresztować, zamknąć w jakiejś „pralni” i wypuścić po kilku tygodniach z łatką naszego konfidenta. Wtedy już stanie się dla nas znacznie mniej groźny, a tymczasem sprawa Ribbentropa-Lipskiego całkiem przycichnie.” Dodaje przy tym: „Jeśli na sabacie w Knopicach zabraknie Emila Haczki, to oni wszyscy sobie skoczą do gardeł. I rozjadą się do domów z niczym. Być może któryś z nich zainicjuje jakąś osobną demonstracyjkę, którą szybko gwizdkami rozgoni policja. Nikt inny, tylko ten Haczko opromieniony sławą bohatera z Berezy… tylko on może skoordynować jeden wielki marsz środowisk przeciwko sojuszowi polsko-niemieckiemu. Bez niego trochę pokrzyczą, trochę poskandują. Natomiast za nim pięćdziesiąt tysięcy ludzi ruszy na pałac Bruhla i na Belweder. Ednek będzie szedł obok Żyda, a trockista obok socjalisty… Nie potrzebujemy teraz takiego bałaganu. A możemy… pan może… zapobiec tym tumultom bardzo łatwo…”

Czy Popielski podejmie decyzję, która na zawsze zaważy na losach jego, jego najbliższych i Rzeczypospolitej?

Od Wydawnictwa ZNAK mamy dla Was 2 egzemplarze książki. Po jednym otrzymają osoby, które jako pierwsze wyślą do nas mail dzisiaj, w środę 29.05 o godzinie 17 na adres: konkurs@24tp.pl. W treści prosimy podać imię, nazwisko i adres. Tytuł maila: Słowo honoru.

an