2025-05-11 10:00:13

Reklama

Podhale

Bacowie wyszli na hale

Reklama

Na górskich polanach rozpoczął się wypas owiec. Czego obawiają się bacowie?

Zgodnie z tradycją bacowie wychodzą na letnią gazdówkę po św. Wojciechu, czyli po 23 kwietnia. Co roku w Ludźmierzu odbywa się Święto Bacowskie. W tym roku uroczystość odbyła się 27 kwietnia, a rozpoczęła się przejściem stada owiec spod Domu Podhalańskiego na teren ludźmierskiej bazyliki. Bacowie zaopatrzyli się w święconą wodę ze źródełka oraz nadpalone w wielkosobotnim ognisku drewniane szczapki, przy pomocy których rozpalili w szałasach watry.

Na hale idą z nadzieją

Bacowie masowo zaczynają przychodzić na halne gazdówki. Nowotarski baca Józef Klimowski wypasa w połemkowskiej wiosce Czarne w Beskidzie Niskim. Z owcami i letnim dobytkiem pojechał tam kilka dni temu. Jesienią będzie prowadził największy redyk. Przez tydzień będzie wracał z owcami do Nowego Targu.

Wojciech Klimowski z Nowego Targu już bacuje na Białej Wodzie koło Jaworek. Ma tam około 400 owiec. - Trudno powiedzieć jaki będzie ten sezon. Przede wszystkim chodzi o to, żeby owce miały zapewnione pożywienie. Trochę obawiamy się suszy - ma obawy.   

Od kilku dni Jan i Andrzej Hyrczykowie ze Starego Bystrego gospodarzą na swoich dwóch bacówkach - w Baligówce za Czarnym Dunajcem oraz na Łąkach w Jabłonce, gdzie wypasają około 700 owiec. - Na pewno to jest trudny początek, bo z jednej strony jest trochę deszczu, trochę słońca, ale mają się zacząć przymrozki - martwi się Andrzej Hyrczyk.

Baca Jarek Buczek z Ochotnicy Górnej dopiero z końcem tego tygodnia wyjdzie z owcami na gorczańskie polany. Prowadzi spore gospodarstwo owczarskie. Od kilku lat nie oddaje jagniąt do skupu. Ma swój rynek zbytu na jagnięcinę. Z baraniego mięsa robi kiełbasy, a z mleka owczego różne sery. Przetwarza też wełnę. Bundz częściowo przerabia na bryndzę, ale z mleka majowego i czerwcowego, bo jest najwartościowsze, produkuje głównie sery dojrzewające pod nazwą "brusek ochotnicki", które dojrzewają w naturalnych warunkach przez pół roku.

- Oscypki robię dopiero w lecie, najczęściej na zamówienie - mówi baca. - Co roku jest inaczej. Co się zdarzy w tym roku, tego nikt nie wie. Na hale idzie się zawsze z nadzieją, ale w nieznane. W najgorszym wypadku wytwarza się tyle sera, żeby przeżyć - podkreśla.

W Tatrach

Po zimowej przerwie owce wrócą też na tatrzańskie hale. W Tatrach na tzw. wypasie kulturowym jest ok. 1200 owiec. Początkowo bacowie wypasają na przepaskach, poza granicami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z owcami na Wielką Polanę Kuźnicką przyszedł już Andrzej Staszel Furtek.

W Tatrach owce pasą się na śródleśnych polanach, poniżej górnej granicy lasu, ale poza rezerwatami. Bacowie i juhasi powinni przestrzegać tradycyjnych obrzędów pasterskich, posługiwać się gwarą i nosić odzienia góralskie. W czasie wypasu zabytkowe szałasy znajdują się pod opieką bacy. Jednym z warunków wypasu w Tatrach jest hodowla miejscowej rasy owiec górskich i krów rasy czerwonej polskiej. Dobytku mają pilnować owczarki podhalańskie. Przy wyrobie serów bacowie powinni korzystać z tradycyjnego sprzętu, m.in. gielety, puciery, obońki, putni, feruli.

