Pierwsza edycja wyjazdowej wystawy "Pociąg do Zakopanego"

Zakopane od dawna pełni rolę ważnego ośrodka kulturalnego na mapie Polski. Podobnie jak słynne europejskie kurorty zimowe - Davos, Biarritz, czy St. Moritz - stanowi istotny punkt życia artystycznego i towarzyskiego. Inspiracji płynących z gór poszukiwali tutaj m.in. Witkacy, Zofia Stryjeńska, Rafał Malczewski, Władysław Hasior czy Antoni Rząsa, a źródło twórczej energii nie traci dzisiaj na sile. O jego obecne znaczenie DESA Unicum zapytała duet artystów - rzeźbiarkę Magdalenę Berbekę i malarza Michała Zaborowskiego. Przewrotny tytuł wystawy “Pociąg do Zakopanego” odnosi się zarówno do realnej podróży, jak i twórczej więzi z miejscem. Wystawa jest uznaniem dla twórczej energii Zakopanego i pokazuje, jak miejsce od stuleci pobudza artystyczny dialog między tradycją a współczesnością. Dwa spojrzenia artystów można oglądać podczas ekspozycji trwającej od 31 grudnia do 6 stycznia w Teatrze im. S.I. Witkiewicza (ul. Chramcówki 15) w Zakopanem. Wstęp bezpłatny.

Wystawie towarzyszy prezentacja prac Andrzeja Świetlika - legendy polskiej fotografii, współzałożyciela grupy Łódź Kaliska i portrecisty takich postaci jak Kora Jackowska, czy Czesław Miłosz. 

DESA Unicum o artystach i ich związkach z Zakopanem:

Zakopane okiem Michała Zaborowskiego
Relacja Michała Zaborowskiego z Zakopanem sięga lat 80. – jak wspomina, to tam, na Krupówkach, jeszcze przed studiami, sprzedawał swoje pierwsze niewielkie obrazy, by uczestniczyć w życiu zakopiańskiej artystycznej bohemy. Twórczość artysty łączy realność z elementami magicznymi. Z jednej strony opiera się na tym, co namacalne - postaci ludzkiej, świetle i przestrzeni. Z drugiej - sięga po mity i ponadczasowe archetypy. Jego obrazy znajdują się w kolekcjach prywatnych i instytucjonalnych na całym świecie. W pracach przygotowanych na wystawę artysta koncentruje się na uchwyceniu „ducha miejsca”, będącego wynikiem osobistego doświadczenia i wieloletniej relacji z Zakopanem. W cyklu obrazów olejnych zobaczymy portrety ludzi ulegających urokowi gór i wyjątkowej atmosferze miasta. Znajdzie się wśród nich humorystyczny obraz „Godzilla i górale budzą śpiących rycerzy”, nawiązujący do jednej z najbardziej znanych tatrzańskich legend o rycerzach uśpionych w Giewoncie; „Biały Miś”, przedstawiający Witkacego w roli kultowej postaci z Krupówek; oraz „Stryjeńska”, ukazujący artystkę zakopiańskiej bohemy w góralskim stroju i z oscypkiem w dłoni.

Zakopiańskie korzenie w rzeźbach Magdaleny Berbeki
W twórczości Magdaleny Berbeki wyraźnie wybrzmiewa osobisty powrót do korzeni - artystka pochodzi z Zakopanego, a jej rzeźby wyrastają z głębokiego dialogu ze Szkołą Zakopiańską, której twórcy czerpali inspiracje prosto z górskiego krajobrazu, legend i tradycji regionu, tworząc rozpoznawalny, lokalny styl. Na potrzeby projektu Berbeka przygotowała rzeźby z brązu i kamienia, odwołujące się do podhalańskich podań, demonologii i symboli zakorzenionych w kulturze ludowej. Artystka unika dosłowności - jej prace nie tyle ilustrują dawne opowieści, co nadają im współczesny rys. To wynik spotkania klasyki z nowoczesnością, tradycji z osobistą interpretacją. Widać w nich zarówno wpływ zakopiańskiego dziedzictwa, jak i doświadczenia zdobytego w Pietrasanta - światowej stolicy rzeźby, gdzie przez wieki tworzyli mistrzowie tacy jak Michał Anioł czy Igor Mitoraj. Wśród realizacji przygotowanych specjalnie na tę wystawę znajdzie się m.in. „Dziwożonka z Doliny Chochołowskiej” - monumentalna rzeźba wykuta w granicie, nawiązująca do postaci leśnej istoty, która według wierzeń porywała zabłąkanych wędrowców i zuchwałych śmiałków ignorujących prawa natury. Obok niej zobaczymy „Wędrującą gaździnę” - rzeźbę inspirowaną symbolicznym obrazem kobiety, która nie tylko prowadzi dom, ale niesie go ze sobą: w pamięci, w opowieściach, w przekazywanych dalej zwyczajach. Prezentowana będzie także „Czułość hal” - kamienny hołd tatrzańskiej przyrodzie, która potrafi być surowa i łagodna jednocześnie. 

Ostatni projekt Andrzeja Świetlika
Specjalnie na potrzeby projektu powstała sesja fotograficzna autorstwa Andrzeja Świetlika - wybitnego polskiego fotografa. Był to ostatni zrealizowany przez niego projekt, ukończony tuż przed śmiercią. Zdjęcia wykonano na tle malowanych plansz przedstawiających Tatry, a wśród nich znajdą się portrety obojga artystów utrzymane w zakopiańskim klimacie - z nartami w dłoniach lub w góralskich pelerynach. Seria prac wykorzystuje archiwalne fotografie pochodzące z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego, ukazujące przedwojenne Krupówki, Gubałówkę, zakopiański dworzec oraz górskie pejzaże. To kadry pełne humoru i nostalgii za miejscem, które od zawsze przyciągało ludzi z temperamentem i potrzebą tworzenia. Zdjęcia Andrzeja Świetlika będą integralną częścią wystawy. 

opr. an