2026-04-11 08:00:59

Reklama

Zakopane

Zakopane i chorwacka Opatija. Historia wspólnych losów (WIDEO)

Reklama

Wystawa o polskich śladach w Opatiji i Lovranie otwarta w Parku Miejskim w Zakopanem. Ekspozycja przygotowana na podstawie fotografii i badań historyka Jana Skłodowskiego przypomina zarówno artystów i pisarzy, jak i mniej znane wątki historii - m.in. spotkania Józefa Piłsudskiego z austriackim generałem Leopoldem Terenkoczym, który wspierał tworzenie Legionów Polskich.

Wystawa „Sławni Polacy nad Adriatykiem” została otwarta w Parku Miejskim w Zakopanem. Na planszach można zobaczyć fotografie autorstwa Jana Skłodowskiego – historyka, pisarza i podróżnika, autora książki poświęconej północnemu wybrzeżu Chorwacji oraz związkom Polaków z tym regionem. Ekspozycja towarzyszy obchodom Dnia Przyjaźni Polsko-Chorwackiej, przypadającego 11 kwietnia – w rocznicę podpisania w 1992 roku umowy o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych między Polską a Chorwacją.

Zakopane i Opatija

– To szczególny dzień – właściwie wigilia 11 kwietnia, kiedy w 1992 roku Polska i Republika Chorwacji podpisały umowę o stosunkach dyplomatycznych. Od tego czasu data ta traktowana jest jako dzień przyjaźni polsko-chorwackiej – mówiła podczas otwarcia Joanna Staszak, naczelnik Wydziału Kultury w Urzędzie Miasta Zakopane.

Jak podkreśliła, dla Zakopanego jest to także okazja do przypomnienia partnerskich relacji z chorwacką Opatiją.

– Ponieważ Zakopane ma swoje miasto partnerskie w Chorwacji – właśnie Opatiję – chcieliśmy ten dzień szczególnie podkreślić. Tym bardziej cieszy nas, że towarzyszy mu wyjątkowa wystawa. Pan Jan interesuje się nie tylko samą Chorwacją, ale przede wszystkim Polakami i tym, co robili na Riwierze Opatijskiej – zaznaczyła.

Staszak przyznała też, że szczególnie porusza ją fotografia Stanisława Witkiewicza wykonana właśnie w Opatiji.

– Myślę, że ta wystawa pomoże mieszkańcom Zakopanego zrozumieć, dlaczego właśnie Opatija i Lovran stały się miastami tak bliskimi Zakopanemu – dodała.

Autorem wystawy jest historyk i podróżnik Jan Skłodowski, który od lat bada ślady Polaków nad Adriatykiem.

Popularne kurorty

– Adriatyk to nie tylko miejsce geograficzne czy punkt na mapie. To szeroko rozumiane zjawisko – przyrodnicze, historyczne i kulturowe – mówił podczas otwarcia.

Jak wyjaśniał, w XIX wieku, gdy w Europie rozwijała się kultura uzdrowiskowa, Opatija i Lovran stały się popularnymi kurortami odwiedzanymi przez arystokrację, artystów i intelektualistów.

– Przyjeżdżali tu artyści i literaci poszukujący inspiracji – Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka czy Zofia Nałkowska. Na leczenie przyjeżdżał Stanisław Witkiewicz. Pojawiali się też ludzie, którzy w latach przed pierwszą wojną światową budowali świadomość niepodległej Polski – mówił Skłodowski.

Przypomniał również, że przed 1914 rokiem wyjazd nad Adriatyk nie był dla mieszkańców Galicji podróżą zagraniczną.

– Istria należała do monarchii austro-węgierskiej, więc dla mieszkańców Krakowa, Lwowa czy Zakopanego podróż do Opatiji była podróżą w granicach jednego państwa. Pociąg z Wiednia jechał tam około 12–15 godzin – w porównaniu z wcześniejszymi podróżami dyliżansami było to ogromne ułatwienie – wyjaśniał.

Piłsudski i gen. Terenkoczy

Jednym z ciekawszych wątków prezentowanych na wystawie jest historia spotkań Józefa Piłsudskiego z generałem Leopoldem Terenkoczym.

Rodzina Terenkoczych pochodziła z Węgier i od XIX wieku była związana z Galicją. Sam Leopold Terenkoczy był generałem armii austro-węgierskiej i jej szefem sanitarnym. W Opatiji posiadał własną willę, w której przed pierwszą wojną światową spotykał się z Piłsudskim.

– Terenkoczy bardzo sprzyjał ruchowi legionowemu i Piłsudskiemu. Pomagał w organizacji uzbrojenia dla Legionów Polskich, które formalnie podlegały dowództwu austriackiemu. Uzbrojenie mogło więc trafiać do nich w sposób nieoficjalny, dzięki sympatykom w armii austriackiej – opowiadał Skłodowski.

Piłsudski przyjeżdżał na wybrzeże kilkakrotnie. Zatrzymywał się w pensjonatach oddalonych od centrum kurortu.

– Nie chciał się rzucać w oczy, zwłaszcza po napadzie na pociąg z pieniędzmi pod Wilnem, gdy był poszukiwany przez carską policję. Spotykał się z generałem Terenkoczym, którego willa stała niedaleko brzegu Adriatyku – relacjonował historyk.

Odmowa Piłsudskiego

Generał przeczuwał nadchodzącą wojnę. Jeszcze przed jej wybuchem sprzedał swoją willę w Opatiji i przeniósł się do Lwowa, gdzie nadal wspierał działania Piłsudskiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku został mianowany generałem brygady Wojska Polskiego. Liczył, że zostanie szefem służb sanitarnych nowej armii.

– Na wiosnę 1919 roku udał się na audiencję do Piłsudskiego w Belwederze. Co ciekawe, jego dawna willa w Opatiji też nazywała się Belweder. Liczył, że dzięki wcześniejszej współpracy obejmie stanowisko szefa sanitarnego Wojska Polskiego. Piłsudski jednak mu tej funkcji nie przydzielił – opowiadał Skłodowski.

Jak dodał, Terenkoczy bardzo przeżył tę decyzję. – Wsiadł w pociąg, pojechał do Lwowa i wkrótce potem dostał zawału serca. Zmarł nagle, a pochowany został na cmentarzu Łyczakowskim – mówił.

Portret generała uratował życie

Losy rodziny generała splatają się z historią XX wieku także później. W czasie II wojny światowej jego wdowa, mieszkająca w Warszawie, ukrywała w swoim domu Żydów. – Kiedy do mieszkania przyszło gestapo, zobaczyli na ścianie portret jej męża w mundurze austriackiego generała. Zasalutowali i wyszli. Dzięki temu zarówno ukrywający się Żydzi, jak i sama generałowa uniknęli śmierci – opowiadał autor wystawy.

Jak podkreślił, podobnych historii łączących Polskę i chorwackie wybrzeże jest znacznie więcej. – To zaproszenie do odkrywania Chorwacji i Opatiji, miejsca pięknego przyrodniczo, ale też pełnego śladów historii bardzo nam bliskiej, choć oddalonej już o ponad sto lat – podsumował Jan Skłodowski.

Paweł Pełka

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

XXI Międzynarodowy Zlot Starych Samochodów w Zakopanem

SBB na finał Wiosny Jazzowej w Zakopanem

Bluesowa bomba na United Europe Jazz Festival Zakopane 2026

Gala na 150 lat zakopiańskiej Budowlanki w Sokole

Wiosna Jazzowa z Leszkiem Możdżerem

Kasprowicz w gościnie u Makuszyńskiego

Nie tylko walczą z quadami, sami sprzątają odpady po sąsiadach

O budowie domu i nie tylko. Podsumowanie roku i plany na przyszłość

Półtora wieku tradycji ciesielskich i snycerskich pokoleń

Ostatni dzwonek dla maturzystów z Balzera

Młodzi recytatorzy i poezja z Ravensbrück w Palace

Świerk, jodła, limba czy buk? Wielkie porządki w Nowem Bystrem

Harda młodość pod chmurką

Porwanie kryminalne, czyli ostatni smrek na Zgorzelisku

150 urodziny Zespołu Szkół Budowlanych w Zakopanem

Obchody Dnia Katyńskiego w Gminie Poronin

Nieznana Konradówka, willa Antoniny i Konrada Nikorowiczów

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam lub wynajmę BUDYNEK HANDLOWO-USŁUGOWY 500 m2 - Łapsze Niżne. 504 230 942.
SPRZEDAŻ | budowlane
Sprzedam deski jaworowe tartaczne suche. 501571150
Tel.: 501571150
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Witów-sprzedam działke rolna 2750 m2 tel 660797241.
PRACA | dam
Zatrudnię pracowników budowlanych: MALARZY, SZPACHLARZY, ekipy, podwykonawców. 601 508736.
PRACA | dam
Pensjonat w Zakopanem poszukuje osoby na stanowisko: KUCHARKA - przygotowywanie śniadań oraz obiadokolacji dla Gości pensjonatu. Oferujemy atrakcyjne wynagrodzenie. Zapraszamy do kontaktu ! tel : 602 616 887.
PRACA | dam
KUCHARZ (Chicago) Oferujemy: - legalną pracę (wiza) - atrakcyjne wynagrodzenie - zakwaterowanie Wymagania: - doświadczenie - odpowiedzialność. WhatsApp: + 1 773 852 7677, tel: +48 602 749 481 mantonik33@me.com
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
POLE na Harendzie, blisko wyciągu - 880 497 517, 662 877 234.
PRACA | szukam
POMOC KUCHENNA, POSPRZĄTAM. 796 358 958.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
PRACA | dam
PRACA DLA ENERGICZNEJ OSOBY (z doświadczeniem) NA KUCHNI PRZY PRZYGOTOWYWANIU ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIU POKOI w pensjonacie w centrum Zakopanego. Umowa o pracę. 660 547 635.
POŻYCZKI
PROVIDENT. 571 240 909.
USŁUGI | budowlane
USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY, FASADY. 889 388 484.
PRACA | dam
PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM - KELNER/-KA - DLA UCZNIÓW, STUDENTÓW na umowę zlecenie. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMOC KELNERSKĄ. PRACA STAŁA + świadczenia. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ, POMOC KUCHENNĄ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
USŁUGI | budowlane
OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. 787 479 002.
SPRZEDAŻ | różne
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
SPRZEDAŻ | różne
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.