Oscypka nie trzeba promować

Andrzej Gąsienica Makowski, wiceprezes Towarzystwa Produktu Górskiego, twierdzi, że ludzie są coraz bardziej zainteresowani produktami regionalnymi, a oscypka nawet nie trzeba promować, bo jest znany w całej Polsce. Turyści chętnie przychodzą na bacówki, aby popatrzeć, jak bacowie „pucą” i przy okazji kupują świeże sery. Czasem napiją się żętycy, choćby z ciekawości.

Dwa miliony na wypas kulturowy

W tym roku po raz kolejny do małopolskich baców trafi wsparcie finansowe na prowadzenie tradycyjnego wypasu owiec w ramach programu pn. „Małopolski wypas kulturowy”. Na ten cel Zarząd Województwa Małopolskiego przeznaczył blisko 2 mln zł. Konkurs na prowadzenie tego projektu wygrał Związek Podhalan.  

Dofinansowanie otrzymają bacowie z Małopolski, którzy wypasając owce, dbają o dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe regionów górskich, zachowują tradycyjne, starodawne zwyczaje. Związek Podhalan będzie realizował program w 10 regionach Małopolski: na Podhalu, w rejonie Babiej Góry, na Orawie, w Gorcach, na Spiszu, w Pieninach i Małych Pieninach, w regionie nowosądeckim, gorlickim, limanowskim.

26 października 2022 roku bacowanie, czyli praktyka kulturowego wypasu owiec w polskich Karpatach, zostało wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Tekst i fot.: Jolanta Flach

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
dietetyk 2025-05-11 14:45:23
"ukraińskie moskole produkowane że zboża technicznego" już dawno wcinamy z zadowoleniem. Żaden szanujący się biznesmen nie kupi droższej mąki z pewnego np. polskiego źródła gdy ma do dyspozycji za pół darmo "świetną" mąkę ze zboża technicznego. Każdy kto myśli inaczej jest otumaniony przez telewizję.
Oscyp 2025-05-11 13:53:10
Nauczcie się szanować to co polskie regionalne,bo niedługo będziecie jedli oscypki argentyńskie lub brazylijskie z niespodzianką w środku od Rafałka czyli larwą świerszcza dla wzbogacenia smaku.lub ukraińskie moskole produkowane że zboża technicznego
Do Prawdziwy gorol 2025-05-11 13:24:59
Jak znajdziesz takiego "świętego grala" to daj znać. Ja jestem w stanie zapłacić 5 razy tyle co za "prawdziwego oscypka w zaufanej bacówce". Ale to chyba trzeba sobie samemu owiec nakupić i zrobić bo ja też szukam od wielu lat. Takie rzeczy nie istnieją.
Prowdziwy gorol 2025-05-11 10:21:18
Szukam takiego bacy żeby mi zrobił prawdziwy oscypek ze 100% mleka owczego, taki jak robiono to za dawnych lat. Ale jest jeden warunek, jestem na bacowce i przy mnie owce są dojone,to mleko wlewane do puciyry i przy mnie klogane a na koniec ja go zabieram i wędze sobie sam w domu. Jestem gotowy dać 4 razy więcej niż za taki sam z certyfikatem. Aha, te znawczynie co twierdzą, że taki oscypek jest nie dobry bo ma gorzki smak i się sypie niech mnie tu nie uświadamiają bo ja wiem, że da radę zrobić dobry.
  • USŁUGI | inne
    SZEWC - KALETNIK - ZAKOPANE - ul. Staszica 3 - 666 120 662.
  • PRACA | dam
    Praca w Zakładzie Kuśnierskim wymagane doświadczenie oraz Prawo jazdy Kategoria B. 888267329
    Tel.: 888267329
  • PRACA | dam
    Praca Kucharz Z Doświadczeniem Bukowina Tatrzańska Gotowanie Dla Grup w Dużym Ośrodku Z Noclegiem.
    Tel.: 601 453 970
  • PRACA | dam
    KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę przesyłać na adres: kantorzakopanepraca@gmail.com
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Nowy Targ -sprzedam działkę usługowa 8235 m2 z uregulowanym dojazdem okolice stacji paliw przy drodze na Białkę Tatrzańska. 660797241 www.b12.pl
    Tel.: 660797241
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    PRZYCZEPKA JEDNOOSIOWA WYWROTKA. URSUS C-360. 692 180 309.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKALE USŁUGOWE/BIUROWE - ul. Kościeliska (I p.), obok przejścia podziemnego. 509 25 44 55.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • PRACA | dam
    Biuro księgowe AUDITPLUS zatrudni: głównego księgowego, specjalistów ds. księgowości i referentów. Praca w Zakopanem, 8-16, pełen etat. Zapraszamy. Zgłoszenia: praca@auditplus.pl.
  • PRACA | dam
    Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    ŚWINIE WŁASNEGO CHOWU. 788 679 465.
  • PRACA | dam
    Poszukuję osoby do sezonowego, prowadzenia gospodarstwa domowego w Zakopanem. Życiorys zawodowy proszę przesyłać na adres e-mail. rozanob@interia.pl
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • KUPNO
    KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA DOM W WITOWIE, w którym do roku 2025 znajdował się Ośrodek Zdrowia. 698 508 796.
  • ANTYKI
    Do sprzedania ZABYTKOWY PRZEDWOJENNY KREDENS GÓRALSKI ZAKOPIAŃSKIEJ SZKOŁY PRZEMYSŁU DRZEWNEGO w idealnym stanie, z lat trzydziestych, sprawdzony przez kustosza Muzeum Tatrzańskiego. Również CZĘŚĆ KOLEKCJI PRZEDWOJENNEGO MALARSTWA o tematyce góralskiej, znanych polskich malarzy aukcyjnych, takich jak Gąsienica Szostak, Augustynowicz, Jarocki, Moszyński, Gałek, Ćwikliński, Dzieliński, Skowroński. Tel. 601 51 35 33
  • USŁUGI | inne
    ODŚNIEŻANIE DACHÓW. TECHNIKI LINOWE. TEL: 695 092 678
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
  • SPRZEDAŻ | różne
    DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.
