2021-09-30 22:00:36

Reklama

Rozmowa

Zakopane, którego już nie ma

- Zakopane jest jak keks, w którym trzeba się nauczyć znajdować rodzynki - uważa Agata Nowakowska-Wolak. Pretekstem do rozmowy jest jej pachnąca jeszcze drukarską farbą książka.

- "Zakopane, którego nie ma" to emocjonująca lektura. I zarazem smutna, bo pokazuje miasto, które bezpowrotnie straciliśmy. Zakopane, o które walczysz od lat.  

- Tę książkę nosiłam w sercu od lat, ale to, że teraz ją napisałam, to trochę przypadek. W wakacje do Moniki Pitoń-Stanisławskiej zatelefonował szef wydawnictwa Księży Młyn z propozycją napisania takiej książki, a ona z kolei poleciła mnie. A że właśnie przeszłam na emeryturę, mogłam ostro wziąć się do pracy.

- Ale to temat, którym się zajmujesz od lat. Pewnie listę obiektów, które zniknęły z krajobrazu Zakopanego, miałaś już gotową.

-  Tylko w ostatnim okresie z mapy Zakopanego zniknęło ok. 40 historycznych budynków, a zagrożonych jest kolejnych 20. Na mojej liście było ponad 160  obiektów różnego rodzaju, ale w książce znalazło się ich ostatecznie 132.

- Dlaczego?   

- Aby dany obiekt znalazł się w albumie, musiał spełniać kilka warunków. Musiałam mieć dobre zdjęcie całości, dokładną lokalizację i wiedzę o nim. Czasem miałam zdjęcie, ale nie udało się ustalić precyzyjnie, gdzie ten obiekt się znajdował.

Było i tak, że chciałam utrwalić pamięć np. o chałupie Klimka Bachledy przy ul. Kasprusie 16, ale nie  znalazłam archiwalnych zdjęć. Sprawy nie ułatwiał  fakt, ze Muzeum Tatrzańskie jest w trakcie remontów i archiwum fotograficzne oraz czasopisma zostały spakowane w trakcie przeprowadzki.

- No właśnie, z jakich źródeł korzystałaś, zbierając materiał do tej książki?    

-  Osnową były trzy bazowe książki:  "Zakopane. Przewodnik historyczny" Macieja Pinkwarta, "Zakopane czasów okupacji" Henryka Josta i "Architektoniczny rozwój przestrzenny Zakopanego" Zbigniewa Moździerza. Do tego dodawałam wątki przeczytane w innych zakopianikach, których lista stale rosła i jest nieskończona, oraz informacje zebrane w wywiadach. W celu  odtworzenia starego Zakopanego bardzo przydatny był dla mnie Almanach Tatrzański z 1894 r., zawierający wykaz właścicieli wszystkich ówczesnych domów i chałup z mapą, na której są  zaznaczone. Bywało, że musiałam się posiłkować także mapami geodezyjnymi, a nawet zaglądać do ksiąg wieczystych.

- To była detektywistyczna praca?   

- O tak, musiałam rozwikłać niejedną zagadkę. Tak było np. z willą "Monte", o której wiedziałam tylko, że należała przed wojną do hr. Adama Stadnickiego i że zaprojektował ją w 1925 r. Karol Stryjeński. Długo też poszukiwałam willi Forma, która istniała przy Skibówkach 15 i mieszkał w niej znany rzeźbiarz August Zamoyski. Nie mogłam jej zlokalizować. Okazało się, że budynek stoi do dziś, ale  zmienił się nie do poznania, dziś jest tam sklep Elmilk i do niedawna funkcjonowała w nim też filia Biblioteki Publicznej. Zdjęcia uzyskałam z Biblioteki Kórnickiej.

- W albumie znajdują się nie tylko budynki, ale zdjęcia krajobrazowe, place, obiekty przemysłowe, baseny.

- Chciałam pokazać miasto z różnych stron. Zakopane zmieniało się bardzo dynamicznie. Znikały nie tylko domy góralskie czy wille, zmieniał się też krajobraz, np. Rówień Krupowa, na której kiedyś wypasano owce. Wszyscy wiemy o Kuźnicach, ale jaka była skala uprzemysłowienia, nie do końca zdajemy sobie sprawę. Bardzo głęboko drążyłam historię Kuźnic, żeby rozszyfrować każdy obiekt na najstarszych fotografiach. To było oddzielne miasteczko, ośrodek cywilizacji w Zakopanem. Dzięki mojemu „śledztwu” mogłam wyobrazić sobie, jak wyglądał zakład wielkopiecowy i całość tej hutniczej osady. Budynki przemysłowe, które wznieśli Homolacsowie, miały klasycystyczny dworski styl, były bielone, z czterospadowymi dachami. Cieszę się, że udało mi się udokumentować budynek tzw. kancelarii, w której mieszkał hr. Władysław Zamojski.

- Jakie były dawniej najczęstsze przyczyny tego, że obiekty znikały z mapy Zakopanego?

- Na pewno pożary. Pojedyncze i te duże, które dziesiątkowały Zakopane. Np. w 1899 r. ogień strawił ponad 20 budynków środkowej części Krupówek. Był to moment, kiedy pojawiła się kolej, a wraz z nią dostęp do ogniotrwałych materiałów budowalnych i od tego momentu Zakopane zaczęło zmieniać swoje oblicze.

Nie bez znaczenia były też zmieniające się wymagania gości. Najpierw ok. III ćw. XIX w. do Zakopanego przyjeżdżała inteligencja, zamożne rodziny ze służbą, które wynajmowały część lub  całe budynki - z początku góralskie chałupy, a potem większe wille. Pod koniec XIX w., kiedy Zakopane zostało uznane za stację klimatyczną (1885 r.), a szczególnie na przełomie wieków, kiedy Zakopane stało się bardziej dostępne dzięki kolei, do Zakopanego zaczęto  przyjeżdżać na krócej; mieszczanie, artyści, kuracjusze dla podratowania zdrowia. Wynajmowali pokoje z wyżywieniem w pensjonacie, a nie cały dom. Zaczęły się więc zmieniać także budynki. Te nowe były większe, z oddzielnymi pokojami, jadalnią i salonem na dole. Wiele takich pensjonatów prowadziła Maria Witkiewiczowa, żona Stanisława Witkiewicza i matka Witkacego. Powstawały też pierwsze hotele, zakłady wodolecznicze i przeciwgruźlicze.  

- Nie obeszło się bez strat dla Zakopanego w czasie okupacji niemieckiej.

- Bardzo dużo budynków wyburzono w ramach "Ordnungsaktion" w latach 1940-43. Niemcy wyburzali głównie budynki żydowskie, ale rozbierano też inne wyeksploatowane i podupadłe zabudowania oraz takie, które stały na miejscu wytyczanych dróg.   

- Dziś taką samą stratę jak kiedyś pożary czy działalność Niemców przynosi działalność deweloperska.

- Niestety w przypadku Zakopanego sprawdza się przysłowie, że "bieda konserwuje". Dopóki w Zakopanem nie było wielkich fortun i rządził siermiężny PRL, w mieście był pewien constans. Co prawda tzw. „kwaterunek” spowodował, że większość prywatnych domów uległa dużej degradacji. Jednak wiele pensjonatów zostało przejętych pod zarząd różnych państwowych agend turystycznych: jak FWP, MOSTiW TATRY czy ORBIS i przetrwało do naszych czasów w stanie całkiem dobrym. Dopiero zmiany ustrojowe 1989 r. zapoczątkowały dziką reprywatyzację, zaczęły się dziwne drogi nabywania nieruchomości (tak było np. w przypadku willi Helena" z 1892 r. przy ul. Jagiellońskiej). A potem wkroczyli deweloperzy. Zaczęło się świadome podniszczanie obiektów, małe pożary, zalewanie budynków, wypłaszanie lokatorów. Potem zamiast remontów - wyburzanie cennych obiektów. W ten sposób pozyskiwane były działki pod apartamentowce.

- Dla ciebie osobiście jakie były najbardziej poruszające historie zniknięcia z mapy Zakopanego budynków?

