Polecamy
Kliknij i wrzuć ogłoszenie równocześnie do Tygodnika Podhalańskiego i na stronę 24tp.pl

Reklama

2022-01-14 10:00:00

Reklama

Z archiwum

Łącko ma śliwowicę, Podhale - litworówkę

Mija 9 lat od czasu gdy rodzinna firma z Poronina oficjalnie zarejestrowała Tatrzańską Nalewkę - Litworówkę. To kolejny produkt spod Tatr, wykonywany według rodzinnych receptur, którym Podhale może się pochwalić. Tak pisaliśmy o tym w 2013 roku.

Do tej pory nasz region słynął z różnych specjałów, wśród których króluje oscypek, ale nie doczekało się jeszcze regionalnego napoju alkoholowego. Tymczasem górale od lat mają swoje trunki, robione domowym sposobem, które serwują podczas różnych kameralnych spotkań i uroczystości. Jeden z nich to litworówka - prawdziwa podhalańska nalewka na bazie litworu arcydzięgla, która charakteryzuje się gorzkim ziołowym smakiem, korzennym zapachem, naturalnym zielonym lub żółtym kolorem. - Niemal każdy kraj, a nawet regiony mają specyficzne produkty regionalne. Są to nie tylko sery, pieczywo czy wędliny, ale również napoje alkoholowe, nalewki. Naszym tatrzańskim skarbem powinna być litworówka, od dziesiątków lat robiona przez górali. Ma w sobie zapach Tatr i smak górskich roślin - przekonuje Andrzej Gąsienica Makowski, starosta tatrzański. - Litworówka może być rarytasem wśród innych nalewek, które ostatnio są bardzo modne. Teraz trzeba ją wypromować. Będziemy się starać dla niej o certyfikat unijny. Litworówki się nie pije, tylko smakuje, tak jak oscypka się nie je, tylko smakuje - tłumaczy. Pod Tatrami pojawiła się legalnie produkowana przez rodzinną firmę z Poronina Tatrzańska Nalewka - Litworówka. - Nalewkę produkujemy, wykorzystując stare rodzinne przepisy. Posiadamy zezwolenie Ministerstwa Rolnictwa. Robimy ją pod nadzorem urzędu celnego. Butelki są banderolowane - wymienia Janusz Bafia. A wszystko zaczęło się jeszcze przed wojną, w Dolinie Małej Łąki, gdzie stały rodzinne szałasy pasterskie. - W wolnym od zajęć pasterskich czasie dziadkowie mojej żony zajmowali się wytwarzaniem domowych nalewek, wykorzystując górskie rośliny - opowiada pan Janusz i przekonuje, że produkowana na sprzedaż litworówka jest sporządzana domową metodą, bez użycia maszyn, z dodatkiem górskiego miodu.

Kieliszek dla księcia Karola
Jedną z najlepszych litworówek robią Łapińscy ze schroniska nad Morskim Okiem, ale żeby jej spróbować, trzeba by się wprosić na poczęstunek, bo nie może być sprzedawana. Już trzecie pokolenie poznaje tajniki wytwarzania tego trunku. Tradycję zapoczątkowali tu Wanda i Czesław Łapińscy. - Litworówkę robili moi dziadkowie, rodzice, a teraz ja i brat się doszkalamy. Raz w roku idziemy na rodzinną wycieczkę w góry, po prostu wybieramy się po litwor. Potem suszymy liście, a następnie w specjalny sposób wałkujemy, aby go sproszkować. Litworowy proszek zalewamy spirytusem. W ten sposób powstaje esencja - zdradza Patrycja Łapińska, córka pani Marii, szefowej schroniska. Aby otrzymać klarowny płyn, esencję należy przepuścić przez gazę, a następnie przez filtr do kawy. - Zanim esencję przepuścimy przez gazę, często wstrząsamy butelkę, aby płyn miał ładny zielony kolor. Do przefiltrowanej esencji dolewamy wody z Morskiego Oka, bo tylko ona nadaje odpowiedni smak naszej nalewce - przekonuje Patrycja. Morskooczna litworówka dosładzana jest cukrem, który wcześniej rozpuszcza się w wodzie. Nalewka trafia do butelek oznakowanych naklejkami, których projekt w latach 60. ub. wieku wykonał jeszcze Czesław Łapiński. Jednym z gości schroniska nad Morskim Okiem był Karol książę Walii. - Tak jak wszystkich, poczęstowałam go naszą litworówką, która mu bardzo smakowała. Dostał od niej pięknych rumieńców - mówiła po wizycie Maria Łapińska. Do zrobienia nalewki nadaje się też korzeń arcydzięgla litwora. Z niego litworówkę robili Alicja i Wincenty Cieślewiczowie, dawni gospodarze schroniska na Polanie Chochołowskiej, i miała ona odmienny smak od tej z Morskiego Oka. - Robiłam ją na miodzie - tłumaczy Ala Cieślewicz. Korzeń litworu kroiła na drobne kawałeczki, zalewała spirytusem, a następnie dolewała wody i dosładzała miodem. Na koniec nalewkę filtrowała. Litworówka Cieślewiczów miała piękny złocistożółty kolor.

Anielskie ziele
Dzięgiel litwor lub arcydzięgiel litwor jest rośliną z rodziny selerowatych. Ma ona wiele zwyczajowych i ludowych nazw, m.in. anielskie ziele, anielski korzeń, angelika czy dzięgiel lekarski. Występuje w stanie dzikim w górzystych i wilgotnych terenach Europy i Azji. Jego naturalnym siedliskiem w Polsce są Tatry, ale jest rzadko spotykany. Nazwa łacińska pochodzi od słowa archangelos (archanioł). Legenda mówi, że ludziom tę roślinę dał Archanioł Rafał. Przypisuje się jej niezwykłe właściwości lecznicze, m.in. przeciwbólowe, antybakteryjne i wzmacniające. Arcydzięgiel litwor uprawiany jest też w ogródkach.
Jolanta Flach
Tygodnik Podhalański 21/2013 

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
  • PRACA | dam
    Praca w Austrii najwyższe zarobki dla murarzy, cieśli szalunkowych, stolarzy, elektryków. Zjazdy co tydzień, brygady z Podhala. ClubSilesius Tel. 664468573.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy wykwalifikowanego REHABILITANTA z umiejętnością masażu leczniczego. 605 079 054.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    APARTAMENT W PIENINACH, 150 m2 + DZIAŁKA REKREACYJNA ogrodzona, GARAŻ w budynku w podpiwniczeniu. Atrakcyjna cena! 507 148 019.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę LOKAL w miejscowości Harkabuz, pod Sklep lub inną działalność. 100 m2. W Centrum miejscowości. Kotłownia + TOALETA. KONTAKT: 508614172
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy dziewczynę z Zakopanego lub okolic, na stanowisko kasjer-sprzedawca, w sklepie zabawkowym na Krupówkach, praca na stałe. 609097999
    Tel.: 609097999
  • PRACA | dam
    Zatrudnię montażystę stolarki okiennej i drzwiowej z doświadczeniem. 502 712 588.
  • PRACA | dam
    Restauracja Górska w Białce Tatrzańskiej zatrudni kelnerkę ala carte praca w godzinach 13.00-21.00 lub obsługa bufetu śniadaniowego 7.00-13.00 Zapewniamy atrakcyjne wynagrodzenie. Zapraszam do kontaktu. 608506785 rest.gorska@gmail.com www.restauracjagorska.pl
    Tel.: 608506785
  • PRACA | dam
    Poszukujemy uśmiechniętych oraz komunikatywnych osób do roznoszenia ulotek na Krupówkach i zapisywania na KULIGI zimowe. Atrakcyjne wynagrodzenie. 574-255-794
    Tel.: 574
  • PRACA | dam
    KUCHARZ/KA, PIZZER/KA, KELNER/KA, POMOC KUCHENNA z doświadczeniem, do karczmy w Bukowinie Tatrzańskiej. Możliwość zamieszkania. 602755354, 888457083.
  • NIERUCHOMOŚCI | zamiana
    Zamienię DOM W CENTRUM KIELC NA DZIAŁKĘ BUDOWLANĄ W ZAKOPANEM - 603 093 547.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | inne
    PRACOWNIA KRAWIECKA/SZWALNIA - PRZYJMIE ZLECENIA - KRAWIECTWO LEKKIE - odzież sportowa z dzianin, tkanin bawełnianych i dresowych. ODZIEŻ DO ZAKŁADÓW PRACY, DO HOTELI/PENSJONATÓW - pościele, poduszki dekoracyjne, ręczniki, itp. - Z WŁASNĄ GRAFIKĄ/LOGO (druk, sublimacja, haft). ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY - Pracownia Krawiecka, tel. 665 048 392, malgorzata.surmanska@o2.pl
  • PRACA | dam
    Hotel "Sabała" w Zakopanem zatrudni OSOBĘ NA REKREACJĘ HOTELOWĄ. Bardzo prosimy o kontakt osobisty w recepcji hotelu przy ulicy Krupówki 11, tel. 18 20 150 92 lub mailowy na adres: recepcja@sabala.zakopane.pl
  • PRACA | dam
    Hotel Sabała w Zakopanem zatrudni OSOBĘ NA RECEPCJĘ. Praca na cały etat, wymagana znajomość języka angielskiego. Prosimy o składanie CV w recepcji hotelu przy ulicy Krupówki 11 lub przesyłanie mailem na adres: recepcja@sabala.zakopane.pl
  • USŁUGI | budowlane
    ŁAZIENKI, PŁYTKI, PANELE, MALOWANIE itp. 796 544 016.
  • PRACA | dam
    KUCHARZ/RKA ŚNIADANIOWI / POMOC KUCHENNA w małym hotelu 4*. Umowa, spokojny tryb pracy. Tel. 792276261.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię skrupulatną KSIĘGOWĄ DO PROWADZENIA PEŁNEJ KSIĘGOWOŚCI (od1/4 - 1/2 etatu). Nowy Targ. 606 123 437.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ PANIĄ DO SPRZĄTANIA POKOI W ZAKOPANEM TEL.665889365. 665889365calvados@willacalvados.pl
    Tel.: 665889365
  • PRACA | dam
    RECEPCJONISTĘ/KĘ zatrudni HOTEL PATRIA*** ZAKOPANE, email: hotel@hotelpatria.pl, tel. 608081090
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    MIESZKANIE 72m2, 4 pokoje, Nowy Targ Podtatrzańska. 781 672 979.
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy OSOBY DO PUNKTU GASTRONOMICZNEGO OD JUŻ - SPRZEDAŻ GOFRÓW I WINA GRZANEGO - KRUPÓWKI. Kontakt: 533 226 109.
  • PRACA | dam
    Karczma na Krupówkach - zatrudnimy PRACOWNIKÓW NA BAR ORAZ KELNERÓW. Od już. Zakopane. Kontakt: 533 226 109.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
  • PRACA | dam
    Dom Opieki zatrudni opiekunkę na pełen etat. Pewna i stała praca. 698673260 swiatkowska.w@wp.pl
    Tel.: 698673260
    E-mail: swiatkowska.w@wp.pl
  • PRACA | dam
    Firma w Zakopanem zatrudni MAGAZYNIERA/-KĘ (praca na noc) i PANIĄ DO SPRZĄTANIA. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    CUKIERNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI EKSPEDIENTKĘ. Tel. 604 102 804, 602 285 793.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Korale naturalne-sznury różnej długości i wielkości,atrakcyjne ceny. 601966713
    Tel.: 601966713
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ DZIAŁKĘ BUDOWLANĄ LUB ROLNĄ - ZAKOPANE, OKOLICE - 503 070 650.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA (Oslo) - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy na warunkach norweskich pomocników, tynkarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - praca tylko z pracownikami z Podhala. Praca całoroczna, również w zimie. Zjazdy do kraju co 1-3 tygodnie (samolot) wg. własnego uznania. Pełna elastyczność co do wyjazdów do kraju. Zarobki od 15-25 Euro /godz. Zapraszamy. Tel. 667 602 602.