2026-02-11 18:40 Pędzili jak szaleni, stracili prawa jazdy 2026-02-11 18:30 Paolo Sorrentino wraca z poruszającą opowieścią. Mamy dla Was bilety 2026-02-11 18:23 Trzęsienie ziemi w Radzie Miasta. 13 radnych chce odwołania przewodniczących 2026-02-11 18:00 Remonty w Szkole Podstawowej w Suchem. Modernizowane sale i zaplecze placówki 2026-02-11 17:33 Trwa sesja Rady Miasta Nowy Targ. Rezygnacja wiceprzewodniczącego, obwodnica i zablokowana rezolucja 2026-02-11 17:30 Bezcenny skarb Instytutu Roślin. Mamy dla Was książki 2026-02-11 17:00 Uchwała skuterowa nieskuteczna, mieszkańcy i cepry domagają się szybkich działań 2026-02-11 16:37 Policja na lodowisku 2026-02-11 16:00 Kino w straży 2026-02-11 15:32 Ratownicy TOPR transportowali nurka w tatrzańskiej jaskini. To były szkoleniowe ćwiczenia 2026-02-11 15:30 Święto Kota w Witkacym 2026-02-11 15:00 Powiat tatrzański szykuje obchody 30-lecia wizyty Jana Pawła II w Zakopanem 1 2026-02-11 14:25 Dwie zaginione osoby odnalezione przez policjantów w Zakopanem 2026-02-11 14:00 List polecony bez awizo. Gmina Kościelisko zachęca do e-Doręczeń 2026-02-11 13:20 Pola, jesteśmy z Tobą! PZN broni zawodniczkę z Zakopanego przed hejtem 4 2026-02-11 13:00 Parada Gazdowska w Kościelisku odwołana 2026-02-11 12:32 Zaatakował myjnię samochodową siekierą 2026-02-11 12:31 Rzęsy Hollywood Volume - czym różnią się od klasycznego volume? 2026-02-11 12:01 Alpy po sezonie: taniej, luźniej, więcej jazdy. Coraz więcej Polaków wybiera wiosenne wyjazdy na narty ze Snowevents 2026-02-11 11:35 Tiny house na własnej działce: jak legalnie zarabiać na turystach w zgodzie z krajobrazem 2026-02-11 11:00 Halny. Na Kasprowym nawet 100 km na godz. Tak wieje na Kalatówkach (WIDEO) 2026-02-11 11:00 Lodowiska Pingwinek zapraszają na zimową zabawę pod Tatrami 2026-02-11 10:01 Fundusze Europejskie na odnowę małopolskich miast 2026-02-11 10:00 Historyczna zmiana po 10 latach. Międzynarodowe turnieje piłkarskie przenoszą się do Poronina 3 2026-02-11 10:00 Koncert Walentynkowy z zespołem Jedla 1 2026-02-11 09:59 Wiózł narkotyki - stracił prawo jazdy 2026-02-11 09:26 Awaria wodociągu w Poroninie. Możliwe przerwy w dostawie wody na ul. Kościuszki 2026-02-11 09:00 Czujka dymu uratowała mieszkańców. Nocny pożar w Zakopanem 3 2026-02-11 08:00 Będzie nowa remiza w Orawce 2026-02-10 21:48 Pożar siana w Pieniążkowicach 2026-02-10 21:31 Awaria trakcji i opóźnienia pociągów. Wszystko wróciło do normy (WIDEO) 3 2026-02-10 21:00 Tatry chcą mówić jednym głosem. Powiat i gminy wspólnie zbudują markę regionu i odpowiedzą na hejt 16 2026-02-10 20:30 Zobacz, jak się zmieniał krajobraz Pienin 1 2026-02-10 20:00 Wąwóz Kraków. Przepiękne miejsce trochę poza głównymi trasami w Tatrach (WIDEO) 2026-02-10 19:44 To nie był dobry dzień naszych skoczków. Wygraliśmy tylko z Rumunią 4 2026-02-10 19:30 Śpiskie Zwyki po raz trzydziesty szósty 2026-02-10 19:00 Dwóch mężczyzn zatrzymanych z narkotykami. Jeden w areszcie 2026-02-10 18:00 Robi się coraz cieplej. Pierwsze bazie w Dzianiszu 1 2026-02-10 17:30 Bal wsparcia dla PSONI 2026-02-10 17:00 Każdy może się przyłączyć do poszukiwań Yeti w Pieninach 2026-02-10 16:01 Obchody rocznicy wizyty Ojca Świętego w Zakopanem, przyszłość PKL i strategia marki (WIDEO) 8 2026-02-10 15:00 Dług zdrojowy 1 2026-02-10 14:36 Pożar w Poroninie. Ogień pojawił się w garażu. Sprawna akcja strażaków 2026-02-10 14:00 Drewniane kościoły? Nuda! Dajcie strzelnicę! Rejs po obiektach sakralnych w Kościelisku (WIDEO) 4 2026-02-10 13:00 Alkohol i zakaz prowadzenia pojazdów 2026-02-10 12:30 Zimowe biegi górskie startują w sobotę 2026-02-10 12:00 W Zakopanem powstanie Zakład Opiekuńczo-Leczniczy. Nowa inwestycja przy szpitalu 4 2026-02-10 11:31 Rusza konkurs "Małopolska Gościnna" 2026-02-10 11:00 W Tatrach halny. Na Nosalu słońce (WIDEO) 1 2026-02-10 10:00 Kręci mnie bezpieczeństwo w zimie - zakopiańscy policjanci edukują i apelują o rozsądek
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama