2021-07-12 20:00:48

Książka

Skąd się wzięły Swornegacie? Ile jest w Polsce Ameryk? Chcecie wiedzieć? Czytajcie. Konkurs dla czytelników

Tak Swornegacie, jak i Ameryka, to oczywiście nazwy polskich miejscowości. Pochodzenie tych mniej i bardziej znanych przybliża czytelnikom niestrudzony tropiciel tajemnic naszego języka Michał Rusinek w książce "Wytrzyszczka czyli tajemnice nazw miejscowości".

Od wydawnictwa Znak Emotikon mamy dla Was 3 egzemplarze książki. Po jednym otrzymają osoby, które jako pierwsze napiszą na adres: konkurs@24tp.pl. W treści prosimy podać imię, nazwisko i adres, a w tytule maila wpisać: Książka.


A skoro już od Swornychgaci zaczęliśmy, to należy się wyjaśnienie, co i jak. Otóż, cytując autora: „Ta kaszubska wieś nosi, moim zdaniem, jedną z najśmieszniejszych nazw w naszym kraju. Kojarzy nam się ze słowem „niesforny”, czyli rozbrykany. Każdy, kto wcześnie rano próbował się szybko ubrać, żeby się nie spóźnić do szkoły, wie, że ubranie może być nieposłuszne. Ale nazwa tej wsi wzięła się od dwóch kaszubskich słów - „swora” oznacza plecionkę z korzeni sosnowych wykorzystywaną do „gacenia”, czyli umacniania brzegów rzek i jezior.”

Idąc dalej tropem detektywa Rusinka, czyli czytając jego książkę odkryjecie, jakie tajemnice skrywają w sobie różne nazwy miejscowości. Niektóre wydają się śmieszne, inne mówią co nieco o historii kraju, a jeszcze inne są bardzo trudne do wymówienia, jak tytułowa Wytrzyszczka, o której autor napisał m.in.: „(…) wieś w województwie małopolskim. Chrząszcz, jak pamiętamy, brzmiał w trzcinie w  Szczebrzeszynie, ale mógłby też w Wytrzyszczce, nad Jeziorem Czchowskim, bo wymówić to równie trudno.”

Jak dużo nazwa miejscowości może powiedzieć o jej mieszkańcach i o historii naszego kraju? Które nazwy są najśmieszniejsze, a które najtrudniej wymówić? Ile prawdy ma w sobie legenda o Warsie i Sawie, i ile właściwie było tych stolic? I czy wiecie, że w Kruszwicy, zamiast historii króla Popiela, możecie poznać smak ciasta kruszkowego z kruszonką?

Michał Rusinek w „Wytrzyszczce” zebrał swoje ulubione nazwy polskich miejscowości, o czym informuje już we wstępie. Uporządkował je przy tym własnym kluczem, a więc „ (…) według pytań, które się pojawiają, kiedy się zastanawiamy, skąd się taka czy inna nazwa wzięła.” Próżno więc szukać tu porządku alfabetycznego. Niemniej, jeśli chcecie na szybko sprawdzić, które tak urzekły autora, a być może czy jest w książce nazwa, która kiedyś przykuła waszą uwagę, warto zerknąć do indeksu miejscowości na stronie 54.
Reasumując, czeka was lektura lekka i przyjemna, a przy tym w interesujący sposób edukacyjna. Nadto kolorowa, bo tytuł barwnie zilustrowała Joanna Rusinek.

POZNAJ AUTORA:
Michał Rusinek jest autorem esejów, opowiadań kryminalnych oraz książek dla dzieci. Zadebiutował w 2003 roku książką „Między retoryką a retorycznością", a dwa lata później wyszła jego "Retoryka podręczna. Czyli jak wnikliwie słuchać i przekonująco mówić”. W 2006 roku powstały z kolei "Prowincjonalne zagadki kryminalne" jako cykl słuchowisk dla Radia Kraków. Przez lata autor pracował w charakterze osobistego sekretarza Wisławy Szymborskiej. W 2016 roku napisał biografię poetki zatytułowaną „Nic zwyczajnego. O Wisławie Szymborskiej”.

an

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

1
2
3
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
2026-03-13 19:00 107 km/h w terenie zabudowanym. Stracił prawo jazdy po kontroli grupy Speed 2026-03-13 18:00 Kontrole strażników miejskich na ul. Weteranów Wojny 2026-03-13 17:00 Góralski świat w malowidłach 2026-03-13 16:00 Wycinka drzew przy ul. Chyców Potok 7 2026-03-13 15:00 Będzie protest przed schroniskiem w Nowym Targu. Głos zabrała też Doda (WIDEO) 4 2026-03-13 14:30 Konkurs Muzyk Podhalańskich i Góralskie Śpiewanie w niedzielę w Nowym Targu 2026-03-13 14:00 Kapliczki odzyskają blask 3 2026-03-13 13:42 73% Polaków zamierza częściej podróżować po Polsce. Geopolityka wzmacnia krajową turystykę 2026-03-13 13:30 W poniedziałek przerwy w dostawie wody w Zakopanem 2026-03-13 13:00 Tylko pojedyncze krokusy na Kalatówkach 2026-03-13 12:00 Co robić w weekend w Zakopanem? 3 2026-03-13 11:30 Pixar odkrywa sekrety królestwa zwierząt. Mamy dla Was bilety 2026-03-13 11:00 Przestępcy przejmują konta na Facebooku. Policja ostrzega przed oszustwem, nie klikaj w link 1 2026-03-13 10:11 Utrudnienia w Witowie. Remont drogi przy budynku wielofunkcyjnym 2026-03-13 10:00 Pusto i pięknie w Dolinie Kościeliskiej (WIDEO) 2026-03-13 09:16 Zderzenie auta dostawczego i osobówki w Czarnym Dunajcu 2 2026-03-13 09:00 Terenowa akcja szczepienia psów w Kościelisku. Sprawdź godziny i miejsca 3 2026-03-13 08:01 Niesamowity film pokazuje, jak zmieniało się Zakopane i Tatry w latach 1860-2026 (WIDEO) 2 2026-03-12 21:38 Miejskie Igrzyska Szkół Podstawowych w Narciarstwie Biegowym (ZDJĘCIA) 2026-03-12 21:00 Zakopiańska Trójka Przedszkolem Roku w powiecie tatrzańskim 2 2026-03-12 20:06 Prezydent Karol Nawrocki zawetował program SAFE 50 2026-03-12 20:00 Uczniowie z Zakopanego oddali 21 litrów krwi. Kolejna udana akcja krwiodawstwa 2026-03-12 19:00 Kto chce przejąć Szpital Miejski 6 2026-03-12 18:30 Nowe wsparcie dla seniorów w Bukowinie Tatrzańskiej. Podpisano umowę na realizację inwestycji 1 2026-03-12 18:01 Otwarte kosze przyciągają dzikie zwierzęta 5 2026-03-12 17:33 Gorczański park ostrzega 2026-03-12 17:00 Od pierwszego wyjazdu koleją linową na Kasprowy Wierch do lidera branży czasu wolnego 2 2026-03-12 15:55 Bombowe znalezisko w Maruszynie 1 2026-03-12 15:00 Pod Tatrami na majówkę ruszy Karta Turysty (WIDEO) 23 2026-03-12 13:50 Interwencja policji w Gliczarowie. Niewłaściwa opieka nad grupą nastolatków? 1 2026-03-12 13:20 Dachowanie na Chyżniance 2026-03-12 13:00 Uzdrowisko z ofertą dla kuracjuszy 1 2026-03-12 12:00 Kolizja auta z rowerzystą w Zakopanem. Policja apeluje o ostrożność na drogach 4 2026-03-12 10:59 Olga Łyjak i Marcin Piętka zwycięzcami 38. Memoriału Jana Strzeleckiego w narciarstwie wysokogórskim 2026-03-12 09:59 Krokusy i cudowny poranek w Zakopanem (WIDEO) 2026-03-12 09:00 Wojewoda bada likwidację szkoły w Rzepiskach. Są wątpliwości co do procedury 2026-03-12 08:00 Słodka inwazja na Krupówki 4 2026-03-11 21:35 Dyplomowy hołd muzyczny dla bohaterów Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego 2026-03-11 21:00 Nie dla planu miejscowego 2 2026-03-11 20:30 Podstawówka z Poronina zdobyła Puchar Wójta. Wiemy kto jeszcze stanął na pudle 2026-03-11 20:03 Nikt nie chce kupić niedokończonej galerii Color Park w Nowym Targu 1 2026-03-11 19:00 Nielegalny tytoń i papierosy zabezpieczone przez policję 2 2026-03-11 18:00 Hotelarze z Ponic w telewizyjnym programie walczą o klientów 5 2026-03-11 17:21 Nowy sprzęt dla służb w Zakopanem. Miliony złotych na bezpieczeństwo mieszkańców (WIDEO) 19 2026-03-11 17:00 Nie żyje długoletnia dyrektorka orawskiego skansenu w Zubrzycy Górnej 2026-03-11 16:30 Historia życia jednego z najlepszych fałszerzy dzieł sztuki, ale nie tylko. Mamy dla Was książki 2026-03-11 16:25 Bartłomiej Jurecki nagrodzony za super zdjęcie. Portalem roku został jawnylublin.pl 2 2026-03-11 16:00 Rynek w Nowym Targu do naprawy 2 2026-03-11 15:32 FiśBanda zachwyciła w Must Be The Music. Teraz walczy o półfinał 2026-03-11 15:25 Krupówki wyczyszczone z pozostałości po zimie i turystów (WIDEO) 5
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2026-03-13 16:26 1. Ludzie kto tu w tym pol dzikim kraju przestrzega czego? A zwłaszcza przepisów ochrony przyrody? Dajcie spokój. 2026-03-13 16:12 2. Ja mam takie pytanie. Czy osoby organizujące ten protest przewidziały jakie mogą być jego konsekwencje? Czy będzie jak w filmie IO? Co zrobicie z psami w sytuacji nagłego zamknięcia schroniska? Mam nadzieję, że się z tym liczycie? Może Wy tego nie chcecie, ale Laluna otwarcie o tym pisała jak i większość osób które chcą w nim wziąć udział. Gdybym był właścicielem schroniska to po takiej akcji bym uciekł i nie ważne czy bym miał coś na sumieniu czy nie. Mam nadzieję, że Tatrzańskie Otulisko i inni mają u siebie sprawdzone i pewne miejsce na 300 psów i kasę na opiekę weterynaryjną dla nich LEPSZE od tego schroniska? Czy może ahoj przygodo, szukanie często szemranych hotelików na pałę, przerzucanie zdemolowanych psychicznie psów z miejsca w miejsce i zbióreczki? Zaznaczam, że nie mówię, że sytuacja w schronisku jest idealna ani dobra. Mi chodzi o mądre pomaganie i dostosowanie pomocy do wymagań sytuacji. Myślę, że nie jest to schronisko ani świetne ani tragiczne. Ale takimi metodami się sytuację pogorszy. Będzie burda, duże szanse, że schronisko zamkną. I co potem? Niektórzy będą mieli poczucie, że zrobili coś dobrego, bohaterzy. Inni nabiją sobie kieszenie na zbiórkach, jeszcze inni zdobędą kapitał społeczny i polityczny. A co z tymi psami? Pójdą jak z DiOzu do Wojtyszek? Czy na rzeź jak osioł z IO? Mam psy z tego schroniska. Trudno mi uwierzyć, że ta pani jest psychopatką chowającą w tej swojej rozwalonej chałupce Bentleye i mordującą psy. Chodziłem tam gdzie i jak chciałem wybierając psa. Nikt ze mną nie chodził, niczego nie pokazywał i niczego nie ukrywał. Wygląda na to, że właściciele poprostu myslą, że robią dobrze, a nie że coś ukrywają. Raczej mają archaiczne myślenie, są nieco zaszczuci (oooo, ciekawe dlaczego?) i przez to są problemy. Więc co? No najlepiej wysłać celebrytki, puścić w Polskę smród, zniszczyć to do drzazgi. Tylko co dalej? Kuźwa ten protest powinien być pod starostwem, pod gminami, pod Sejmem, żeby ktoś się zajął systemowymi rozwiązaniami na bezdomność psów. Nawet jeżeli naciski na gminy miałyby powoli doprowadzić do zamknięcia Schroniska w przypadku braku woli właścicieli do zmian i modernizacji podejścia to przynajmniej działoby się to naturalnie, a nie rozwałka, a potem liczenie na nie wiem co. Schroniska są MIEJSCAMI TRAGICZNYMI! I to widać na zdjęciach. Z każdego można nagrać tragiczny film. Każdy pies ze schroniska ma mniejsze lub większe problemy behawioralne. Znam psa z wspaniałego Psiego Pola. Po schronisku zarobaczony jak nie wiem, do tej pory nawet poza ogród nie wychodzi. To nie jest dowód na to, że Psie Pole jest fatalne, tylko jest psem ze schroniska! To nie są fundacje z kasą i miejscem zapewniającym komfort psom. Jeżeli takie rzeczy mają się zadziać to musi to zrobić państwo, a nie lejący z pustego często średnio kompetentni właściciele (tak, za określenie kompetencji do prowadzenia też odpowiada ustawodawca). Schroniska to jak domy dziecka. Mniejsze zło. Nie będą domem, ani rodziną zastępczą. A w obecnej chwili to co robicie to rozwalanie średnio zarządzanego domu dziecka bez pomysłu co robić z dziećmi. I mam pomysł-serio! Patrząc na to co się dzieje może Tatrzańskie Otulisko (w którym jest mnóstwo kompetentnych ludzi z sercem, ale mam wrażenie trochę impulsywnych, widzących świat czarno-biało i idealistycznie. Co bywa plusem, ale i minusem, jak w tej sytuacji) w połączeniu ze środkami z zasięgów Litewki, Laluny i Dody, którzy zostali w to zaangażowani stworzy konkurencyjną placówkę? Albo wykupi obecną? Uważam, że to świetny pomysł i macie do tego kompetentnych ludzi! 2026-03-13 16:02 3. Dziękować Bogu że to dziadostwo nie podpisał 2026-03-13 16:01 4. Jaka cena, bo nie wiem czy się opłaca 2026-03-13 15:55 5. Na szczęście nie mam FB, i innych komunikatorów. 2026-03-13 15:53 6. Do Dody nie mam nic, ale ta Pani która nawołuje to jakaś celebrytka, Nakrzyczy , zrobi kilka fotek i będzie brylować w Internecie . A może to jest akcja sąsiadów, bo pamiętam , że kilka lat temu domagali się likwidacji schroniska Ja oceniam schronisko nowotarskie bardzo pozytywnie, nawet adopcje zwierząt , które na waszych łamach publikuje. Widać, że pieski zadbane . Niech władze Gmin nie dadzą się wkręcić w tą akcję. Coś tu śmierdzi, ktoś chce za wszelką cenę zlikwidować to schronisko. 2026-03-13 15:52 7. @Cyklista - Gggh - Ffgg - Hhh i inne podobne inteligentne głowy - proponuję się spotkać do kupy i wyjechać w Bieszczady lasy po zimie malować na zielono , będzie większy pożytek niż to wasze bleblanie i wypociny bez ładu i składu , domyślam się , że uzupełniliście klawiatury świeżym tuszem i piszecie byle co , byle by tusz i inteligencję wykorzystać zanim zastygnie i wyparuje bezpowrotnie !!!!!!!! 2026-03-13 15:35 8. W tych dawnych czasach nie pamiętam żadnego @cyklista był przygłup @bicygiel to pewnie ty :) :) :) 2026-03-13 15:35 9. CO ROBIC? DOSTAC WPI..OL OD PIJANYCH ANGOLII 2026-03-13 15:29 10. Cudowny, klimatyczny, czar wspomnień!
2026-03-11 08:14 1. Strategia rozwoju... Stawiać jak najwięcej deweloperki, reszta to ch... 2026-03-06 08:53 2. moze zamiast organizować te rozchwytywane i konsultacje miasta uruchomi druga zmiane u w urzedzie dla pracujacych obywateli petentów? 2026-03-06 08:25 3. Chętnie bym się dowiedział jakie studia i na jakich poważnych uczelniach mają ukończone uczestnicy dyskusji. Wprawdzie obowiązuje zasada, że wystarczy chęć szczera ale oni chcą zmarnować nasze pieniądze. Oj tam, oj tam. 2026-02-16 21:51 4. "Na spotkaniu zjawił się burmistrz Łukasz Filipowicz, radni Tymoteusz Mróz, Mateusz Łękawski i mieszkańcy. Ci ostatni niezbyt licznie." A kto miałby się tam pojawić jak spotkanie zorganizowane w godzinach gdzie normalni ludzie pracują a miejsca tam w tej "stacji kultura" było może jeszcze na jakieś 20 osób. Przecież to klita na poddaszu gdzie jest miejsce dla dzieci na zabawy a nie dla 100 czy więcej dorosłych. Przecież to była jawna kpina. Dlaczego spotkanie nie było bardziej komunikowane i nie zapewniono odpowiednio dużej sali? I przede wszystkim dlaczego w godzinach pracy a nie w weekend??? Wywalić miliona na sylwestra potrafią a zmobilizować mieszkańców "nie da się". Widać zależy im żeby przyszło jak najmniej mieszkańców. Boją się usłyszeć to i owo. 2026-02-08 13:18 5. Fajne eksponaty :) 2026-02-04 21:19 6. Nie moje klimaty ani dla uszu ani dla oczu 2026-01-29 15:43 7. Kasia Rysy 2026-01-03 13:15 8. Ładne góalki. 2025-12-29 19:33 9. Znakomity poMYSł panie @jarząbek 2025-12-03 15:38 10. Świetny POmysl, zwłaszcza że w Zakopanem mimo otwartej Gubałówka m.in. przez Pana Szwajcara i czwartego burmistrza G.J. to lepiej na desce windsurfingowej po równiach pojeździć
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama