2025-05-11 10:00:13

Podhale

Bacowie wyszli na hale

Na górskich polanach rozpoczął się wypas owiec. Czego obawiają się bacowie?

Zgodnie z tradycją bacowie wychodzą na letnią gazdówkę po św. Wojciechu, czyli po 23 kwietnia. Co roku w Ludźmierzu odbywa się Święto Bacowskie. W tym roku uroczystość odbyła się 27 kwietnia, a rozpoczęła się przejściem stada owiec spod Domu Podhalańskiego na teren ludźmierskiej bazyliki. Bacowie zaopatrzyli się w święconą wodę ze źródełka oraz nadpalone w wielkosobotnim ognisku drewniane szczapki, przy pomocy których rozpalili w szałasach watry.

Na hale idą z nadzieją

Bacowie masowo zaczynają przychodzić na halne gazdówki. Nowotarski baca Józef Klimowski wypasa w połemkowskiej wiosce Czarne w Beskidzie Niskim. Z owcami i letnim dobytkiem pojechał tam kilka dni temu. Jesienią będzie prowadził największy redyk. Przez tydzień będzie wracał z owcami do Nowego Targu.

Wojciech Klimowski z Nowego Targu już bacuje na Białej Wodzie koło Jaworek. Ma tam około 400 owiec. - Trudno powiedzieć jaki będzie ten sezon. Przede wszystkim chodzi o to, żeby owce miały zapewnione pożywienie. Trochę obawiamy się suszy - ma obawy.

Od kilku dni Jan i Andrzej Hyrczykowie ze Starego Bystrego gospodarzą na swoich dwóch bacówkach - w Baligówce za Czarnym Dunajcem oraz na Łąkach w Jabłonce, gdzie wypasają około 700 owiec. - Na pewno to jest trudny początek, bo z jednej strony jest trochę deszczu, trochę słońca, ale mają się zacząć przymrozki - martwi się Andrzej Hyrczyk.

Baca Jarek Buczek z Ochotnicy Górnej dopiero z końcem tego tygodnia wyjdzie z owcami na gorczańskie polany. Prowadzi spore gospodarstwo owczarskie. Od kilku lat nie oddaje jagniąt do skupu. Ma swój rynek zbytu na jagnięcinę. Z baraniego mięsa robi kiełbasy, a z mleka owczego różne sery. Przetwarza też wełnę. Bundz częściowo przerabia na bryndzę, ale z mleka majowego i czerwcowego, bo jest najwartościowsze, produkuje głównie sery dojrzewające pod nazwą "brusek ochotnicki", które dojrzewają w naturalnych warunkach przez pół roku.

- Oscypki robię dopiero w lecie, najczęściej na zamówienie - mówi baca. - Co roku jest inaczej. Co się zdarzy w tym roku, tego nikt nie wie. Na hale idzie się zawsze z nadzieją, ale w nieznane. W najgorszym wypadku wytwarza się tyle sera, żeby przeżyć - podkreśla.

W Tatrach

Po zimowej przerwie owce wrócą też na tatrzańskie hale. W Tatrach na tzw. wypasie kulturowym jest ok. 1200 owiec. Początkowo bacowie wypasają na przepaskach, poza granicami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z owcami na Wielką Polanę Kuźnicką przyszedł już Andrzej Staszel Furtek.

W Tatrach owce pasą się na śródleśnych polanach, poniżej górnej granicy lasu, ale poza rezerwatami. Bacowie i juhasi powinni przestrzegać tradycyjnych obrzędów pasterskich, posługiwać się gwarą i nosić odzienia góralskie. W czasie wypasu zabytkowe szałasy znajdują się pod opieką bacy. Jednym z warunków wypasu w Tatrach jest hodowla miejscowej rasy owiec górskich i krów rasy czerwonej polskiej. Dobytku mają pilnować owczarki podhalańskie. Przy wyrobie serów bacowie powinni korzystać z tradycyjnego sprzętu, m.in. gielety, puciery, obońki, putni, feruli.

Oscypka nie trzeba promować

Andrzej Gąsienica Makowski, wiceprezes Towarzystwa Produktu Górskiego, twierdzi, że ludzie są coraz bardziej zainteresowani produktami regionalnymi, a oscypka nawet nie trzeba promować, bo jest znany w całej Polsce. Turyści chętnie przychodzą na bacówki, aby popatrzeć, jak bacowie „pucą” i przy okazji kupują świeże sery. Czasem napiją się żętycy, choćby z ciekawości.

Dwa miliony na wypas kulturowy

W tym roku po raz kolejny do małopolskich baców trafi wsparcie finansowe na prowadzenie tradycyjnego wypasu owiec w ramach programu pn. „Małopolski wypas kulturowy”. Na ten cel Zarząd Województwa Małopolskiego przeznaczył blisko 2 mln zł. Konkurs na prowadzenie tego projektu wygrał Związek Podhalan.

Dofinansowanie otrzymają bacowie z Małopolski, którzy wypasając owce, dbają o dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe regionów górskich, zachowują tradycyjne, starodawne zwyczaje. Związek Podhalan będzie realizował program w 10 regionach Małopolski: na Podhalu, w rejonie Babiej Góry, na Orawie, w Gorcach, na Spiszu, w Pieninach i Małych Pieninach, w regionie nowosądeckim, gorlickim, limanowskim.

26 października 2022 roku bacowanie, czyli praktyka kulturowego wypasu owiec w polskich Karpatach, zostało wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Tekst i fot.: Jolanta Flach

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

dietetyk 2025-05-11 14:45:23

"ukraińskie moskole produkowane że zboża technicznego" już dawno wcinamy z zadowoleniem. Żaden szanujący się biznesmen nie kupi droższej mąki z pewnego np. polskiego źródła gdy ma do dyspozycji za pół darmo "świetną" mąkę ze zboża technicznego. Każdy kto myśli inaczej jest otumaniony przez telewizję.

Oscyp 2025-05-11 13:53:10

Nauczcie się szanować to co polskie regionalne,bo niedługo będziecie jedli oscypki argentyńskie lub brazylijskie z niespodzianką w środku od Rafałka czyli larwą świerszcza dla wzbogacenia smaku.lub ukraińskie moskole produkowane że zboża technicznego

Do Prawdziwy gorol 2025-05-11 13:24:59

Jak znajdziesz takiego "świętego grala" to daj znać. Ja jestem w stanie zapłacić 5 razy tyle co za "prawdziwego oscypka w zaufanej bacówce". Ale to chyba trzeba sobie samemu owiec nakupić i zrobić bo ja też szukam od wielu lat. Takie rzeczy nie istnieją.

Prowdziwy gorol 2025-05-11 10:21:18

Szukam takiego bacy żeby mi zrobił prawdziwy oscypek ze 100% mleka owczego, taki jak robiono to za dawnych lat. Ale jest jeden warunek, jestem na bacowce i przy mnie owce są dojone,to mleko wlewane do puciyry i przy mnie klogane a na koniec ja go zabieram i wędze sobie sam w domu. Jestem gotowy dać 4 razy więcej niż za taki sam z certyfikatem. Aha, te znawczynie co twierdzą, że taki oscypek jest nie dobry bo ma gorzki smak i się sypie niech mnie tu nie uświadamiają bo ja wiem, że da radę zrobić dobry.

Galerie

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, GRILLOWEGO, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ. Kontakt: 600 035 355 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
PRACA | dam
STATUS STUDENCKI/ WEEKEND/ 100 zł/h. PRACA EXCEL itp./ +mieszkanie/ micheelkowalski@gmail.com. Zakopane
PRACA | dam
PRACA DLA TYNKARZA LUB BRYGADY NA TYNKI. 535 290 865.
PRACA | dam
Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
PRACA | dam
Hotel **** w Zakopanem zatrudni KUCHARZA a la Carte tel. + 48 792 276 261
PRACA | dam
Młoda energiczna osoba poszukiwana do pracy na weekendy pod Gubałówką.... szczegoly pod numerem telefonu 781271166.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia MIESZKANIE 80 m2 - Szaflary. 660 876 537.
PRACA | dam
Przyjmę DO OPIEKI NAD STARSZĄ OSOBĄ. 665 602 766.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Emerytka szuka DOMU Z OGRODEM do wynajęcia - Nowy Targ i okolice. 575 450 977.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW ORAZ WIĘŹBY DACHOWE WRAZ Z POKRYCIEM. 572624414.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
PRACA | dam
Zatrudnię SPRZEDAWCZYNIĘ DO SKLEPU SPOŻYWCZEGO W ZAKOPANEM. 606 115 465.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.