- Emocjonalnie bardzo przeżyłam utratę "Mrówek" - budynku pięknie usytuowanego na polanie przy Drodze do Białego 9. To był budynek zaprojektowany w 1957 r. przez mojego tatę Jacka Nowakowskiego na zgliszczach niedokończonego przedwojennego pensjonatu odebranego właścicielom tuż po wojnie. Był tu Dom Pracy Twórczej, Biuro Projektów  Przemysłowych. Mieliśmy tam mieszkanie służbowe. To był piękny dom w stylu nowozakopiańskim - górskiego schroniska. Po 1989 r. odzyskali go potomkowie dawnych właścicieli i przekształcili w pensjonat Malva. Budynek zaczął jednak podupadać. W 2011 r. właściciele dostali pozwolenie na rozbiórkę. Teraz powstaje tam trzykrotnie większy, bezstylowy budynek, z płaskim dachem. To bardzo kontrowersyjna sprawa, bo starosta dwukrotnie odmówił wydania pozwolenia na budowę, ale zgodę ostatecznie dał wojewoda.   

 - Album uzmysławia nam, jak dynamicznie zmienia się Zakopane, nie tylko w ostatnim czasie.

- Zakopane jest jak kameleon, odkąd pojawili się goście, dostosowywało się do ich potrzeb, a przez to zmieniało. Obok chałup zaczęły się pojawiać pensjonaty, hotele, zakłady wodolecznicze. Górale byli zawsze bardzo przedsiębiorczy. Już na przełomie XIX i XX w. niektórzy z gazdów potrafili wybudować nawet trzy chałupy, żeby wynajmować je "panom".

- Książka jest cenna nie tylko ze względu na unikatowe fotografie, jest też emocjonującą lekturą pełną ciekawostek nie tylko o miejscach, ale i ludziach z nimi związanych.

- Miło to słyszeć, zachęcam jednak nie tylko do lektury, ale do spaceru z albumem po mieście, do odkrywania starego Zakopanego w terenie. Ułatwia to dołączona do każdego obiektu mapka.

Muszę dodać, że w mojej książce jest też wiele niedopowiedzeń. O niektórych budynkach nie miałam wielu informacji. Spodziewam się, że posypią się sprostowania. Za wszystkie uwagi, opowieści i korekty będę bardzo wdzięczna. Pogłębi  to naszą wiedzę, pomoże uwiarygodnić i uzupełnić ten dokument.

- Ty jednak jesteś już myślami przy innej książce, o napisaniu której - jak mi zdradziłaś  - marzysz.

- Moim marzeniem jest wydanie albumu o Zakopanem, które trwa. Bo Zakopane - jak mówił prof. Tadeusz Chrzanowski - jest jak keks, z którego trzeba nauczyć się wydłubywać rodzynki. Miasto ma jeszcze wiele perełek i historii zaklętych w ich „skorupkach”. Te budynki jeszcze stoją, ale za chwilę padną pod naporem deweloperów - np. willa "Jagienka", w której mieszkali Fedorowiczowie, czy "Limba" związana z Mieczysławem Karłowiczem i Karolem Szymanowskim. Takich obiektów jest w mieście kilkadziesiąt, wiele z nich jest opuszczonych, zaniedbanych lub zrujnowanych. Trzeba walczyć o ocalenie tych najcenniejszych i opisać ich historię. Często niepozorne budynki kryją bardzo „bogate wnętrze”, są - jak ja je nazywam - "domami z duszą". To są niemi świadkowie naszej zakopiańskiej wielkiej historii i tożsamości.

rozmawiała Beata Zalot

Od wydawnictwa KSIĘŻY MŁYN mamy dla Was 2 egzemplarze książki. Po jednym otrzymają osoby, które jako pierwsze wyślą do nas mail na adres: konkurs@24tp.pl. W treści prosimy podać imię, nazwisko i adres. Tytuł maila: Książka.

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Kapitan 2021-10-01 10:50:01
Akuratna analiza sytuacji, @Wujku. Z tego co wiem to jest nadzieja na poprawę sytuacji pod każdym względem i ludzkość zacznie powracać do tradycji, mądrości, i dbałości o uczciwy rozwój naszej cywilizacji na każdym poziomie. Także jestem wielkim optymistą że będzie lepiej i w Zakopanem, i to pod każdym względem. Nadchodzą nowe czasy, nowe podejście do rządzenia, samorządności, suwerenności osobistej jak i tego co również bardzo ważne - finansów. Polecam nowy portal wiadomości na stronie unitednetwork.news. Wiadomości przekazywane na naszym portalu są bardzo optymistyczne i mamy wreszcie uczciwe napisy w 23 językach, w tym w języku Polskim. Wystarczy kliknąć na ikonkę CC i wybrać Polski = Polish. CC tłumaczy się na Closed Captions czyli Napisy. Pozdrawiam serdecznie i niech miłość życia, gór, tradycji i serca w człowieku prowadzi nasze myśli zawsze.
wujek 2021-10-01 10:28:57
Mądre słowa @Kapitanie. Ale w Polsce mało kto dba o historię i przekazanie dziedzictwa młodym pokoleniom. Ludzie raczej dbają o nowego ajfona, samochód, wczasy czy mieszkanie. Młodzież jest już tak wyprana systemowo z wszelkich ambicji i świadomości że im też wystarcza już tylko nowy ajfon i "media społecznościowe".
A w Zakopanem sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana, gdyż rdzenna ludność, delikatnie mówiąc, nie pała miłością do ludzi, którzy przyszli za torami (tudzież sami je zbudowali). Nie kocha tych którzy odebrali im dziedziny, hole, ojcowizny (nawet jeśli były to transakcje kupno-sprzedaż). Nie lubi tych którym zawdzięcza swoje istnienie na poziomie wyższym niż zapomniana wioska w lesie pod Tatrami. Cepry są dobre jak zostawiają pieniądze a resztę niech się wynoszą i nie mieszają. Taka mentalność.
Dlatego wszystko co przypomina tą nieszczęsną zależność sukcesu Zakopanego od ludzi "z zewnątrz" jest deprecjonowane, zamiatane pod dywan. Nie liczyłbym na wdzięczność czy szacunek. Zresztą wystarczy przejść się po mieście i zobaczyć w jakim poważaniu są wszelkie zabytki, historyczne miejsca... To nie bierze się znikąd. To jest obraz mentalności lokalnej społeczności.
Leszek 2021-10-01 05:27:05
sporo tekstów jest z innych książek, wstyd
Kapitan 2021-10-01 00:47:04
W budynku tuż obok Centrali Parku w Kuźnicach mieszka 94 letnia (rocznik 1927) pani Teresa. Jest autorytetem na tematy związane z Władysławem Zamoyskim i jego życiem zarówno w Zakopanem jak i w majątku pod Poznaniem. Dlaczego tyle o nim wie? Ponieważ ona i jej 5 sióstr, to wnuczki Władysława Zamoyskiego. Ta wspaniała kobieta od lat musi płacić czynsz parkowi za mieszkanie w domu który był wybudowany przez jej dziadka dla jej ojca, chłopca którego Władysław odebrał z sierocińca w Krakowie jak chłopiec miał 6 lat, był on nieślubnym dzieckiem Zamoyskiego. Więc na dodatek pisania o budynkach starego Zakopanego, może by się zebrać na odwagę i zrobić wywiad z panią Tereską i napisać wreszcie prawdę o jej rodzinie i powiązaniach z Władysławem. Trochę wstyd że ja, turysta z innego miasta, wiem tyle o temacie bo z nią rozmawiałem i z Barbarą Skarbińską, jej koleżanką z ławki szkolnej w Kuźnicach (rocznik 1929), i synem Basi mieszkającym w Londynie, który mi dokładnie opowiedział że Tereska jest wnuczką Władysława Zamoyskiego. Ile lat jeszcze ma Zakopane czekać na prawdę? I jak śmie Park Narodowy okradać kobietę z pieniędzy - toć przecież jej dziadek kupił tereny Parku Narodowego i ofiarował je Polsce. Bez histori i mówienia prawdy stajemy się narodem zdradzającym własną historię i wtedy budynki stają się najważniejsze, a ludzie gdzie? I to tak unikalni jak pani Teresa. Zakopane, obudź się i pokaż serce tej kobiecie.
  • PRACA | dam
    Ośrodek Wczasowy w Zakopanem zatrudni recepcjonistkę/tę. Umowa zlecenie lub umowa o pracę. Możliwość zamieszkania. 604113888
    Tel.: 604113888
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    Wykończenia wnętrz adaptacja podaszy zabudowy karton gips szpachlowanie malowanie tynki dekoracyjne parkiet panele. 576587537
    Tel.: 576587537
  • PRACA | dam
    SPRZEDAWCĘ do sklepu spożywczego w Białym Dunajcu - 888 472 789.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ POMOC KUCHENNĄ - Zakopane Jaszczurówka - 601 50 44 86
  • PRACA | dam
    Hotel Eco Tatry zatrudni pracownika do działu recepcji. +48608088017 https://ecotatry-hotel.pl/ ksiegowosc@projinwest.pl
    Tel.: 48608088017
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Szukam MIESZKANIA dla jednej osoby (z grzecznym pieskiem) - długoterminowo - Kościelisko, okolice - 884 975 144.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    DESKI ŚWIERKOWE, dł. 5 m, gr. 53 mm. DRZEWO OPAŁOWE BUK. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY I WYKOŃCZENIA. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    ADAPTACJA PODDASZY, OCIEPLENIA WEŁNĄ MINERALNĄ, SUFITY PODWIESZANE, ZABUDOWY GK, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ. 660 079 941.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKALE HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWE o powierzchniach ok. 58 i 55 m2, oraz PIWNICA 23 m2. Możliwość połączenia lokali. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    STEMPLE BUDOWLANE dł. 3m, 5.50 zł/szt. DESKI SZALUNKOWE 650 zł/kubik. 790 759 407.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    Sprzedam KONIE: dwie klacze zajeżdżone, siedmiolatki, WAŁACH zimnokrwisty gniady, KUCYK trzyletni kary, zajeżdżony. ŹREBAK dwuletni kary. 790 759 407.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    SZCZENIAKI SHIH TZU. 730 519 594.
  • KUPNO
    SKUP STARYCH SPAWAREK. 536269912.
  • RÓŻNE
    OBWOŹNY SKUP ZŁOMU - dojazd do klienta. 536269912.
  • PRACA | dam
    Poszukuję kierowcy kat. D praca stała tel.600088258. 600088258
    Tel.: 600088258
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ DOM LUB MIESZKANIE 2, 3-POKOJE. Tel. lub sms: 692 769 524.
  • PRACA | dam
    KELNERKĘ/POKOJOWĄ do pensjonatu w centrum Zakopanego. Na pełny etat, praca zmianowa 7-19, co drugi dzień. Brak zakwaterowania. Dobre warunki finansowe, benefity. 502 716 694
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY, FASADY. 889 388 484.
  • PRACA | dam
    PRACA BELGIA Praca przy zbrojeniach, betonach i szalunkach. Praca przez cały rok. 886212659 mati73ls@wp.pl
    Tel.: 886212659
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY MAŁE I DUŻE. 602 839 607
    Tel.: 602
  • USŁUGI | budowlane
    ŁAZIENKI KUCHNIE PŁYTKI INSTALACJE MONTAŻ. 602 839 607
    Tel.: 602
  • PRACA | dam
    WIZY USA, WYJAZDY, ZIELONA KARTA. 501 809 644
  • USŁUGI | budowlane
    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, DACHY. 608 729 122.
  • BIZNES
    Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608729122
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ KIEROWCE KAT: C+E. 602261925 holserwis-misiniec@wp.pl
    Tel.: 602261925
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    USŁUGI REMONTOWO-BUDOWLANE. BUDOWA DOMÓW SZKIELETOWYCH, PRACE REMONTOWO-WYKOŃCZENIOWE, MALOWANIE, SZPACHLOWANIE, PANELE, GLAUZRA. MEBLE KUCHENNE I ŁAZIENKOWE POD WYMIAR, SUFITY PODWIESZANE, ZABUDOWY WNĘK. Wolne terminy na rok 2024. 888 405 627.
  • USŁUGI | budowlane
    TARTAK PRZEWOŹNY - USŁUGI - 690 535 222.
  • USŁUGI | budowlane
    STOLARSTWO - WYKOŃCZENIA WNĘTRZ - 690 500 277.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    APARTAMENT Za Strugiem, Zakopane - 607 506 428.
  • PRACA | dam
    Poszukujemy Rezydenta do obsługi nowoczesnych apartamentów w Białce Tatrzańskiej. Oferujemy stabilne zatrudnienie oraz atrakcyjne wynagrodzenie. Zainteresowanych prosimy o kontakt pod numerem +48 692 477 200.
  • USŁUGI | budowlane
    FLIZOWANIE, REMONTY, WYKOŃCZENIA. 882080371.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO. 882080371.
  • BIZNES
    Profesjonalne poprowadzę obiekt noclegowy. Kilkunastoletnie doświadczenie, referencje. 0048 788 633 633
    Tel.: 48
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    POLE - 2 HA i 42 ARY. 505 429 375.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI MINIKOPARKĄ 2.5 TONY - 722 307 227.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    Sprzedam KANTÓWKĘ, KROKWIE, DESKI, GONTY i OPAŁ - 788 344 233.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO, ELEWACJE, OGRODZENIA - WSZYSTKO Z KAMIENIA. 509 169 590.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2024-05-18 22:13 Groźny wypadek w Trybszu 2024-05-18 21:45 Zwycięski garncarz Nadii Pawlak 2024-05-18 21:00 Niesamowity pokaz mody, czyli Dusza Tatr w Galerii Kobierców Wschodnich na Kozińcu 2024-05-18 20:00 Nowego Targu drugie podejście do sprzedaży atrakcyjnych działek 2024-05-18 19:00 Rabka-Zdrój: Osuwisko za połówką 2024-05-18 18:26 Jak przygotować się do kredytu hipotecznego? 2024-05-18 17:30 Nie żyje Stanisław Dawidek 2024-05-18 17:00 Pytacie, co zrobić z tak piękną sobotą 2 2024-05-18 16:46 Tak zapraszają na dzisiejszą Noc Muzeów w Zakopanem 1 2024-05-18 16:00 Artystyczne spotkania na cmentarzu Kafki z Jurkovičem 1 2024-05-18 15:48 L-Teanina 2024-05-18 15:00 Pierwsza lekcja z kolekcji, czyli "Tryumf w czasie" przy Krupówkach (WIDEO) 2024-05-18 14:00 Uwaga kierowcy - utrudniony ruch na drodze krajowej w Zarytem 2024-05-18 13:00 Wędruj po Beskidzie Wyspowym, aby zdobyć Złotego Rysia 2024-05-18 11:50 Scena małego aktora w Lipnicy Wielkiej 2024-05-18 10:45 Nocna kolizja na zakopiance w Rdzawce 2024-05-18 10:00 Jeszcze jedna rabczańska rudera 1 2024-05-18 09:00 Tatry i Podhale: Dziś można spodziewać się burz 2024-05-18 08:00 Trzy koźlątka z rodzicami. Podglądamy śniadanie kozic na Kasprowym (WIDEO) 2024-05-17 22:00 Nowe wejście na popularny szlak w Tatrach 6 2024-05-17 21:30 Dwanaście punktów oświadczenia w sprawie transportu konnego do Morskiego Oka 12 2024-05-17 20:59 Drukowanie z dreszczykiem 2024-05-17 20:10 Dlaczego jesteśmy na Patronite? 1 2024-05-17 20:00 Zakopane: Ruszy budowa nowej drogi łączącej zakopiankę z dworcem autobusowym, będą utrudnienia 10 2024-05-17 19:00 Wandale grasowali w rabczańskim parku - policja jest na ich tropie 8 2024-05-17 18:16 Wiele strażackich interwencji na terenie powiatu nowotarskiego 2 2024-05-17 17:27 Przejazd z Białego Dunajca w stronę Gliczarowa będzie bardzo utrudniony 2024-05-17 16:39 Jest porozumienie w sprawie konnego transportu do Morskiego Oka 22 2024-05-17 16:00 Jakie są zagrożenia w Nowym Targu? Też się zastanawiasz? Wypełnij ankietę 2024-05-17 15:15 Dobiegają końca prace na dworcu PKP w Zakopanem 2024-05-17 14:30 Co robić w weekend w Zakopanem? 