2022-01-18 13:30 Proszę sprawdzić rekordowy wzrost zakażeń w powiecie tatrzańskim 1 2022-01-18 12:44 Zaginęła 15-latka 2022-01-18 12:15 Działo się na Babiej Górze 1 2022-01-18 11:30 W Zakopanem 10 cm śniegu. Kolejna dostawa białego puchu od czwartku 2022-01-18 10:45 Pędził Chyżnianką prawie dwieście na godzinę 1 2022-01-18 10:00 Ukryte wdzięki Marii z Buninów Kasprowiczowej 2022-01-18 09:55 Na Kasprusiach nie ma wody 4 2022-01-18 09:15 Sztuka jest reakcją na to, co stoi na drodze artysty (WIDEO) 2022-01-18 08:30 Uwaga! Trudne warunki turystyczne w Tatrach. Jest ślisko 2022-01-18 08:00 Prezydent, skoki i... ikona 2022-01-17 21:32 Leśnik na farmie. Pracownik TPN w reality show 5 2022-01-17 21:15 Grafiki dzieci i młodzieży 2022-01-17 20:45 Góry pojawiły się w Tatrach całkiem niedawno 2022-01-17 19:59 TOPR ogłosił trzeci stopień zagrożenia lawinowego 2022-01-17 19:30 Zobaczcie, jak pięknie zrobiło się na Krupówkach 1 2022-01-17 18:52 Drogi nadal śliskie. Zatory na trasie do Białki Tatrzańskiej 1 2022-01-17 18:15 O skokach, miłości i skandalach. Rozmawiamy z Walterem Hoferem (WIDEO) 1 2022-01-17 17:40 Przygarnij przyjaciela - te psy tylko czekają na adopcję 2022-01-17 16:40 Obejrzyj, dlaczego buty z Demaru dla wojska były oszustwem (WIDEO) 5 2022-01-17 16:24 Na ul. Za Strugiem wymieniają słupy energetyczne. Od rana bez prądu 1 2022-01-17 16:15 Po dziennikarskim śledztwie Tygodnika. Prezes nowotarskiej firmy zatrzymany 8 2022-01-17 16:10 Tatrzański Orzeł. Jak podobał się wam film o Stanisławie Marusarzu 27 2022-01-17 16:07 Burza z piorunami przechodzi nad Zakopanem. Problemy z prądem (WIDEO) 2 2022-01-17 16:01 Na drodze z Nowego Targu do Czarnego Dunajca wyciągają auta z rowu (WIDEO) 2022-01-17 15:39 Zderzenie na zakopiance w Myślenicach. Utrudnienia dla kierowców 4 2022-01-17 14:31 Ciężki dzień 2022-01-17 14:29 Przerwano akcję poszukiwaczą turysty w rejonie Tatr Zachodnich 2022-01-17 14:11 Miesiąc po planowanym otwarciu - parking nadal zamknięty 1 2022-01-17 14:06 Ucieczkę przed policją zakończył na kiosku. Charakterystyczny zapach marihuany 1 2022-01-17 13:40 Krupówki już zasypane śniegiem, a burze dopiero nadciągają (ZDJĘCIA, WIDEO) 2022-01-17 12:58 Właściciel konia potrąconego przez pociąg ukarany mandatem 2 2022-01-17 12:28 Nawet po weekendzie prawie sto zakażeń na Podhalu 2022-01-17 12:15 Nad Podhale i Tatry nadciągają burze śnieżne. Wracajcie z gór! 2022-01-17 12:05 Książki na śnieżne dni. Konkurs dla czytelników 2022-01-17 11:58 Rządzi Zięba, a nie Dzioboń 2022-01-17 11:51 Nocna akcja TOPR. Tym razem pomocy potrzebowali taternicy 2 2022-01-17 11:29 Warunki na drogach będą się pogarszać. Uważajcie! 2022-01-17 11:13 Zaginął kotek inwalida, może ktoś widział biedaka 1 2022-01-17 10:54 Piękna i Bestia w Rabciu 2022-01-17 10:45 Minister dał pieniądze na mammograf, a NFZ obciął kasę na badania 6 2022-01-17 10:31 Zimowe zajęcia w bibliotece 2022-01-17 10:00 Moja córka ma depresję 7 2022-01-17 08:59 Wiatr już daje się we znaki. W Tatrach ponad 110 km na godz. 2022-01-17 08:17 Samochodowe kluczyki znalezione w Zakopanem 2022-01-16 23:20 Potrącony koń przy torach na zakopiance 1 2022-01-16 22:35 Tatry jak na dłoni 1 2022-01-16 22:00 Sześciometrowej wysokości jeleń rozbłysnął dziś w magicznej krainie 2 2022-01-16 21:20 Emilia Kukuczka mistrzynią Polski w sepak takraw 2022-01-16 21:15 Ostrzeżenia przed silnym wiatrem. Do tego będzie sypać śnieg 2022-01-16 20:32 Pożar W Borze
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2022-01-15 12:44 1. Swietne, piekne zdjecie no13. I dziewczyna i piekna i swietna. Oddaje idealnie i sport, i wysilek, rywalizacje. I kobiecosc. Foto roku nie tylko TP. 2022-01-02 18:11 2. Przepiykniy ! Glosno godome - Dziynkujyme ! ''Kolynde barz piyknom spiywome dzis przeciy Niek siy nom weseli Betlejymskiy Dzieciy '' . 2021-12-19 16:49 3. Skansen to kiedyś naprawdę żył za czasów"Wolowatej" były tam noclegi, dobre jedzenie, pełno turystów.Na drodze stało po kilkanaście autokarów a teraz... co widać na zdjęciach... 2021-12-15 04:39 4. Na zdjęciu 42 możemy zobaczyć, że podobnie jak prawo budowlane oraz prawo o ruchu drogowym, na Podhalu nie przyjął się również obowiązek zasłaniania nosa i ust w przestrzeniach zamkniętych, w tym wypadku w kościele. 2021-12-10 12:42 5. Dobrze, że czarodziej z Krainy KK poświęcił. Inaczej mogłaby odpaść od ściany. Uff. 2021-12-10 11:57 6. to nie święty Mikołaj tylko Mikołaj. A różnica jest ogromna św. Mikołaj był biskupem, a ten w Tylmanowej to amerykański krasnal 2021-12-05 00:39 7. Teksty Pana Szpilki zawsze były dla mnie ciekawe, regularnie czytam je w "Tatrach". Przy czym ciekawe to za mało powiedziane ! Przede wszystkim wskazujące nowe kierunki myślenia, a więc inspirujące, motywujące do głębokiej refleksji. Zamierzam kupić tę książkę. Dzięki Bogu za takich ludzi :)) 2021-11-16 19:26 8. I bardzo dobrze ,że odbyło się bez rac, wrzasków Bąkiewicza i jego nacjonajistów. Święto Odzyskania Niepodległości, to święto wszystkich, którzy mieszkają w granicach naszego kraju i czują się Polakami. Nie ważne jakiego jesteś wyznania, jakiego koloru skóry i na którą partię głosujesz. Oglądasz skoki narciarskie i alpejski Puchar Świata, hokej, koszykówkę ( w której wielu kolorowych graczy), czy telewizyjne seriale. Polska to nasz wspólny dom. Nie dajmy się dzielić nieodpowiedzialnym politykom. 2021-11-14 23:27 9. Nic tylko siedzieć, opalać się i podziwiać. 2021-11-08 09:59 10. Jeden z górali ze zdjęć prowadzi też busa. Kiedyś jechałem z nim, przed busem zatrzymało się taxi na przystanku, gdzie nie wolno taksówkom stawać. On mało nie doszło do rękoczynów. Pan "piękny góral z obrazka" rzucał kur... i innymi. Po czym po kilkuset metrach sam się zatrzymał w miejscu niedozwolonym, by zabrać turystę. Na moje pytanie czemu to zrobił, mając na względzie sytuację z taxi, powiedział: wie pan, no czasem trzeba. Piękne typy o podwójnej moralności w zależności od sytuacji. W zasadzie mentalność nie zmieniła się wcale od czasów, które opisał J. Kurek w "Księdze Tatry". W jakimś sensie, to takie "krokodyle" człowieka. Potrzeba przynajmniej kilkunastu pokoleń.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

FILMY TP

Pożegnania