2026-04-11 09:00:59

Zakopane

Zakopane i chorwacka Opatija. Historia wspólnych losów (WIDEO)

Reklama

Wystawa o polskich śladach w Opatiji i Lovranie otwarta w Parku Miejskim w Zakopanem. Ekspozycja przygotowana na podstawie fotografii i badań historyka Jana Skłodowskiego przypomina zarówno artystów i pisarzy, jak i mniej znane wątki historii - m.in. spotkania Józefa Piłsudskiego z austriackim generałem Leopoldem Terenkoczym, który wspierał tworzenie Legionów Polskich.

Wystawa „Sławni Polacy nad Adriatykiem” została otwarta w Parku Miejskim w Zakopanem. Na planszach można zobaczyć fotografie autorstwa Jana Skłodowskiego – historyka, pisarza i podróżnika, autora książki poświęconej północnemu wybrzeżu Chorwacji oraz związkom Polaków z tym regionem. Ekspozycja towarzyszy obchodom Dnia Przyjaźni Polsko-Chorwackiej, przypadającego 11 kwietnia – w rocznicę podpisania w 1992 roku umowy o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych między Polską a Chorwacją.

Zakopane i Opatija

– To szczególny dzień – właściwie wigilia 11 kwietnia, kiedy w 1992 roku Polska i Republika Chorwacji podpisały umowę o stosunkach dyplomatycznych. Od tego czasu data ta traktowana jest jako dzień przyjaźni polsko-chorwackiej – mówiła podczas otwarcia Joanna Staszak, naczelnik Wydziału Kultury w Urzędzie Miasta Zakopane.

Jak podkreśliła, dla Zakopanego jest to także okazja do przypomnienia partnerskich relacji z chorwacką Opatiją.

– Ponieważ Zakopane ma swoje miasto partnerskie w Chorwacji – właśnie Opatiję – chcieliśmy ten dzień szczególnie podkreślić. Tym bardziej cieszy nas, że towarzyszy mu wyjątkowa wystawa. Pan Jan interesuje się nie tylko samą Chorwacją, ale przede wszystkim Polakami i tym, co robili na Riwierze Opatijskiej – zaznaczyła.

Staszak przyznała też, że szczególnie porusza ją fotografia Stanisława Witkiewicza wykonana właśnie w Opatiji.

– Myślę, że ta wystawa pomoże mieszkańcom Zakopanego zrozumieć, dlaczego właśnie Opatija i Lovran stały się miastami tak bliskimi Zakopanemu – dodała.

Autorem wystawy jest historyk i podróżnik Jan Skłodowski, który od lat bada ślady Polaków nad Adriatykiem.

Popularne kurorty

– Adriatyk to nie tylko miejsce geograficzne czy punkt na mapie. To szeroko rozumiane zjawisko – przyrodnicze, historyczne i kulturowe – mówił podczas otwarcia.

Jak wyjaśniał, w XIX wieku, gdy w Europie rozwijała się kultura uzdrowiskowa, Opatija i Lovran stały się popularnymi kurortami odwiedzanymi przez arystokrację, artystów i intelektualistów.

– Przyjeżdżali tu artyści i literaci poszukujący inspiracji – Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka czy Zofia Nałkowska. Na leczenie przyjeżdżał Stanisław Witkiewicz. Pojawiali się też ludzie, którzy w latach przed pierwszą wojną światową budowali świadomość niepodległej Polski – mówił Skłodowski.

Przypomniał również, że przed 1914 rokiem wyjazd nad Adriatyk nie był dla mieszkańców Galicji podróżą zagraniczną.

– Istria należała do monarchii austro-węgierskiej, więc dla mieszkańców Krakowa, Lwowa czy Zakopanego podróż do Opatiji była podróżą w granicach jednego państwa. Pociąg z Wiednia jechał tam około 12–15 godzin – w porównaniu z wcześniejszymi podróżami dyliżansami było to ogromne ułatwienie – wyjaśniał.

Piłsudski i gen. Terenkoczy

Jednym z ciekawszych wątków prezentowanych na wystawie jest historia spotkań Józefa Piłsudskiego z generałem Leopoldem Terenkoczym.

Rodzina Terenkoczych pochodziła z Węgier i od XIX wieku była związana z Galicją. Sam Leopold Terenkoczy był generałem armii austro-węgierskiej i jej szefem sanitarnym. W Opatiji posiadał własną willę, w której przed pierwszą wojną światową spotykał się z Piłsudskim.

– Terenkoczy bardzo sprzyjał ruchowi legionowemu i Piłsudskiemu. Pomagał w organizacji uzbrojenia dla Legionów Polskich, które formalnie podlegały dowództwu austriackiemu. Uzbrojenie mogło więc trafiać do nich w sposób nieoficjalny, dzięki sympatykom w armii austriackiej – opowiadał Skłodowski.

Piłsudski przyjeżdżał na wybrzeże kilkakrotnie. Zatrzymywał się w pensjonatach oddalonych od centrum kurortu.

– Nie chciał się rzucać w oczy, zwłaszcza po napadzie na pociąg z pieniędzmi pod Wilnem, gdy był poszukiwany przez carską policję. Spotykał się z generałem Terenkoczym, którego willa stała niedaleko brzegu Adriatyku – relacjonował historyk.

Odmowa Piłsudskiego

Generał przeczuwał nadchodzącą wojnę. Jeszcze przed jej wybuchem sprzedał swoją willę w Opatiji i przeniósł się do Lwowa, gdzie nadal wspierał działania Piłsudskiego. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku został mianowany generałem brygady Wojska Polskiego. Liczył, że zostanie szefem służb sanitarnych nowej armii.

– Na wiosnę 1919 roku udał się na audiencję do Piłsudskiego w Belwederze. Co ciekawe, jego dawna willa w Opatiji też nazywała się Belweder. Liczył, że dzięki wcześniejszej współpracy obejmie stanowisko szefa sanitarnego Wojska Polskiego. Piłsudski jednak mu tej funkcji nie przydzielił – opowiadał Skłodowski.

Jak dodał, Terenkoczy bardzo przeżył tę decyzję. – Wsiadł w pociąg, pojechał do Lwowa i wkrótce potem dostał zawału serca. Zmarł nagle, a pochowany został na cmentarzu Łyczakowskim – mówił.

Portret generała uratował życie

Losy rodziny generała splatają się z historią XX wieku także później. W czasie II wojny światowej jego wdowa, mieszkająca w Warszawie, ukrywała w swoim domu Żydów. – Kiedy do mieszkania przyszło gestapo, zobaczyli na ścianie portret jej męża w mundurze austriackiego generała. Zasalutowali i wyszli. Dzięki temu zarówno ukrywający się Żydzi, jak i sama generałowa uniknęli śmierci – opowiadał autor wystawy.

Jak podkreślił, podobnych historii łączących Polskę i chorwackie wybrzeże jest znacznie więcej. – To zaproszenie do odkrywania Chorwacji i Opatiji, miejsca pięknego przyrodniczo, ale też pełnego śladów historii bardzo nam bliskiej, choć oddalonej już o ponad sto lat – podsumował Jan Skłodowski.

Paweł Pełka

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

PRACA | dam
ZATRUDNIĘ DORYWCZO OPERATORA KOPARKI. 608 806 408
PRACA | dam
ZLECĘ WYKONANIE FASAD I ODWODNIEŃ NA 3 BUDYNKACH W ZAKOPANEM. 608 806 408
PRACA | dam
Przyjmę murarza, cieśle. 604 131 899
Tel.: 604
PRACA | dam
ZLECĘ PRACE OGÓLNOBUDOWLANE W KOŚCIELISKU. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
USŁUGI | budowlane
TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
SPRZEDAŻ | różne
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
SPRZEDAŻ | różne
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
PRACA | dam
Zatrudnię pracowników budowlanych ekipy. 601 508 736.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
SPRZEDAŻ | zwierzęta
Szczenięta OWCZARKI PODHALAŃSKIE. 788 679 465.
PRACA | dam
Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
Tel.: 500160574
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA UZBROJONA W ŁOPUSZNEJ. 506 525 884.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia LOKAL 50 m2 (pod zakład fryzjerski lub pod inna działalność) oraz LOKAL 25 m2 - I piętro - Łapsze Niżne, Delikatesy "Centrum". 504 230 942.
PRACA | dam
Zatrudnimy STERNIKÓW PONTONOWYCH na Dunajcu tel. 608806030 info@fun-time.pl
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.