2024-05-17 13:45 Zobaczcie, co zbudowali pod ziemią w Dolinie Kościeliskiej (ZDJĘCIA, WIDEO) 4 2024-05-17 12:58 Co się działo nocą na Zakopiance? Droga prawie przez godzinę była nieprzejezdna! 2024-05-17 11:56 Okrągły stół w sprawie konnego transportu do Morskiego Oka. Gorąco przed obradami (WIDEO) 24 2024-05-17 11:37 Okrągły stół w sprawie konnego transportu do Morskiego Oka (WIDEO) 12 2024-05-17 11:00 Historycy rwą włosy z głów, kolejny zdewastowany zabytek w Zakopanem 9 2024-05-17 10:30 "Monster". Film, który warto zobaczyć. Mamy dla Was bilety 2024-05-17 10:00 Na hulajnodze jechał pod prąd, od krawędzi do krawędzi jezdni i po chodniku (WIDEO) 6 2024-05-17 09:35 Wielka wyprzedaż w MAX Chiński Market w Stopiak Park Handlowy! 2024-05-17 08:59 Na razie mamy piękny poranek, ale wchodzimy w okres zmiennej pogody 2024-05-17 08:00 Uwaga kierowcy! W sobotę utrudnienia w ruchu w powiecie nowotarskim 2024-05-16 21:40 Postępują prace przy przebudowie linii kolejowej (GALERIA ZDJĘĆ) 2 2024-05-16 20:45 Pożar fotowoltaiki na jednym z budynków 7 2024-05-16 19:51 Dachowanie przy ulicy 3 Maja, są utrudnienia na drodze 3 2024-05-16 19:19 W Tatrach czeka nas burzliwy piątek, na weekend zapowiadane jest załamanie pogody 2024-05-16 18:25 Osiemnastka ze zmienioną trasą, na tych przystankach nie doczekacie się na autobus 2 2024-05-16 17:30 Kiedy poznacie cień bestii, strach będzie waszym Aniołem Stróżem. Konkurs dla czytelników 2024-05-16 17:25 Tajemnicza wycinka w Zębie, będzie hotel czy osiedle domków letniskowych? 10 2024-05-16 16:30 Zostań archeologiem i eksploruj tajemniczą piramidę 2024-05-16 16:19 Poważny wypadek w Szczawnicy - mężczyzna przygnieciony przez maszynę 2
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2024-05-18 21:11 1. Czyżby wielcy twórcy, jakimi niewątpliwie byli genialny pisarz Franz Kafka i uzdolniony architekt Dušan Jurkovič oraz ich niezwykłe, poruszające dzieła naprawdę potrzebowali "podświetlonych obiektów", by "przemawiać z zaświatów" do dzisiejszych ludzi? I jeszcze coś - cmentarze wojenne w Beskidzie Niskim, miejsca pochówku tysięcy, często nieznanych z imienia i nazwiska, walczących w I wojnie światowej żołnierzy (tylko przysłowiowy łut szczęścia sprawił, że nie leży tam mój dziadek - przeżył, bo trafił do niewoli) to naprawdę święte miejsca i nikt, a tym bardziej wrażliwy człowiek, np. artysta nie powinien traktować tej ziemi i tych mogił jako "atelier" swoich twórczych zmagań. 2024-05-18 21:09 2. A czy również mundury wermachtu, gestapo i SS jako zdobywców Tatr, a przy okazji strzelający i wyłapujący osadzając ich w Palace Polskich bohaterów czyli Kurierów Tatrzańskich, przewodników i Patriotów uciekających przed okupantem również będą omawiane, a może gdzieś z szafy wyjęte i pokazywane ? 2024-05-18 20:32 3. Początek holocenu w zapisach rdzeni lodowych jawi się jako gwałtowna zmiana klimatu polegająca na szybkim ociepleniu i przejściu z glacjalnej na interglacjalną modę klimatu. Wtedy to zakończyła się ostatnia faza późnego glacjału -młodszy dryas, ostatnie tchnienie zlodowacenia północnopolskiego. W holocenie strefy klimatyczne przesuwają się na północ, dochodzi też do znacznych zmian roślinności i gleby. Współczesna flora Polski ukształtowała się właśnie w holocenie, po ustąpieniu lodowców z terenu Polski. Jednak niektóre rośliny flory wysokogórskiej Polski są reliktami plejstoceńskimi. Zaś w faunie nastąpiło wymieranie gatunków przystosowanych do życia w dotychczasowych warunkach (mamuty, nosorożce włochate). Udomowiono wiele gatunków zwierząt. 2024-05-18 20:31 4. Jak bardzo trzeba mieć nas.rane w makówie, żeby do wyrabiania się na zakręcie samochodem mieszać TV Republika. Tak to nawet nie miał na**bane Morozow, który doniósł na własnego ojca . Fanatyk jarek przebił go już do potęgi entej 2024-05-18 20:03 5. @xxx, autobusiki mają duży promień skrętu i do tego w dużym stopniu pomagają im w skręcie tylne koła (pewnie nie wszystkim, ale wielu) Nie wiem o co ci biega! przecież tam jest szeroko. Widzę, że tęsknisz za PRL-em (zresztą nie tylko ty!! każdy pisiorek) to za szmydtem !! :) a tymczasem tv republika TO WAM PRZYBLIŻA :) :) :) 2024-05-18 19:04 6. Hej można się tam gdzieś nago poopalać z dziewczyną 2024-05-18 18:38 7. ja się zastanawiam, ile Ukraińcy płacą nam za 1MW/h za energię elektryczną i w jakiej walucie? 2024-05-18 18:11 8. @ i co I MOSZ PENTHAUS 30 METRÓW W KREDYCIE NA 30 LAT CZYLI POMIESZCZENIE WIELKOŚCI SCHOWKA NA MOPY W PRZECIETNYM DOMU BUDOWANYM ZA KOMUNY. 2024-05-18 17:57 9. Jareczku co ja mogę, jak towarzystwo nie potrafi zmieścić się na swoim pasie. No co ja mogę. Widoczność marna, kierą nie ma komu kręcić, panie tną zakręt lecąc na zakupy. Nie mówię już o tym, że był tam taki co zarabiał podstawiając się i szło mu świetnie. Pewnie temu, że tam tak dobrze krzyżówka rozwiązana. Jak tam autokary puścisz to będzie tak pięknie jak na Parkowej w NT na rondzie, że trzeba było przerabiać, bo ciężarówki nie wchodziły. Tu robimy drogę na malucha i puścimy autokary. Zawsze powtarzam, że pięknie komuna Chramcówki zrobiła, bo dało się 3 pas z niczego zrobić. Trzeba się uczyć od PRLu. Lecę Republikę oglądać :):):):) 2024-05-18 17:49 10. Jedno jest pewne :bilety będą droższe .Houk pani minsterko od poniemieckich wiatraków.
2024-04-22 15:13 1. Tutaj można się wiele dowiedzieć o naszym świecie i przyszłości. Super! 2024-04-21 22:36 2. Dlaczego nie piszecie o hejcie jaki sąsiedzi wyrzygują na organizatorów tej inwestycji? Grupa sąsiadów brnie w zaparte, skargi, blokady, pisma, w żaden sposób nieuzasadnione. Może nagłośnienie ich zachowania przywróci im poczucie przyzwoitości i serdeczności wobec osób którym los nie oszczedził kalectwa? 2024-04-05 23:21 3. O myszka znowu się lansuje, a miała zawiesić kampanię wyborczą. Najlepsze są jej plakaty wyborcze - poza z założonymi rękami obrazuje jej ostanie dwie kadencje na stanowisku zastępcy burmistrza: "siedziałam dwie kadencje z założonymi rękami i nic nie robiłam i staram się teraz o wasz głos drodzy mieszkańcy aby sobie dalej tak posiedzieć tylko za lepszą kasę" 2024-04-05 23:11 4. O myszka znowu się lansuje, a miała zawiesić kampanię wyborczą. Najlepsze są jej plakaty wyborcze - poza z założonymi rękami obrazuje jej ostanie dwie kadencje na stanowisku zastępcy burmistrza: "siedziałam dwie kadencje z założonymi rękami i nic nie robiłam i staram się teraz o wasz głos drodzy mieszkańcy aby sobie dalej tak posiedzieć tylko za lepszą kasę" 2024-04-05 07:05 5. BRAWO WY !!! 2024-03-29 17:19 6. Ja się pytam jaką partię ten pan reprezentuje?Nazwa komitetu nic nie mówi. 2024-03-14 18:58 7. I to jest miś a nie jakosi cepersko podróba! 2024-03-09 17:01 8. Deportowac drugiego na anktartyde. 2024-02-23 16:54 9. patrząc na tą kobitkę z kieleckiego to cuć ze wiosna idzie ... cuć to nawet niedźwiedzie z gawry wychodzą a niedzwiedzice śpią ... po co wszytko im wiedzieć ... po co ... 2024-02-22 20:48 10. Pnioki, sroki w krzoki takie potoki.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

FILMY TP


REKLAMA